III SA/Gd 810/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. umarza postępowanie administracyjne w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej D. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 6 kwietnia 2021 r. (nr [...]) Prezydent Miasta G. odmówił D. M. (dalej także jako: "wnioskodawczyni" lub "skarżąca") przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na niepełnosprawną w stopniu znacznym matkę – R. D. Przedmiotowa decyzja została doręczona pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 12 kwietnia 2021 r., zatem termin do złożenia odwołania upływał z dniem 26 kwietnia 2021 r. W dniu 10 maja 2021 r. do [...] Centrum Świadczeń wpłynął wniosek pełnomocnika wnioskodawczyni o przywrócenie terminu do złożenia odwołania wraz z odwołaniem. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik podał, że w dniu 12 kwietnia 2021 r. do Kancelarii listem poleconym (za potwierdzeniem odbioru), wpłynęła ww. decyzja (nr [...]). W dniu 19 kwietnia 2021 r. zostało wysłane odwołanie od ww. decyzji listem poleconym na błędnie wskazany adres, bowiem zostało skierowane do [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych w Z. (potwierdzenie daty wpływu 21 kwietnia 2021 r.). W dniu 4 maja 2021 r. na adres Kancelarii łącznie z pismem przewodnim z dnia 22 kwietnia 2021 r. wpłynęło mylnie skierowane odwołanie, w związku z czym został uchybiany termin na wniesienie prawidłowego odwołania, który przypadał na dzień 26 kwietnia 2021 r. Na poparcie swoich twierdzeń pełnomocnik załączył do wniosku odwołanie wraz z kopertą potwierdzającą datę wysyłki i nr nadania oraz pismo przewodnie [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2021 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze - działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej w skrócie jako: "k.p.a.") - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 6 kwietnia 2021 r. (nr [...]). W uzasadnieniu postanowienia Kolegium, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy i powołaniu się na art. 58 k.p.a. regulujący materię przywrócenia terminu, wskazało, że pełnomocnik strony podał we wniosku, iż odwołanie zostało omyłkowo wysłane na inny adres. Tego rodzaju wyjaśnienia są – zdaniem Kolegium – dalece niewystarczające, ponieważ w żadnej mierze nie uprawdopodabniają braku winy w niedochowaniu terminu przewidzianego na złożenie odwołania od decyzji. Kolegium wyjaśniło w tym zakresie, że przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku uprawdopodobnienia, iż jego uchybienie nastąpiło bez winy wnioskodawcy. Odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przyczyny uzasadniające restytucję terminu procesowego muszą mieć charakter obiektywny (aczkolwiek powiązany z sytuacją indywidualnego podmiotu) i wyjątkowy w tym sensie, że uniemożliwiają one zachowanie terminu procesowego nawet przy dołożeniu należytej staranności przez osobę, która w sposób rzetelny i odpowiedzialny dba o swoje interesy. Nadzwyczajne przeszkody w zachowaniu terminu procesowego dotyczą zasadniczo bezpośrednio sytuacji podmiotu spóźnionej czynności procesowej. Przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna od strony, a przy tym istnieć przez cały okres uchybienia terminu. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie decyzji. Mając na uwadze powiążesz Kolegium wywiodło, że o braku winy nie można mówić w przypadku błędnie zaadresowanej przez pełnomocnika przesyłki poleconej zawierającej odwołanie, który to błąd świadczy wyłącznie o braku staranności adwokata będącego pełnomocnikiem w niniejszej sprawie. D. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę, w której wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co istoty sprawy poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; zasadzenie na jej rzecz kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu nieprawidłową wykładnię art. 58 k.p.a. poprzez uznanie, że błędnie zaadresowana koperta przez pracownika kancelarii pełnomocnika zawierająca odwołanie od decyzji powoduje odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, podczas gdy art. 58 k.p.a. nie zawiera jednoznacznych kryteriów z pomocą jakich organ rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu winien się kierować. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że decyzją z dnia 6 kwietnia 2021 r. odmówiono skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną matką. W dniu 19 kwietnia 2021 r., z zachowaniem ustawowego terminu, została nadana listem poleconym przesyłka zawierająca odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G., lecz koperta zawierająca przedmiotowe odwołanie została błędnie zaadresowania przez pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącej do [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych w Z. zamiast do [...] Centrum Świadczeń. Skoro jednak odwołanie zawierało prawidłowe określenie organu II instancji oraz w odwołaniu tym wskazano także prawidłowo organ, za pośrednictwem którego to odwołanie miało zostać wniesione, to zaistniałą omyłkę należy potraktować jako oczywistą omyłkę pisarską. Taka omyłka nie powinna wywoływać negatywnych skutków dla skarżącej i działającego z należytą starannością pełnomocnika, który sporządził odwołanie w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko zwarte w uzasadnianiu zaskarżonego postanowienia wnosząc tym samym o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 – zwanej dalej jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że narusza ono prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego, jednak z innych przyczyn aniżeli powołane w skardze. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 6 kwietnia 2021 r., którą odmówiono jej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką. Sporną pomiędzy skarżącą a organem była kwestia, czy uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy, tj. bez winy jej pełnomocnika, a termin do dokonania tej czynności procesowej winien zostać stronie przywrócony. Zdaniem bowiem pełnomocnika skarżącej, uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania nie było zawinione, gdyż błędne zaadresowanie przesyłki, w której znajdowało się odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G., do innego organu (w rozpoznawanej sprawie – [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych w Z.) powinno być potraktowane jako oczywista omyłka pisarska. Natomiast taka omyłka nie powinna wywoływać negatywnych skutków dla skarżącej i działającego z należytą starannością pełnomocnika, który sporządził odwołanie w ustawowym terminie. W ocenie natomiast Kolegium błędne zaadresowanie przesyłki poleconej zawierającej odwołanie świadczy wyłącznie o braku staranności pełnomocnika skarżącej, a nie braku winy w niedochowaniu terminu przewidzianego na złożenie odwołania. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie doszło jednak do uchybienia terminu, dlatego też orzekanie w przedmiocie jego przywrócenia było pozbawione podstaw prawnych, a prowadzenie postępowania w tym przedmiocie bezprzedmiotowe. Wyjaśniając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 58 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Instytucja przywrócenia terminu stwarza więc stronie możliwość skutecznego dokonania przez nią czynności procesowej w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Założeniem konstrukcyjnym tejże instytucji procesowej jest zatem przyjęcie, że ma ona zastosowanie jedynie w takim przypadku, w którym nastąpiło uchybienie terminu do dokonania danej czynności procesowej. Z akt niniejszej sprawy wynika, że decyzję organu I instancji doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 12 kwietnia 2021 r., a zatem – w myśl art. 129 § 2 k.p.a. – czternastodniowy termin do złożenia (nadania) odwołania upływał w dniu 26 kwietnia 2021 r. Jak podnosił pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu, przekładając na tę okoliczność stosowne dowody, odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 19 kwietnia 2021 r., jednak w wyniku pomyłki, zostało wysłane do niewłaściwego organu, tj. [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych w Z. Kancelaria [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych, pismem z dnia 22 kwietnia 2021 r. (nr [...]), zwróciła natomiast pełnomocnikowi skarżącej odwołanie ze wskazaniem, że nie jest organem właściwym do jego rozpoznania. Po otrzymaniu tej informacji (co miało miejsce w dniu 4 maja 2021 r.), pełnomocnik skarżącej w dniu 5 maja 2021 r. wystosował wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 6 kwietnia 2021 r. załączając do niego odwołanie. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że zgodnie z art. 65 § 2 k.p.a. podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Z cytowanego powyżej przepisu wynika, że wniesienie żądania do organu niewłaściwego nie powoduje dla strony negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminowi, jeżeli możliwość skutecznego wniesienia żądania jest ograniczona terminem, a jego upływ nastąpił między wniesieniem żądania przez stronę a jego przekazaniem do organu właściwego. Jeżeli zatem ustalono, że właściwym będzie inny organ administracji publicznej, to wówczas organ administracji publicznej, do którego wniesiono podanie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego (zob. art. 65 § 1 k.p.a.). Nie budzi wątpliwości, że art. 65 § 2 k.p.a. dotyczy zarówno terminów o charakterze materialnoprawnym, jak i proceduralnym. Zawarte w przywołanym przepisie stwierdzenie ustawodawcy odrywa się od okoliczności towarzyszących wniesieniu do organu niewłaściwego (np. w postaci zawinienia czy niezawinienia), jak również - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - braku przekazania odwołania do właściwego organu. Nie ma przy tym również żadnego prawnego znaczenia fakt, że odwołanie wnosił w imieniu skarżącej profesjonalny pełnomocnik. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie różnicują bowiem prawnej sytuacji strony postępowania w zależności od tego przez kogo jest reprezentowana (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 597/11). W tym miejscu odnotować należy, że w niniejszej sprawie zastosowania nie miał art. 66 § 3 k.p.a., który stanowi, że jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania (...) organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Jakkolwiek, wbrew twierdzeniu pełnomocnika strony skarżącej zawartym w skardze, w nagłówku odwołania podano jako adresata: "Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. za pośrednictwem Dyrektora [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych w Z.", to jednak treść odwołania jednoznacznie wskazuje, że dotyczy ono decyzji Prezydenta Miasta G. W pierwszym zdaniu tego pisma zawarto bowiem sformułowanie: "(...) wnoszę odwołanie od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta G. przez Kierownika Działu Świadczeń Opiekuńczych w G. Centrum Świadczeń w G. nr [...] (data wpływu 12.04.2021) o odmowie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (...)". Podsumowując, wniesienie odwołania do organu niewłaściwego nie może powodować dla skarżącej negatywnych konsekwencji związanych z uchybieniem terminu do złożenia odwołania z powodu opieszałości bądź też zaniedbań organu administracji publicznej, do którego wpłynęło, i który to organ okazał się niewłaściwy miejscowo, bez względu na to, że skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z przepisem art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Organ administracji publicznej jest zatem obowiązany dokonać oceny wniesionego podania również pod kątem swojej właściwości w sprawie będącej przedmiotem żądania, i w razie gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia tej sprawy w formie decyzji, to jest on obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do organu, który w jego ocenie jest właściwy w sprawie, i jednoczesnego powiadomienia o tym wnoszącego podanie. Obowiązek taki wynika wprost z art. 65 § 1 k.p.a. Niewykonanie zatem przez organ administracji publicznej wskazanego obowiązku świadczy o naruszeniu prawa, którego negatywne skutki nie mogą obciążać strony. W konsekwencji przyjąć w niniejszej sprawie należy, że Dyrektor [...] Centrum Świadczeń Rodzinnych w Z., po wpłynięciu odwołania, którego treść jednoznacznie wskazywała na właściwość Prezydenta Miasta G., winien niezwłocznie przekazać wniesiony środek zaskarżenia do organu właściwego, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., nie zaś zwracać go stronie skarżącej, gdyż winien ją jedynie powiadomić o przekazaniu odwołania zgodnie z właściwością. Skoro zatem z akt sprawy wynika, że odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 6 kwietnia 2021 r. (nr [...]), doręczonej stronie w dniu 12 kwietnia 2021 r., zostało wniesione do organu niewłaściwego w dniu 19 kwietnia 2021 r. (data nadania przesyłki poleconej), a zatem przed upływem przepisanego terminu, to stosownie do art. 65 § 2 k.p.a. uważa się je za wniesione z zachowaniem terminu. W konsekwencji przyjąć należy, że w sprawie nie doszło do uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania. Przesądzenie zaś tej kwestii skutkuje stwierdzeniem, że procedowanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej było w niniejszej sprawie bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. W okolicznościach sprawy bowiem obowiązkiem Kolegium było merytoryczne rozpoznanie sprawy w administracyjnym toku instancji prawidłowo zainicjowanym odwołaniem. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie miało znaczenia zatem, jak wskazano na wstępie rozważań, to czy pełnomocnik skarżącej ponosi winę w uchybieniu terminu, albowiem z dokonanej przez Sąd oceny wynika, że strona w ogóle nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że pominięcie treści art. 65 § 2 k.p.a. doprowadziło organ do nieuwzględnienia okoliczności terminowego wniesienia przez stronę odwołania i w konsekwencji rozpoznania wniosku pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, mimo iż w takim wypadku postępowanie w tej sprawie było bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze zaskarżone postanowienie - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. - podlegało uchyleniu, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. Stosownie do art. 145 § 3 p.p.s.a., w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Jak już wskazano, w kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki bezprzedmiotowości prowadzenia przez Kolegium postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, co uprawniało Sąd do umorzenia postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o czym – na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. - orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wynagrodzenie reprezentującego ją pełnomocnika (adwokata). Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).