III SA/Gd 806/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 6 września 2018 r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania B. G., decyzją z dnia 6 września 2018 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 3 lipca 2018 r., przyznającą usługi opiekuńcze w wymiarze 2 dni w tygodniu po jednej godzinie dziennie od dnia 3 lipca 2018 r. do dnia 31 grudnia 2018 r. oraz ustalającą procentową odpłatność za godzinę usługi w wysokości 50 % (9,89 zł). W podstawie prawnej decyzji wskazano na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 6 pkt 3 i 4, art. 8 ust. 1 pkt 2, ust. 3 i ust. 4, art. 50, art. 96 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrowi z dnia 15 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej oraz uchwałę Rady Miasta nr [...] z dnia 28 października 2004 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono m.in., że w dniu 2 lipca 2018 r. B. G. złożył do organu I instancji wniosek do protokołu o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych 2 razy w tygodniu (wtorki i piątki) po 1 godzinie dziennie w dni robocze. W uzasadnieniu wniosku wskazał na fakt posiadania stopnia niepełnosprawności w stopniu znacznym i dlatego wymaga udzielenia pomocy. W toku postępowania ustalono, że wnioskodawca uzyskuje świadczenia z ZUS w kwocie brutto 1.860,81 zł. Zaliczka na podatek dochodowy to kwota 144 zł, składka zdrowotna 167,47 zł. Kwota netto to 1.549,34 zł, z której są comiesięczne potrącenia w wysokości 930,40 zł. Ponadto, odrębną decyzją organu I instancji z dnia 11 października 2017 r., przyznano stronie prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153zł miesięcznie na okres od 01 czerwca 2017 r. do 30 września 2020 r. Strona mieszka w mieszkaniu komunalnym o pow. 48m2, które jest zadłużone, nie posiada majątku i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W dniu 2 lipca 2018 r. organ przeprowadził aktualizacyjny wywiad środowiskowy. Z dokonanych ustaleń wynika, że łączny dochód strony wynosi 1.702,34 zł. Wnioskodawca prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezdzietnym kawalerem, wg oświadczenia strony, rodzice nie żyją. Utrzymuje sporadyczne kontakty z rodzeństwem. Mieszka w dwupokojowym mieszkaniu komunalnym z kuchnią. Mieszkanie jest zadłużone, strona nie otrzymuje dodatku mieszkaniowego z uwagi na nadmetraż. Czynsz wynosi 742 zł; opłata za gaz 25 zł. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności przyznany orzeczeniem z dnia 09 czerwca 2017 r. na okres do dnia 30 września 2020 r. i wymaga pomocy w postaci usług opiekuńczych. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, fakt ustalenia odpłatności za przyznane stronie usługi opiekuńcze oraz wysokość tej odpłatności jest zgodna z przepisami prawa, na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy podał, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał na prawidłowe ustalenie wysokości dochodu strony wnioskującej w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku na kwotę 1.702,34 zł. Dochód ten został ustalony w zgodzie z art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Kolegium wskazało też, iż organ I instancji w sposób zgodny z przepisami prawa uwzględnił także kwoty pomniejszające dochód. Dochód B. G. w wysokości 1.702,34 zł, stosownie do zapisów uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 28 października 2004r., stanowi 268% kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a więc wysokość odpłatności w procentach, ustalona od ceny brutto usługi mieści się w kryterium 50%. Tym samym, działając zgodnie z przepisami w/w uchwały w sprawie ustalenia ceny 1 godziny usług opiekuńczych, odpłatność świadczonych usług wynosi 9,89 zł za godzinę. B. G. wniósł skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu skargi wskazał przede wszystkim na swoją trudną sytuację bytową. Podniósł, że po potrąceniach zostaje mu na życie kwota 618 zł. Zaznaczył również, że aktualnie toczy się postępowanie w sprawie renty wypadkowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz nie znajdując podstaw do jego zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Z mocy art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd administracyjny dokonuje kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z uwagi na wskazane powyżej kryterium sąd administracyjny nie jest jednakże władny by oceniać inne okoliczności nie związane bezpośrednio z treścią kontrolowanej decyzji administracyjnej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Poza sporem było w sprawie, że w dniu 2 lipca 2018 r. B. G. (dalej jako - "skarżący") złożył do organu I instancji (Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. - Centrum Pracy Socjalnej [...]) wniosek do protokołu o udzielenie pomocy w formie usług opiekuńczych 2 razy w tygodniu (wtorki i piątki) po 1 godzinie dziennie w dni robocze, świadczonych w miejscu zamieszkania. Jako uzasadnienie wniosku wskazał na fakt posiadania stopnia niepełnosprawności w stopniu znacznym i na związaną z tym konieczność otrzymania pomocy. Protokół został podpisany przez skarżącego, i w tym samym dniu została sporządzona aktualizacja wywiadu środowiskowego. Złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych został uwzględniony w zgłoszonym przez niego zakresie. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz.U. 2018 r., poz. 1508 ze zm., zwanej dalej "ustawą"), osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić (ust. 2). Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (ust. 3). Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym (ust. 4). Ośrodek pomocy społecznej, przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia (ust. 5). Natomiast zgodnie z ustępem 6 tego przepisu Rada gminy określa, w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania Z treści uchwały Rady Miasta nr [...] z dnia 28 października 2004 r. w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania, zmienionej uchwałą nr [...] Rady Miasta z dnia 24 września 2015 r. (w brzmieniu na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji) wynikało, że w sytuacji gdy dochód wnioskodawcy mieści się w przedziale od 250 % do 300 % kryterium dochodowego to odpłatność za jedną godzinę świadczonych usług wynosi 50 % od danej kwoty. Zgodnie więc z załącznikiem nr 1 do tej uchwały w przypadku, gdy dochód osoby samotnie gospodarującej (a taka sytuacja zachodzi w przypadku skarżącego) mieści się w granicach powyżej określonego procentu kryterium dochodowego, to wysokość odpłatności wynosi połowę kosztu usługi. Dochód skarżącego wynosi 1.702,34 zł (1.549,34 zł renta inwalidzka oraz 153 zł zasiłek pielęgnacyjny). Dochód skarżącego przekraczał więc ustalone w przepisach ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynoszące 643 zł. Zatem w niniejszej sprawie dochód ten wyniósł 268 % kryterium dochodowego. W konsekwencji też organy obu instancji w pełni zasadnie ustaliły, że wysokość odpłatności obciążająca skarżącego winna wynosić 9,89 zł za jedną godzinę to jest 50 % od kwoty 19,79 zł. Trzeba podkreślić, że w niniejszej sprawie organy prawidłowo ustaliły wysokość dochodu skarżącego na kwotę 1.702,34 z, zaliczając do niego rentę inwalidzką i zasiłek pielęgnacyjny. Tym samym wysokość dochodu skarżącego - co jest istotne dla sprawy - zobowiązywała organy do ustalenia odpłatności za usługi opiekuńcze w wysokości 50 %, to jest 9,89 zł za godzinę usługi opiekuńczej. Nie było w sprawie kwestionowane, że organy ustaliły wysokość dochodu skarżącego z zachowaniem zasad określonych przepisami art. 8 ust. 3 i 4 ustawy. Przepis art. 8 ust. 3 ustawy stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 4 ustawy , do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; zasiłku celowego; pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; wartości świadczenia w naturze; świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych; dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka. Tak więc przepisy ustawy w sposób wyczerpujący wskazują, co można zaliczyć do dochodu i co do dochodu wliczone być nie może. Przy ustalaniu wysokości dochodu, wbrew oczekiwaniom skarżącego wyrażonym we wniesionej skardze, nie można brać pod uwagę innych, nie wymienionych w ustawie odliczeń czy potrąceń. Należy podkreślić, że wysokość odpłatności jest zależna jedynie od wysokości dochodu. Tym samym przy ustalaniu wysokości odpłatności za usługi opiekuńcze nie mogą być brane pod uwagę inne okoliczności. Można tu nadmienić, że przedmiotem kontroli Sądu były decyzje wydane jedynie w niniejszej sprawie, wobec tego nie jest możliwe odniesienie się do twierdzeń skarżącego, że wcześniej opłaty za usługi opiekuńcze były niższe (co mogło wynikać z innej kwoty osiąganego dochodu). Niemniej na marginesie rozważań, należy wskazać, że w § 7 uchwały Rady Miasta w sprawie określenia szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania, częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat oraz trybu ich pobierania - przewidziano możliwość - zwolnienia świadczeniobiorcy w całości lub w części z odpłatności za usługi opiekuńcze. Wśród przypadków uzasadniających takie zwolnienie Rada Miasta przewidziała okoliczność ponoszenia wysokich, udokumentowanych wydatków na leki, okoliczność ponoszenia wysokich, udokumentowanych kosztów związanych z leczeniem lub rehabilitacją, względnie sytuację, w której odpłatność za usługi stanowiłaby dla świadczeniobiorcy nadmierne obciążenie z powodu zaległości w opłatach za czynsz, gaz i energię elektryczną. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.