III SA/Gd 81/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 30 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uznania za osobę bezrobotną postanawia I. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca H. B. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy. W świetle złożonego przez wnioskodawczynię pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem a rodzina utrzymuje się z renty wypłacanej mężowi w kwocie 1.900 zł netto miesięcznie. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni posiada oszczędności w kwocie 1.500 zł oraz wierzytelności w kwocie 200.000 zł. Obciążona jest nadto kredytami z ratami wynoszącymi około 1.500 zł miesięcznie. Z rubryki 4.1 formularza PPF wynikało, że wnioskodawczyni wnioskuje o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Z kolei w rubryce nr 4.2 formularza PPF wnioskodawczyni nie wskazała o ustanowienie jakiego pełnomocnika się ubiega. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 6 maja 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do wskazania, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, czy złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmuje swym zakresem żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (radcy prawnego lub adwokata). Z kolei w związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawczyni i jej męża, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z tej samej daty, wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) kopii dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość świadczeń rentowych otrzymywanych przez męża wnioskodawczyni; b) kopii dokumentów obrazujących uzyskiwanie jakichkolwiek przychodów w związku z pełnieniem przez wnioskodawczynię funkcji prezesa zarządu A Sp. z o.o. oraz w związku z posiadaniem udziałów w tej spółce w okresie ostatnich 12 miesięcy; c) kopii dokumentów obrazujących uzyskiwanie jakichkolwiek przychodów w związku z posiadaniem przez męża wnioskodawczyni udziałów w A Sp. z o.o. w okresie ostatnich 12 miesięcy; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej męża rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy w okresie ostatnich sześciu miesięcy posiadane przez wnioskodawczynię lub męża rachunki bankowe zostały zlikwidowane należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; e) dokumentów potwierdzających aktualne zadłużenie i wysokość spłacanych przez wnioskodawczynię i jej męża miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną (to jest na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF) wysokość innych, ewentualnych zobowiązań finansowych wnioskodawczyni i jej męża wobec urzędów skarbowych, urzędów i izb celnych, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów; f) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawczynię i jej męża miesięcznych kosztów utrzymania (opłaty związane z zamieszkiwaną nieruchomością, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wydatki na lekarstwa, inne). Powyższe wezwania zostały doręczone wnioskodawczyni za pośrednictwem dorosłego domownika w dniu 10 maja 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez męża wnioskodawczyni – akta sprawy – k. 55) i do dnia wydania niniejszego postanowienia pozostały bez odpowiedzi. Uwzględniwszy jednakże fakt zakończenia postępowania prowadzonego w pierwszej instancji (vide: wydanie wyroku w dniu 3 marca 2016 r. – k. 36 akt sprawy), moment złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz sposób wypełnienia formularza PPF referendarz sądowy uznał, że intencją wnioskodawczyni było ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W tym stanie uznano, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem wniesionej do Sądu skargi wnioskodawczyni uczyniła decyzję dotyczącą uznania za osobę bezrobotną. W świetle art. 239 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w rozpatrywanej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W świetle obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. art. 249a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się, jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne. Z uwagi na to, że skarżąca jest zwolniona z obowiązku uiszczania kosztów sądowych uznać należy, że w realiach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. W konsekwencji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawczyni dotyczące ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym fakt braku reakcji na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację ogólnych danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 6 maja 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają uzupełnienia poprzez złożenie określonych dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, referendarz nie jest w stanie zweryfikować ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów rodziny do comiesięcznych kosztów utrzymania. Nie wiadomo ponadto czy wnioskodawczyni i jej maż posiadają oszczędności pieniężne, które mogą pozwolić na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru. Referendarz sądowy nie jest również w stanie ustalić jak wygląda aktualne zadłużenie i wysokość spłacanych przez wnioskodawczynię i jej męża miesięcznych rat kredytowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu.