III SA/Gd 807/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku okresowego oddala skargę. W dniu 31 stycznia 2018 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. wpłynął wniosek A. M. o przyznanie prawa do zasiłku okresowego. W złożonym wniosku A. M. wskazał, że jest osobą samotnie gospodarującą, nie wykonującą jakiegokolwiek zatrudnienia. Wnioskodawca wskazał przy tym, że cierpi na długotrwałe, nie rokujące poprawy stanu zdrowia choroby, wymagające stałych wizyt lekarskich, badań specjalistycznych oraz stałego przyjmowania różnego rodzajów leków. Do złożonego wniosku A. M. dołączył kserokopie zaświadczeń lekarskich z dnia 30 stycznia 2017 r. oraz 23 października 2017 r. dotyczące stanu zdrowia. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r. nr [...] Wójt Gminy odmówił wszczęcia postępowania o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego. W podstawie prawnej wydanego postanowienia organ pierwszej instancji wskazał art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej w skrócie jako "k.p.a."). W uzasadnieniu wydanego postanowienia Wójt Gminy podniósł, że decyzją tego organu z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] przyznano wnioskodawcy pomoc finansową w formie zasiłku okresowego z urzędu na okres 1 stycznia - 31 maja 2017 r. w wysokości 317 zł miesięcznie. Następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. nr [...] zmieniono okres wypłaty zasiłku okresowego wskazując, że świadczenie przysługuje do czasu uzyskania przez wnioskodawcę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania żądanego świadczenia. Z uwagi na powyższe okoliczności postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 31 stycznia 2018 r. nie może być wszczęte. W świetle art. 61a § 1 k.p.a. zachodzi bowiem "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której –– postępowanie administracyjne nie może być wszczęte. Powyższe postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania A. M. zakwestionował w drodze zażalenia, wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że decyzje Wójta Gminy wskazane w uzasadnieniu zakwestionowanego postanowienia rażąco naruszają obowiązujące przepisy i dlatego zostały przez skarżącego zakwestionowane. Organ pierwszej instancji nie miał zatem podstaw aby odmówić wszczęcia postępowania zgodnie ze złożonym przez skarżącego wnioskiem. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazując w podstawie prawnej wydanego aktu art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 61a k.p.a. - utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanego postanowienia organ odwoławczy przywołał treść art. 61a § 1 k.p.a. i wskazał, że wcześniejsze wydanie rozstrzygnięcia w sprawie stanowi inną uzasadnioną przyczynę odmowy wszczęcia kolejnego postępowania. Organ nie może bowiem przyznać żądanego przez skarżącego świadczenia jeżeli w obrocie prawnym pozostaje wydane z urzędu rozstrzygnięcie przyznające skarżącemu zasiłek okresowy. W realiach sprawy takim rozstrzygnięciem jest decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 7 i ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że osobie uprawnionej przysługuje prawo do jednego świadczenia o tym samym charakterze bez względu na to, czy świadczenie to może być przyznane na podstawie jednego czy kilku przepisów. Skoro zaś zasiłek okresowy przyznany na podstawie art. 106 ust. 7 i ust. 8 ustawy o pomocy społecznej jest w swej istocie zasiłkiem okresowym, o którym mowa w art. 38 tej ustawy organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego. A. M. zaskarżył powyżej wskazane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 kwietnia 2018 r. nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia. Ponadto skarżący wniósł o uchylenie poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji z dnia 2 lutego 2018 r. W ocenie skarżącego zaskarżone postanowienie rażąco narusza obowiązujące przepisy prawa, to jest art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 6, art. 8 ust.1 pkt 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2, art. 125 § 3 i art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. Postanowienie to rażąco narusza interes obywatelski jak i powoduje utratę zaufania do organów państwa. W uzasadnieniu skargi A. M. wskazał, że kwota świadczenia przyznana decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. nr [...] jest niższa niż określone w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Organy orzekające nie wzięły nadto pod uwagę występowania u skarżącego długotrwałych chorób, nie rokujących poprawy stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola legalności zaskarżonego postanowienia została dokonana w trybie uproszczonym. Zgodnie bowiem z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Orzekając w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie wyżej wymienionych ustaw Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W trakcie przeprowadzonego postępowania nie doszło bowiem do naruszenia procedury administracyjnej, które mogłoby uzasadniać uchylenie zaskarżonego postanowienia, którym organ odwoławczy