III SA/Gd 810/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Komendanta Policji z dnia 21 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, 2. zasądza od Komendanta Policji na rzecz skarżącego K. S. kwotę 2967 (dwa tysiące dziewięćset sześćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W dniu 20 lipca 2011 r. funkcjonariusze Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Miejskiej Policji w S. zatrzymali w U. na ul. [...] do kontroli drogowej samochód marki [...] o numerach rejestracyjnych [...], należący do K. S. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "[...]". Ww. wskazanym pojazdem wykonywał przewóz okazjonalny osoby fizycznej nie posiadając licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Decyzją z dnia 22 grudnia 2011 r. Komendant Miejski Policji działając na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz zgodnie z ustaleniami protokołu kontroli nr 01/20.07.2011 z dnia 20 lipca 2011 r. nałożył na K. S. karę pieniężną w wysokości 15.000 zł (obniżoną z kwoty 33.500 zł z uwagi na regulację zawartą w art. 92 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym) z rozbiciem na: - 8.000 zł – za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji, z wyłączeniem taksówek (podstawa prawna wskazana przez organ: art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz pozycja 1.1 załącznika do ustawy); - 500 zł – za wykonywanie transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie kierowania kierowcy na badania lekarskie lub psychologiczne (podstawa prawna wskazana przez organ: art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz pozycja 1.8.1. załącznika do ustawy); - 5.000 zł – za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem lub telefonem przedsiębiorcy (podstawa prawna wskazana przez organ: art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz pozycja 2.9 załącznika do ustawy); - 5.000 zł – za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczania na dachu pojazdu lamp lub innych urządzeń technicznych (podstawa prawna wskazana przez organ: art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz pozycja 2.9 załącznika do ustawy); - 15.000 zł – za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniajacym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem o którym mowa w art. 18 ust. 4b ustawy o transporcie drogowym (podstawa prawna wskazana przez organ: art. 92 ust. 1, art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym oraz pozycja 2.10 załącznika do ustawy). Jednocześnie organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w przedmiocie nałożenia kary za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu umieszczenia lub używania w pojeździe taksometru. W następstwie odwołania od ww. decyzji organu pierwszej instancji wniesionego przez K. S., Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia 21 marca 2012 r. znak [...] utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Komendanta Miejskiego Policji. W podstawie prawnej wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał art. 127 § 2, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie "k.p.a."). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. S. reprezentowany przez adwokata wnosząc o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć podniósł zarzuty: - naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającego na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji w czasie gdy obowiązywały już przepisy prawa materialnego ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw istotnie różniące się od przepisów prawa materialnego przyjętych za podstawę decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji; - naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw w zw. z art. 92a ust. 1, ust. 2 i ust. 6 ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy przepisy te w sposób względniejszy dla skarżącego określają wysokość kar pieniężnych za zarzucane naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Powołując się na treść m.in. art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym na skarżącego nałożono karę pieniężną w kwocie 15.000 zł za naruszenia wskazane szczegółowo w decyzji określone w załączniku do ww. ustawy, stwierdzone podczas kontroli w dniu 20 lipca 2011 roku. W ocenie Sądu zarzuty skargi są trafne. Przede wszystkim wskazać trzeba, że w chwili orzekania przez organ odwoławczy zmienił się stan prawny. W dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454): - zmieniająca brzmienie art. 92, art. 92a, art. 93 – 95 ustawy o transporcie drogowym; - dodająca do treści ustawy art. 92b i art. 92c; - uchylająca dotychczasowy załącznik nr 1 do ustawy oraz - dodająca załączniki nr 1 – 3. Zgodnie z dyspozycją art. 10 ustawy nowelizującej, przepisy ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. W omawianej sprawie organ odwoławczy mimo orzekania w innym stanie prawnym niż rozstrzygał organ pierwszej instancji tj. po zmianie przepisów ustawy o transporcie drogowym, które za stwierdzone kontrolą i zarzucane skarżącemu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego przewidują kary pieniężne względniejsze dla niego, zastosowały przepisy ustawy o transporcie drogowym, które obowiązywały w dniu kontroli i w dacie orzekania przez organ pierwszej instancji ale przewidują kary surowsze za zarzucane naruszenia. Wobec zarzutu skargi ustalić należy, które przepisy starej czy nowej ustawy należy stosować w niniejszej sprawie. Jak wskazano ustawodawca uregulował zagadnienia intertemporalne związane z wejściem w życie omawianej regulacji. Jednakże zawsze w takim przypadku rzeczą organów jest (w niniejszej sprawie powinien to uczynić organ drugiej instancji), rozważenie czy zastosowanie nowego prawa nastąpi z poszanowaniem zakazu działania prawa wstecz wynikającego z ustanowionej przepisem art. 2 Konstytucji RP zasady demokratycznego państwa prawnego. Podkreślić bowiem należy, na podstawie poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że kara administracyjna za czyn zakazany mający charakter zdarzenia jednorazowego, czasowo zamkniętego, powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia tj. naruszenia zakazu. Zauważyć także należy, że do odpowiedzialności karnoadministracyjnej odnosi się także zasada z art. 42 Konstytucji RP, w myśl której odpowiedzialności karnej podlega ten tylko, kto dopuścił się czynu zabronionego pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Jednakże gdy ustawodawca nakazuje stosować w przepisie przejściowym nowe prawo tj. w tym przypadku obowiązującą od dnia 1 stycznia 2012 roku znowelizowaną ustawę o transporcie drogowym, to po stwierdzeniu, że przepisy w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, regulują w sposób względniejszy dla skarżącego wysokość kar pieniężnych za zarzucane mu naruszenia, obowiązkiem organu jest zastosowanie tych norm prawa materialnego. Tak więc ustalenie naruszenia, którego popełnienie zarzuca się skarżącemu wskazuje, jaką karą pieniężną zagrożone jest owo naruszenie i umożliwia ocenę, czy przepisy z chwili stwierdzenia dokonania naruszenia (kontroli) przewidują za nie karę łagodniejszą, którą zgodnie z zasadą państwa demokratycznego należy zastosować. W sytuacji przeciwnej – w przypadku łagodniejszej kary za dane naruszenie określone w nowej ustawie, należy zastosować tę regulację. W kontrolowanej sprawie organ odwoławczy tego nie uczynił. Zgodzić zatem należy się ze skarżącym, że podjęcie decyzji odwoławczej na podstawie przepisów, które utraciły już moc obowiązującą uznać należy za wydanie decyzji bez podstawy prawnej w rozumieniu 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Stanowisko takie wynika zarówno z orzecznictwa sądowoadministracyjnego jak i doktryny. Zaprezentowane rozważania i wynikające z nich wytyczne są wiążące dla organu odwoławczego przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Na marginesie dodatkowo jedynie wskazać należy, że w zakresie właściwości organów uprawnionych do rozpatrzenia sprawy zastosowanie znajduje przepis art. 8 ustawy z dnia 29.10.2010 roku o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z dnia 30 listopada 2010 r., Nr 225, poz. 1466 ze zm.), w myśl którego postępowanie w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenia, za które ustawa z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym przewiduje karę pieniężną, ujawnione przez funkcjonariuszy Policji przed dniem 1 stycznia 2012 roku, prowadzone będą na podstawie przepisów obowiązujących w dniu ujawnienia naruszenia. Wobec powyższego, Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach Sąd orzekł na mocy art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit a) w zw. z § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.