III SA/Gd 806/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi I. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 20 października 2005 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzję z dnia 20.10.2005 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...], działając na podstawie art. 5 pkt. 4a Ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) i art. 138 § I pkt.1 K.P.A oraz § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294, zmiana Dz. U. Nr 61, poz. 364 z 1989 r.) - po rozpatrzeniu odwołania I. J. od decyzji od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] nr [...] z dnia 05.08.2005 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], wydając decyzję o niestwierdzeniu choroby zawodowej u I. J., oparł się na orzeczeniach lekarskich Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy [...] z dn. 23.09.2002 r. i Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej [...] z dnia 12.11.2002 r. wraz z uzupełnieniem, oraz na wywiadzie środowiskowym sporządzonym w dniach 19.04.2002 r. i 17.06.2002 r. Z wywiadu wynika, że I. J. zatrudniona była od dnia 01.10.1991 r. do 30.06.1992r. oraz od dnia 13.08.1992 r. do 26.02.2001 r. w Przedsiębiorstwie Handlowym "A" s.c. w P. na stanowisku pracownika fizycznego paczkami wędlin oraz nakręcania nakrętek na butelki z olejem. Praca polegała na krojeniu oraz paczkowaniu wędlin i sera oraz nakręcaniu nakrętek na butelki z olejem. Tę ostatnią czynność I. J. wykonywała w sumie przez 70 godzin w ciągu 9 dni. Orzeczenia lekarskie, wraz z opinią uzupełniającą, wskazywały, że u zainteresowanej rozpoznano zespół bruzdy nerwu łokciowego i obustronny zespół cieśni nadgarstka bez podstaw do uznania choroby zawodowej z powodu braku narażenia na ruchy monotypowe w środowisku pracy. Po uchyleniu pierwotnych decyzji w tej sprawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku WSA W Gdańsku z dn. 02.03.2005 r., przesłuchał świadków, których wskazywała I. J. W związku z tym, iż zeznania świadków nie wniosły nic nowego do sprawy, wydano decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u I. J. W odwołaniu od decyzji I. J. podniosła, że obie jednostki orzecznicze - lekarskie wydając orzeczenie nie posiadały dokumentacji, która by wskazywała na rzeczywiste warunki pracy, w jakich pracowała odwołująca się. W zakładzie pracy odwołująca się kroiła wędliny i ser na krajalnicy ręcznie i stojąc, paczkowała towar do woreczków, zgrzewała je, naklejała ręcznie i stojąc etykiety na woreczki, rozładowywała towar ręcznie z pojemników ważących ok. 50 kg i przenosiła go do chłodni. Taka praca jest szczególnie ciężka, tym bardziej, że odwołująca się wykonywała ją przez 10 lat; 70 godzin pracy przy nakręcaniu nakrętek było czynnikiem decydującym o momencie wystąpienia wypadku (zerwanie ścięgien w lewej ręce). Organ II instancji nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu i uznał, że wywiad środowiskowy wraz z jego uzupełnieniem został przeprowadzony przez instytucję upoważnioną; wynika z niego, że I. J. była zatrudniona od dnia 01.10.1991 r. do 30.06.1992 r. oraz od dnia 13.08.1992 r. do 26.02.2001 r. w Przedsiębiorstwie Handlowym "A" s.c. w P. na stanowiskach: pracownika fizycznego paczkami wędlin oraz nakręcania butelek. Praca ww. polegała na krojeniu wędlin i sera na krajalnicy oraz paczkowaniu ich do woreczków i naklejaniu na nie etykiet. Przez kilka dni, łącznie przez ok. 70 godzin p. J. pracowała przy ręcznym nakręcaniu nakrętek na butelki z olejem. W związku z tym, iż odwołująca się nie zgadzała się z opisem pracy oraz uważała, że pisma zakładu pracy są stronnicze, złożyła w PWIS [...] oświadczenie wraz ze szczegółowym opisem czynności, jakie wykonywała na swoich stanowiskach pracy. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie lekarza profilaktyka zakładu pracy, w którym była zatrudniona I. J. Z oświadczenia wynika, iż wywiad środowiskowy z dn. 19.04.2002 r. wraz z jego uzupełnieniem z dn. 17.06.2002 r. został sporządzony na wniosek jednostki orzekającej, a I. J. była poinformowana o jego treści. Wywiad środowiskowy z dn. 19.04.2002 r. został sporządzony w obecności zainteresowanej, natomiast kopię wywiadu z dn. 17.06.2002 r. odwołująca się otrzymała od lekarza profilaktyka. Treść obu wywiadów była doskonale znana p. J. Orzeczenia lekarskie i ich uzupełnienie zostały wydane przez instytucje upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych i nie budzą zastrzeżeń; obie jednostki orzecznicze zgodnie rozpoznały u odwołującej się zespół bruzdy nerwu łokciowego i obustronny zespół cieśni nadgarstka bez podstaw do uznania choroby zawodowej z powodu braku narażenia na ruchy monotypowe w środowisku pracy. W opinii uzupełniającej z dn. 19.05.2003 r. Instytut Medycyny Morskiej Tropikalnej [...] stwierdził, że dodatkowe dokumenty nie wnoszą nowych danych. I. J. przytacza argumenty znacznie dłuższego czasu pracy przy krojeniu i pakowaniu wędlin, niż było to przedstawione w wywiadzie środowiskowym. Z punktu widzenia choroby zawodowej nie ma to istotnego znaczenia, ponieważ jak wyjaśniono w orzeczeniu, praca wykonywana przez odwołującą pozbawiona była cech pracy monotypowej. Czas pracy przy nakręcaniu nakrętek na butelki z olejem wynosił 70 godzin – był on stanowczo za krótki, by mógł spowodować wystąpienie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Jako ewentualne przyczyny rozpoznanych u I. J. schorzeń wskazuje się na wymienione w orzeczeniu czynniki pozazawodowe takie jak: otyłość, czynniki hormonalne, przebyty zabieg guza (ganglion) nadgarstka. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy choroby zawodowej I. J., PPIS w [...] przesłuchał wskazanych przez odwołującą się świadków -współpracowników I. J. Dane uzyskane w ten sposób potwierdziły tylko dotychczasowe ustalenia i nie wniosły nic nowego do zebranego materiału. W związku z tym brak było uzasadnienia do występowania do orzecznika o wydanie opinii uzupełniającej w przedmiotowej sprawie. Warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest jej rozpoznanie, a ten warunek nie został spełniony w sprawie I. J. W skardze na opisaną decyzję I. J. napisała, że nie zgadza się z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji, gdyż rozpatrując sprawę nie wzięto pod uwagę rzeczywistych warunków pracy skarżącej, między innymi - nie uwzględniono zeznań świadków wnioskowanych przez stronę. Nie jest uprawniona ocena, że wykonywana przez skarżącą praca była "niezbyt ciężka", nie wzięto pod uwagę faktu, że skarżąca wykonywała tę pracę przez 10 lat i jest przekonana, że praca w Przedsiębiorstwie Handlowym "A" w P. jest przyczyną nie tylko zerwania ścięgien w lewej ręce ale także gangliona w prawej ręce, cieśni nadgarstków, chorób kręgosłupa i bruzdy nerwu łokciowego. Przy podejmowaniu decyzji pominięto fakt, że w latach 1991 - 2001 r., skarżąca była często przenoszona - czasowo - od paczkowania wędlin i serów do zakręcania butelek z olejem i innymi substancjami, a brano pod uwagę jedynie 70 godzin pracy na stanowisku ręcznego zakręcania butelek z olejem. Po udzieleniu odpowiedzi na skargę, w której Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumenty przytaczane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżąca przedłożyła do akt 6 pism procesowych wskazując na nieścisłości w postępowaniu. Do pism nazywanych oświadczeniami, dołączono dokumenty mające świadczyć o zasadności tezy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej I. J. nie zostało przeprowadzone z należytą wnikliwością. Do argumentów podnoszonych przez skarżącą w oświadczeniach ustosunkował się Państwowy Wojewódzki Dyrektor Sanitarny w [...]