na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do zasiłku okresowego. Należy zauważyć, że art. 61a k.p.a., obowiązujący od dnia 11 kwietnia 2011 r., został dodany ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 6, poz. 18). Wskazany przepis stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca wprowadził w tej regulacji dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Przesłanką do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. jest też zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. W ocenie Sądu należy przez nie rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania; przykładowo, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W realiach rozpatrywanej sprawy jest bezsporne, że skarżący w dniu 31 stycznia 2018 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku okresowego. Z akt sprawy wynika ponadto, że decyzją Wójta Gminy z dnia 29 marca 2017 r. nr [...] przyznano wnioskodawcy pomoc finansową w formie zasiłku okresowego z urzędu na okres 1 stycznia - 31 maja 2017 r. w wysokości 317 zł miesięcznie w związku z zawieszeniem postępowania w sprawie o ustalenie prawa do zasiłku stałego wszczętego w dniu 1 lutego 2017 r. Następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. nr [...] zmieniono okres wypłaty zasiłku okresowego do czasu uzyskania przez wnioskodawcę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności będącego podstawą do przyznania żądanego świadczenia Co istotne, wydanym decyzjom nadano rygor natychmiastowej wykonalności (zob.: punkt 4 decyzji z dnia 29 marca 2017 r. oraz punkt 3 decyzji z dnia 5 lipca 2017 r.), co oznacza, że decyzje te stały się natychmiast wykonalne z dniem ich wydania. Stan faktyczny sprawy wskazuje zatem, że zarówno niniejsza sprawa (to jest sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia 31 stycznia 2018 r.) jak i sprawa, w której wydano powyższą decyzję z dnia 29 marca 2017 r. (zmienioną następnie decyzją z dnia 5 lipca 2017 r.) są z punktu widzenia podmiotowego oraz przedmiotowego tożsame. Tożsamość sprawy zachodzi wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Mając na uwadze treść wyżej wskazanej decyzji oraz nadany tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności służący ochronie skarżącego uznać należy, że odmowa wszczęcia kolejnego postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem skarżącego z dnia 31 stycznia 2018 r. była uzasadniona. Zauważyć nadto należy, że zgodnie z art. 106 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro zatem decyzją z dnia 29 marca 2017 r. [...] przyznano skarżącemu zasiłek okresowy od dnia 1 stycznia 2017 r. i nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (a następnie przedłużono okres wypłaty zasiłku okresowego decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. również opatrzoną rygorem natychmiastowej wykonalności) organ pierwszej instancji miał obowiązek odmówić wszczęcia kolejnego postępowania w tym samym przedmiocie (dotyczącym przyznania zasiłku okresowego). Powyższej oceny nie zmienia fakt, że wcześniejsze decyzje skarżący zakwestionował. Wniesienie odwołania od decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności nie wstrzymuje bowiem jej wykonania (w świetle art. 130 § 2 i § 3 pkt 1 k.p.a.). Skutki wynikające z takiej decyzji muszą być zatem respektowane przez organ, do którego – jak w niniejszej sprawie – wpływa kolejny wniosek o wszczęcie postępowania w tym samym przedmiocie. W kontrolowanym postępowaniu zaistniała zatem sytuacja, gdy sprawa tożsama przedmiotowo i podmiotowo jest już przedmiotem innego, wcześniej zainicjowanego postępowania administracyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że jest to uzasadniona przyczyna, z powodu której kolejne postepowanie administracyjne nie mogło być wszczęte. Zapatrywanie to wzmacnia wskazanie, że na dzień orzekania przez Kolegium przedstawione powyżej decyzje Wójta Gminy nie zostały wyeliminowane z obrotu prawnego. W związku z powyższym organom orzekającym nie można zarzucić naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. Za niezasadne należało nadto poczytać zarzuty naruszenia art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 124 § 2 oraz art. 125 § 3 k.p.a. Organy działając w zgodzie ze wskazanymi regulacjami podjęły bowiem wszelkie czynności konieczne do wydania rozstrzygnięcia. Niezasadnym jest nadto zarzut, w świetle którego kwota świadczenia przyznana decyzją z dnia 5 lipca 2017 r. nr [...] jest niższa niż określone w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej. Należy zwrócić uwagę, ze zwiększenie kryterium dochodowego dla osoby samotnie gospodarującej z kwoty 634 zł do kwoty 701 zł nastąpiło od dnia 1 października 2018 r. na mocy § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358). Skarżący wniosek o przyznanie zasiłku okresowego złożył zaś 1 stycznia 2018 r. (a zatem przed powyższą zmianą). Również zaskarżone postanowienie Kolegium zostało wydane przed powyższą zmianą (w dniu 12 kwietnia 2018 r.). Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie postanowienia naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.