III SA/Gd 805/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie WSA: Alina Dominiak, Felicja Kajut, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 21 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia 7 czerwca 2004 r., [...] Inspektor Sanitarny w S. na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) stwierdził u Z. S. chorobę zawodową - przedziurawienie przegrody nosa wywołane substancjami o działaniu drażniącym, wymienioną w poz.14 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] wystawione przez Instytut Medycyny Pracy im.prof. dr med. Jerzego Nofera w Łodzi. Organ wskazał, iż w postępowaniu dowodowym ustalono, że skarżący pracuje zawodowo od 1979r. Do 1990r. pracował w różnych zakładach pracy na stanowisku elektryka. Od 9 marca 1992r. do chwili obecnej pracuje w "A" S.A., w tym od 09.03.1992r. do 30.06.1992r. na stanowisku pracownika magazynowego, od 01.07.1992r. do 30.09.1993r. na stanowisku operatora wtryskarki, od 01.10.1993r. do 31.10.1993r. na stanowisku zastępcy brygadzisty, od 01.11.1993r. 30.06.1994r. na stanowisku brygadzisty, od 01.07.1994r. do 31.05.2003r. na stanowisku brygadzisty ustawiacza, od 01.06.2003r. do dnia dzisiejszego na stanowisku ustawiacza produkcyjnego. W środowisku pracy w latach 1992-1997 narażony był na pyły barwników zawierające związki chromu i kadmu oraz innych metali. Organ I instancji wskazał, że powołany wcześniej Instytut na podstawie przeprowadzonych lekarskich badań specjalistycznych uznał zawodową etiologię choroby. Od w/w decyzji odwołanie wniósł "A" S.A., żądając uchylenia decyzji. W uzasadnieniu wskazał, iż jedynie w okresie pracy jako operator wtryskarki skarżący miał kontakt z barwnikami pylistymi i to jedynie przez ok.1 godzinę na zmianę roboczą. Jednocześnie był zaopatrzony w odzież roboczą i środki ochrony indywidualnej. Na innych stanowiskach pracy nie miał kontaktu z barwnikami pylistymi. W okresie zatrudnienia na wszystkich stanowiskach skarżący przechodził badania okresowe bez przeciwwskazań co do wykonywania pracy na tym stanowisku. Decyzją nr [...] z dnia 21 października 2005 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, iż Z. S. pracując na stanowisku operatora wtryskarki miał częściowy kontakt z barwnikami pylistymi przez ok.1 godz. na zmianę roboczą. W decyzji organ odniósł się do karty oceny narażenia zawodowego oraz orzeczeń jednostek I i II stopnia, wskazując, iż w związku ze sprzecznymi orzeczeniami wydanymi w postępowaniu przed organem pierwszej instancji wystąpił do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. – jednostki orzeczniczej II stopnia o wydanie orzeczenia w sprawie. W reasumpcji swoich rozważań uwzględniając wydane przez IMPiZŚ orzeczenie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca "A" Sp. z o.o. poprzednio "A" S.A. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podniosła także, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił zgodnie z cytowanym przepisem rozporządzenia organowi administracyjnemu ani bezspornie ani z wysokim prawdopodobieństwem orzec, że zdiagnozowane schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W jej ocenie w stanie faktycznym sprawy możliwe było przyjęcie zawodowej etiologi perforacji przegrody nosa z przeważającym prawdopodobieństwem. Zdaniem skarżącej organ nie mógł stwierdzić choroby zawodowej, gdyż w tej kwestii nie uzyskał jednobrzmiących orzeczeń lekarskich. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż w sprawie dokonano wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, która potwierdza zawodową etiologię choroby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W niniejszej sprawie zaskarżeniu do sądu administracyjnego poddano decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, który stwierdził u skarżącego chorobę zawodową. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U z dnia 19 sierpnia 2002r./ ustala się wykaz chorób zawodowych, stanowiący załącznik do rozporządzenia /§1/. Przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym dalej " narażeniem zawodowym". Właściwym do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich niezbędnych do wykonywania orzecznictwa w zakresie chorób zawodowych, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 rozporządzenia. Stosownie do § 6. 1. lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Stosownie do § 7. 1. pracownik, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Wniosek o ponowne badanie składa się w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego za pośrednictwem jednostki orzeczniczej I stopnia zatrudniającej lekarza, gdy wydał orzeczenie. 2. W przypadku wystąpienia pracownika z wnioskiem o ponowne badanie, jednostka orzecznicza powiadamia o tym właściwego państwowego inspektora sanitarnego.3. Orzeczenie wydane w wyniku ponownego badania jest ostateczne. Zgodnie zaś z § 8. 1. właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego pracownika. 2. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. W niniejszej sprawie w orzeczeniu Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] z dnia 24.02.2004r. rozpoznano u Z. S. perforację przegrody nosa jednak z powodu braku przekroczeń NDS chromu w środowisku pracy oraz zbyt krótki okres narażenia zawodowego nie rozpoznano choroby zawodowej. Na skutek złożonego odwołania jednostka orzecznicza II stopnia –Instytut Medycyny Pracy w Łodzi w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia19.04.2004r. stwierdził chorobę zawodową wymienioną w pozycji 14 wykazu chorób zawodowych powołanego wyżej rozporządzenia. W opinii odniesiono się do stanowiska zawartego WOMP w G. wyjaśniając na podstawie danych z literatury oraz obserwacji własnych, że w przypadkach chorobowych jak w omawianej sprawie - nie stwierdza się zależności między stażem pracy i wielkością ekspozycji a stopniem zmian klinicznych. Przypuszcza się, że pewną rolę w powstawaniu zmian odgrywa flora bakteryjna oraz zanieczyszczenie błon śluzowych nosa palcami zabrudzonymi substancjami drażniącymi, co może tłumaczyć przypadki perforacji nawet po krótkim okresie narażenia. Jednocześnie jednostka orzecznicza wskazała, że w rozpatrywanym przypadku, jako czynnik predysponujący do rozwoju choroby, mimo krótkiego okresu narażenia było stosowanie w procesie produkcyjnym barwników w formie pylistej co sprzyjało gromadzeniu się i odkładaniu szkodliwych dla zdrowia pierwiastków na błonach śluzowych górnych dróg oddechowych. W konkluzji wykluczono pozazawodowe przyczyny perforacji nosa takie jak uszkodzenia jatrogenne przy operacjach przegrody nosa, pourazowe przedziurawienie, krwiaki przegrody, ziarniak Wegnera – na podstawie przeprowadzonych badań, analizy dokumentacji medycznej a także wywiadu od badanego. Uwzględniając dane o warunkach pracy uznano, iż mimo krótkiego okresu ekspozycji zawodowej istnieją przesłanki, aby z wysokim prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię choroby. Wydane na zlecenie organu II instancji orzeczenie Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia 08.09.2005r. jest zbieżne we wnioskach i przesłankach do nich prowadzących z orzeczeniem jednostki orzeczniczej II stopnia tj. IMP w Łodzi. Utrwalone orzecznictwo NSA zwraca uwagę, że organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej nie zawierającej przekonywującego uzasadnienia (por. wyroki NSA z 15.03.1994r.SA/Wr 147/94;18.08.1998r.ISA 823/98;05.11.1998r.ISA 1200/98;z 15.06.1999r.IV SA 1061/97). Pogląd powyższy zastosował organ pierwszej instancji uznając zasadnie orzeczenie nr [...] WOMP w G. za niespełniające wymogów jakim opinii stawia przepis art.84§1 kpa. Opinia bowiem powinna zawierać uzasadnienie, które pozwoliłoby dokonać analizy logiczności i poprawności wniosków bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej. Nie może zatem sprowadzać się tylko do zdania biegłego, ale musi przekonywać jako logiczna całość. Biegły winien zatem wskazać i wyjaśnić przesłanki, które doprowadziły go do przedstawionych konkluzji. Zdaniem Sądu w tym składzie orzeczenie WOMP w G. w odróżnieniu od dwóch pozostałych orzeczeń nie zawiera wnikliwej analizy badanego przypadku, pozbawione jest jakichkolwiek odniesień do poglądów istniejących w literaturze fachowej w tym przedmiocie jak również dotychczasowych własnych doświadczeń wynikających z obserwacji innych przypadków. Ograniczone jest do rozpoznania schorzenia bez wskazania jaki ewentualnie czynnik poza środowiskiem pracy mógłby stanowić jego przyczynę. Natomiast pozostałe orzeczenia wskazują przekonująco z jakich przyczyn pomimo krótkiego okresu narażenia oraz braku danych pomiarowych dotyczących zawartości substancji drażniących górne drogi oddechowe na stanowisku pracy pozwalają z wysokim prawdopodobieństwem uznać zawodową etiologię choroby. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że użyte w orzeczeniu IMPi ZŚ w S. określenie prawdopodobieństwa jako "przeważającego" nie budzi wątpliwości interpretacyjnych Sądu, iż chodzi o "wysokie" prawdopodobieństwo w rozumieniu przepisu rozporządzenia. Nie jest trafny zarzut skargi, iż tylko jednobrzmiące orzeczenia lekarskie dawałyby możliwość organowi przyjęcia z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii choroby. Otóż wskazać należy, że zasada z art. 80 kpa. w myśl, której organ administracji państwowej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, odnosi się również do sytuacji, w której występują rozbieżności w ocenach biegłych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie z uzasadnienia decyzji organu wynika, które z opinii były przekonujące w zakresie istotnych ustaleń, czego konsekwencją było przyjęcie ich za podstawę rozstrzygnięcia. Uznać zatem w reasumpcji należy, że jednostki medycyny pracy w sposób przekonywający wyjaśniły z jakich przyczyn stwierdziły u Z. S. chorobę zawodową. Wyrażona ocena została zawarta w spełniających wymagania formalne opiniach upoważnionych do tego placówek, których prawidłowości przeprowadzenia skarżący co do zasady nie kwestionował, a z których dwie spełniały wymogi określone przepisem art.84§ 1 kpa. Zatem z uwagi na fakt, iż warunkiem koniecznym stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie, lekarskie rozpoznanie przez właściwe medyczne jednostki orzecznicze, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej jest wiążące dla organów administracji orzekających w przedmiocie choroby zawodowej i prowadzić musi do stwierdzenia choroby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2001 r., I SA 1801/00, baza Lex nr 77663). W związku z tym zarzuty skarżącego w powyższym zakresie podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie. Sąd w składzie orzekającym stwierdza nadto, iż w świetle art. 7 i 77 k.p.a. postępowanie administracyjne organów inspekcji sanitarnej przeprowadzone zostało w sposób w pełni prawidłowy, a merytoryczne decyzje wydane zostały w oparciu o należycie zgromadzony i wnikliwie oceniony obszerny materiał dowodowy. Z tych względów, Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.