. W dniu 16 marca 2006 r. Przedsiębiorstwo Handlowe A w P. (b. pracodawca) nadesłało do akt dwa zaświadczenia lekarskie dotyczące stanu zdrowia skarżącej I. J. z dnia 21.06.1999 r.; w obu stwierdzono zdolność skarżącej do pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona albowiem Sąd nie stwierdził, by organy inspekcji sanitarnej naruszyły prawo w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej - ppsa). Stosownie do przepisów art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu - zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo- o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) -sprawowane jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, a dotyczy ona w niniejszej sprawie - decyzji organów inspekcji sanitarnej o niestwierdzeniu u I. J. choroby zawodowej narządu ruchu. W wyroku z dnia 2 marca 2005 r., w sprawie sygn. akt 3 II SA/Gd 1073/03 ze skargi I. J. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 25 czerwca 2003 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po uchyleniu niekorzystnych dla skarżącej decyzji, wyjaśnił między innymi, że organy inspekcji sanitarnej nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, a w szczególności - nie przesłuchały wnioskowanych przez skarżącą świadków. Zdaniem skarżącej, kwestionującej wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu pracy, świadkowie mogli zaświadczyć, że czas pracy monotypowej wykonywanej przez skarżącą był inny (dłuższy) niż ustaliły to organy, a to mogło mieć wpływ na treść orzeczeń lekarskich o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u skarżącej. Jednocześnie Sąd wyjaśniał, że pojęcie choroby zawodowej, zdefiniowanej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm.), obowiązującego w czasie orzekania w sprawie I. J., jest pojęciem prawnym albowiem za choroby zawodowe uważa się jedynie choroby wymienione w załączniku do rozporządzenia oraz, że organy inspekcji sanitarnej orzekające w kwestii stwierdzenia istnienia choroby zawodowej związane są rozpoznaniem schorzenia dokonanym przez właściwe placówki społecznej służby zdrowia. W postępowaniu z wniosku I. J. jednostki lekarskie tj. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w [...] i Instytut Medycyny Morskiej i Tropikalnej w [...] zgodnie rozpoznały u badanej zespół cieśni nadgarstka obustronnie, zespół bruzdy nerwu łokciowego prawostronnie, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo - krzyżowego oraz stan po operacji gangliona nadgarstka lewego (1999 r.) Ponieważ z badania środowiskowego i innych dokumentów wynikało, że udokumentowany czas i rodzaj pracy z narażeniem na czynniki szkodliwe mogące wywołać dane schorzenia był zbyt krótki lekarze nie rozpoznali u I. J. choroby zawodowej. Uchylenie decyzji organów inspekcji sanitarnej nastąpiło z uwagi na nie wyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, a w szczególności -czasu narażenia I. J. na czynniki szkodliwe w środowisku pracy. W postępowaniu po uchyleniu przez Sąd orzeczeń: z dnia 23 grudnia 2002 r. (I instancji) i z dnia 25 czerwca 2003 r. (II instancji), organy inspekcji sanitarnej uzupełniły materiał dowodowy sprawy w sposób wskazany w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2005 r.) W szczególności w dniu 22 czerwca 2005 r. organ I instancji wezwał I. J. do wskazania świadków mogących dodatkowo świadczyć o czasie i rodzaju pracy wykonywanej w narażeniu na czynniki szkodliwe w środowisku pracy i przesłuchał lub odebrał oświadczenia od 5 świadków spośród 8 wskazanych przez I. J. W ocenie organu przeprowadzone dowody nie wniosły nowych danych do materiału dowodowego sprawy w związku z czym nie istniała potrzeba żądania uzupełnienia orzeczeń lekarskich. Takie ustalenia legły u podstaw podjęcia przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] ponownej decyzji o nie stwierdzeniu u skarżącej choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej uciskiem na pnie nerwów, wymienionej w pkt 13 wykazu chorób zawodowych. W odwołaniu od decyzji I. J. podniosła, że nie zgadza się z poglądem organu, iż wykonywana przez skarżącą praca była "niezbyt ciężka", albowiem przez 10 lat pracowała ręcznie i stojąc, praca polegała na krojeniu wędlin i sera na krajalnicy, paczkowaniu, zgrzewaniu woreczków i naklejaniu etykiet oraz -zakręcaniu nakrętek na butelkach z olejem i - rozładunku towarów znajdujących się w pojemnikach o wadze około 50 kg. Wykonywanie różnych innych prac za pomocą tylko i wyłącznie rąk w pozycji stojącej zostało zdaniem I. J., pominięte przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...]. Zdaniem skarżącej praca w Przedsiębiorstwie Handlowym "A" w P. jest przyczyną nie tylko zerwania ścięgien w lewej ręce ale także - chorób kręgosłupa, cieśni nadgarstków oraz zespołu bruzdy nerwu łokciowego. Zaskarżoną decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] decyzja organu I instancji utrzymana została w mocy. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu I instancji o braku podstaw do występowania o opinię uzupełniającą, a wobec niespełnienia warunku rozpoznania choroby zawodowej przez obie instancje orzecznicze - lekarskie, uznał za prawidłową odmowę stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącej. Pogląd ten jest, w ocenie Sądu, uzasadniony. W szczególności skarżąca nie kwestionowała wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2005 r., w którym Sąd udzielił organom inspekcji sanitarnej wskazań co do dalszego postępowania i wyraził ocenę prawną, wiążącą zarówno organy orzekające, jak i sąd w toku obecnego postępowania. Skoro realizując wskazania Sądu, organy sanitarne przesłuchały świadków wskazanych przez stronę, a I. J. ani w toku postępowania ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji nie domagała się przeprowadzenia innych dowodów lecz jedynie podważała wnioski wyciągnięte przez organy orzekające z wskazanego materiału dowodowego podnosząc, że praca, jaką świadczyła w Przedsiębiorstwie Handlowym "A" w P. nie była lekką pracą fizyczną - ale ciężką, nie może skutecznie postawić organom inspekcji sanitarnej zarzutu naruszania przepisów prawa, mających wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarżąca już w toku uprzedniego postępowania wyczerpała możliwości odwoływania się do orzeczeń lekarskich, uzyskując w obu instancjach orzeczenia o nierozpoznani u choroby zawodowej. W orzeczeniach lekarskich wyjaśniono, że najistotniejszą przyczyną nierozpoznania choroby zawodowej u skarżącej był brak cech monotypowości pracy w zatrudnieniu skarżącej w PH "A" w P. Różnorodności zajęć, przy których zatrudniona była I. J. w toku 10-letniej pracy w PH "A" w P. skarżąca nie kwestionuje (krojenie, paczkowanie, zgrzewanie, naklejanie etykiet, zakręcanie nakrętek, rozpakowywanie itp). Jak wynika z orzeczeń lekarskich, w tym - z opinii uzupełniającej z dnia 19 maja 2003 r. (k-76 akt adm.) za czynnik powodujący zespół cieśni nadgarstka obustronnie można by uznać ruchy monotypowe przy zakręcaniu nakrętek na butelkach oleju, jednak czas narażenia wynoszący 70 godzin był stanowczo za krótki. Kwestionując kolejny raz w skardze orzeczenia lekarskie i pisząc, że w ciągu lat pracy dłużej zakręcała butelki, skarżąca nie bierze pod uwagę oceny lekarzy, którzy uznali, że przyczyny powstania zespołu cieśni nadgarstka obustronnie, zespołu bruzdy nerwu łokciowego prawostronnie, zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa lędźwiowo -krzyżowego i stanu po operacji ganglionu nadgarstka lewego są inne, niż zawodowe, (k-29,32i76 akt adm.). Reasumując Sąd uznał skargę I. J. za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 cyt. na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed Sądami Administracyjnymi.