III SA/Gd 829/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.),, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 marca 2020 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 października 2019 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza z dnia 18 czerwca 2019 r. w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości oraz zobowiązania do ich uiszczenia. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Wnioskiem złożonym w dniu 28 maja 2018 r. (uzupełnionym m.in. pismem z dnia 8 października 2018 r.) E. K. (zwany dalej także: "stroną", "skarżącym") zwrócił się do Burmistrza o rozgraniczenie działki nr [...] z działką nr [...] w miejscowości J. [...]. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2019 r. (nr [...]) Burmistrz – działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2, art. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej powoływanej jako "k.p.a.") oraz art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1025 ze zm. – dalej jako: "k.c.") - orzekł o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w kwocie 260 zł oraz zobowiązał do ich uiszczenia: E. K. w wysokości 65 zł; J. C. w wysokości 65 zł oraz Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w K. w wysokości 130 zł – w związku z wydaniem decyzji Burmistrza (nr [...]) z dnia 18 czerwca 2019 r. o rozgraniczeniu nieruchomości, a także wskazał termin i sposób uiszczenia ww. kosztów przez podmioty zobowiązane. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że postępowanie w sprawie rozgraniczenia działki nr [...] położonej w K., obr. [...] stanowiącej współwłasność E. K. oraz J. C., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą w systemie teleinformatycznym nr [...], z działką nr [...] położoną w K., obr. [...] będącą własnością Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą w systemie teleinformatycznym nr [...], zostało wszczęte na wniosek E. K. i zostało zakończone decyzją Burmistrza z dnia 18 czerwca 2019 r. ([...]) o rozgraniczeniu ww. nieruchomości. Organ wskazał, że do przeprowadzenia czynności technicznych z ustalenia przebiegu granic przedmiotowych działek upoważniony został geodeta W. R. Z przepisu art. 264 § 1 k.p.a. wynika, że jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Z kolei zgodnie z art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Organ wskazał, że koszty postępowania o rozgraniczenie ww. nieruchomości, zgodnie z przedłożoną przez Zakład Usług Geodezyjno-Projektowych [...] z siedzibą w S. fakturą Vat [...] z dnia 12.12.2018 r., wyniosły 260,00 zł. Faktura została opłacona przez Urząd Miejski w K. Koszty te objęły prace uprawnionego geodety - sporządzenie protokołu granicznego [...], zaś na poczet ustalonych należności nie zostały uiszczone żadne kwoty. Z zestawienia art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 152 k.c. wynika, że koszty postępowania administracyjnego o rozgraniczenie, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają właścicieli obu rozgraniczanych nieruchomości po połowie. Na powyższe postanowienie E. K. złożył zażalenie, które zostało rozpoznane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 października 2019 r. (sygn. akt [...]) utrzymującym w mocy postanowienie organu I instancji (postanowienie to zostało następnie sprostowane postanowieniem SKO w G. z dnia 29.11.2019 r., nr [...]). W uzasadnieniu organ II instancji poparł ustalenia i podział kosztów postępowania dokonane przez organ I instancji. Kolegium stwierdziło, że wykładnia gramatyczna art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten ustala zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony. W wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości wg zasady wyrażonej w art. 152 k.c. Organ zwrócił także uwagę, że w uchwale z dnia 11 grudnia 2006 r. (sygn. akt I OPS 5/06) Naczelny Sąd Administracyjny przesądził o zastosowaniu w postępowaniu administracyjnym normy wynikającej z art. 152 k.c. wskazując, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży bowiem w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Odnośnie zarzutów zawartych w zażaleniu Kolegium wskazało, że powołane przepisy nie uzależniają ustalenia wysokości kosztów postępowania od przyczynienia się organów administracji publicznej czy też Skarbu Państwa do powstania sytuacji, która spowodowała wymóg rozgraniczenia nieruchomości. Innymi słowy, przepisy prawa nie zezwalają na obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania w związku z działaniami dawnych organów administracji publicznej. E. K. zaskarżył ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, podnosząc, że zostało ono wydane bez podstawy prawnej. Według skarżącego, przytoczona podstawa prawna nie dotyczy go jako wnioskodawcy o rozgraniczenie, gdyż to organy administracji przy wywłaszczeniu (50% działki) dokonały jej niewłaściwego rozgraniczenia. Skarżący zakwestionował nałożone na niego koszty rozgraniczenia, gdyż według niego nie zostało ono dokonane, bowiem wyznaczony geodeta odmówił rozgraniczenia działek. Podkreślił także, że w zaskarżonym postanowieniu zmieniono jego nazwisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej zwanej "p.p.s.a."), polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, a m.in. postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza orzekające o ustaleniu kosztów postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości w związku z wydaniem decyzji Burmistrza o rozgraniczeniu nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w K., stanowiącej współwłasność E. K. (skarżącego) oraz J. C. z działką nr [...] położoną w K., będącą własnością Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w K., oraz zobowiązaniu ww. podmiotów do uiszczenia tych kosztów w określonej kwocie i terminie oraz wskazaniu sposobu ich uiszczenia. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonych postanowień był art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1145 ze zm. – dalej jako: "k.c.") oraz art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej zwanej "k.p.a."). W myśl art. 152 k.c. właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Natomiast stosownie do art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Ustalenie wysokości kosztów postępowania następuje w drodze postanowienia, wydanego przez organ administracji publicznej jednocześnie z wydaniem decyzji. W postanowieniu tym organ określa także osoby zobowiązane do poniesienia kosztów oraz termin i sposób ich uiszczenia (art. 264 § 1 k.p.a.). Aktualnie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może - uwzględniając normę art. 152 k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania (zob. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, ONSAiWSA 2007/2/26). Podkreślić bowiem należy, że ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli gruntów sąsiadujących, których granice stały się sporne. Dlatego kosztami postępowania rozgraniczeniowego może zostać obciążony nie tylko wnioskodawca, lecz również strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2688/18, LEX nr 2719898). Skoro postępowanie rozgraniczeniowe toczy się w istocie w interesie wszystkich podmiotów uczestniczących w rozgraniczeniu, to wszyscy oni są zobowiązani do udziału w tych kosztach, bez względu na to, którzy z nich żądali wszczęcia tego postępowania. Reguła ta winna być odczytywana jako obowiązek rozdziału kosztów administracyjnych postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 k.c., czyli po połowie. Innymi słowy, skoro ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących okazały się być sporne, to w przypadku dokonania rozgraniczenia (rozstrzygnięcia sporu granicznego) nie można twierdzić, że owo rozgraniczenie – niezależnie od jego powodów - nie zostało przeprowadzane w interesie wszystkich właścicieli nieruchomości rozgraniczanych. Przenosząc powyższe uwagi na grunt kontrolowanej sprawy należy wskazać, że skarżący, jako współwłaściciel działki nr [...] położonej w K. - objętej wydaną na wniosek skarżącego ostateczną decyzją Burmistrza z dnia 18 czerwca 2019 r. ([...]) orzekającą o rozgraniczeniu nieruchomości, tj. działki nr [...] z działką nr [...] położonymi w K. – posiadał niewątpliwie interes prawny w rozgraniczeniu ww. nieruchomości (działek), a w konsekwencji ciążył na nim obowiązek poniesienia kosztów postępowania rozgraniczeniowego. Koszty te w przedmiotowej sprawie zostały – stosownie do art. 152 in fine k.c. – rozdzielone równo pomiędzy podmioty legitymujące się tytułem własności do rozgraniczanych nieruchomości, tj. wobec właściciela działki nr [...] - Spółdzielnię Mieszkaniową [...] w K. w wysokości 130 zł oraz wobec współwłaścicieli działki nr [...] – J. C. w wysokości 65 zł oraz skarżącego w wysokości 65 zł. Mając to na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe, a wydane postanowienia są zgodnie z prawem. W odniesieniu do treści skargi należy zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że obowiązujące przepisy prawa nie dają możliwości odstąpienia od orzeczenia o zobowiązaniu ww. podmiotów (właścicieli gruntów sąsiadujących) do uiszczenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego; w szczególności takiej podstawy nie mogą stanowić powoływane przez skarżącego okoliczności wskazujące, że powodem przeprowadzonego rozgraniczenia były błędy przy wytyczaniu granic przedmiotowych nieruchomości popełnione przez organy geodezyjne w przeszłości. Znaczenia dla zakwestionowania prawidłowości zaskarżonego postanowienia organu II instancji nie może mieć natomiast fakt wskazania omyłkowo w treści uzasadnienia postanowienia Kolegium innego nazwiska aniżeli skarżącego, co zresztą zostało sprostowane postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 listopada 2019 r. (nr [...]). W tym stanie rzeczy, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną stosownie do art. 151 p.p.s.a., natomiast sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.