III SA/Gd 826/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie postanawia: odrzucić skargę. W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2019 r. (nr [...]), którym organ wskazał, że Wojewoda nie dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w sprawie przyznania W. K. świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy 2018/2019. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 37 § 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej powoływanej jako "k.p.a."). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie wskazując, że tego typu postanowienia nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stosownie do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej jako "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg, m.in. na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). A contrario przyjąć należy, że skarga jest niedopuszczalna, gdy postanowienie jest niezaskarżalne, nie kończy postępowania ani nie rozstrzyga istoty sprawy. W przypadku, gdy sąd stwierdzi niedopuszczalność skargi zobligowany jest ją odrzucić stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W wypadku niezałatwienia sprawy w terminie bądź przewlekłości postępowania stronie postępowania administracyjnego służy środek prawny w postaci ponaglenia (art. 37 § 1 k.p.a.). Ponaglenie wnosi się – co do zasady – do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie (art. 37 § 3 k.p.a.). Organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie (art. 37 § 6 k.p.a.). Wniesienie ponaglenia otwiera stronie prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłość prowadzonego przez właściwy organ postępowania (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Nie musi ona oczekiwać na rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia. Przedmiot zaskarżenia powinien być jednak tożsamy z przedmiotem wcześniejszego ponaglenia. Oznacza to, że jeśli w ponagleniu strona zarzuca danemu organowi bezczynność lub przewlekłość postępowania, to przedmiotem skargi winna być bezczynność lub przewlekłość postępowania tego samego organu, nie zaś organu wyższego stopnia, do którego skierowane było ponaglenie. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada, że na wydane w toku postępowania postanowienie służy stronie zażalenie, gdy Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi (art. 141 § 1 k.p.a.) lub gdy przepis szczególny tak stanowi - jeżeli organ administracji publicznej wydaje postanowienie w oparciu o taki przepis. Zastosowany przez Kolegium przepis art. 37 § 6 k.p.a. przewiduje wydanie w toku postępowania administracyjnego postanowienia rozpatrującego ponaglenie. Unormowanie to służy zwalczaniu bezczynności lub przewlekłości w załatwianiu sprawy, czyli wydaniu decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Przepis ten nie zawiera normy, która uprawniałaby adresata postanowienia do wniesienia zażalenia. Ponadto - jak wskazuje się w orzecznictwie - postanowienie wydane w wyniku rozpatrzenia ponaglenia jest rozstrzygnięciem podejmowanym w ramach nadzoru organu wyższego stopnia nad organami niższego stopnia. Nie jest zatem postanowieniem rozstrzygającym sprawę co do istoty, jako że jego celem jest jedynie spowodowanie, aby tego rodzaju rozstrzygnięcie (co do istoty) zostało podjęte w sytuacji, gdy organ administracji pozostaje w bezczynności lub w sposób przewlekły prowadzi postępowanie, albo też poinformowanie strony, że jej zarzuty w tym zakresie ocenione zostały jako niezasadne. Postanowienie wydane na podstawie art. 37 § 6 k.p.a. nie jest także postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., ponieważ na skutek wniesienia ponaglenia nie toczy się żadne nowe postępowanie administracyjne, a jedynie - jak już Sąd wskazał - postępowanie w trybie nadzoru organu wyższego stopnia nad organem niższego stopnia. Zaskarżonego postanowienia nie można również zakwalifikować do innych niż określone w art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a., aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Postanowienie wydane w odpowiedzi na ponaglenie nie stwarza bowiem po stronie adresata jakichkolwiek uprawnień lub obowiązków, a tym samym nie można go zaliczyć do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Możliwość poddania postanowienia wydanego w trybie art. 37 § 6 k.p.a. kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne nie wynika także z żadnego przepisu szczególnego w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a., w szczególności z żadnego przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Po 1139/18, LEX nr 2614772 oraz postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Gd 716/19, LEX nr 2748975). Podobne stanowisko artykułowano przed zmianą treści art. 37 k.p.a., który do dnia 1 czerwca 2017 r. przewidywał środek prawny pod nazwą zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie, a także na gruncie wcześniej obowiązujących przepisów o postępowaniu sądowoadministracyjnym. W niniejszej sprawie skarżąca wyraźnie wskazała, że przedmiotem skargi do tut. Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 2 października 2019 r., które było wydane wskutek rozpatrzenia ponaglenia, a zatem – stosownie do powyższych wyjaśnień - nie przysługuje na nie skarga do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe Sąd - na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.