III SA/Gd 833/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2016 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] z dnia 3 września 2015 r. nr L.dz. [...] w przedmiocie nieprzyjęcia na studia oddala skargę. Decyzją z dnia 20 lipca 2015 r. Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna Uniwersytetu Wydział Prawa i Administracji powołując się na art. 169 ust. 10 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 1 ust. 3 oraz § 8 ust. 3 uchwały nr [...] Senatu Uniwersytetu G. z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na studia stacjonarne i niestacjonarne w Uniwersytecie G. w roku akademickim 2015/2016 odmówiła przyjęcia A. R. na pierwszy rok studiów magisterskich na Wydziale Prawa i Administracji kierunek Prawo z powodu zbyt małej liczby punktów w stosunku do minimum punktów uzyskanych w ramach konkursu przez innych kandydatów, dla których podejmowane studia stanowią kolejny kierunek studiów stacjonarnych w uczelni publicznej. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że w procesie naboru na ww. kierunek liczba osób podejmujących kolejny kierunek studiów stacjonarnych w uczelni publicznej i kwalifikujących się do przyjęcia wyniosła 3. Limit punktów koniecznych na przyjęcie na studia wynosił 117,98 punktów, zaś A. R. uzyskała tylko 112,35 punktów. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. R., domagając się przyjęcia jej na pierwszy rok magisterskich studiów stacjonarnych na wydziale - kierunek prawo. Wyjaśniła, iż z rekrutacji uzyskała 112,35 punktów, co powodowało, że zostałaby ujęta na 135 pozycji. Ogólny próg przyjęcia na studia wynosił 104,78. W ocenie odwołującej się nie została ona przyjęta na studia ponieważ jest studentką Wydziału Zarządzania kierunek Finanse i Rachunkowość. Limity na drugim kierunku studiów na poszczególnych kierunkach zostały ustalone w dowolny, niczym nieuzasadniony sposób. Limit ten na poszczególnych kierunkach studiów został określony w sposób określający maksymalną liczbę osób, które mogą studiować na poszczególnych kierunkach w ramach drugiego kierunku, nie określając w żaden inny sposób kryteriów np. dotyczących poziomu wiedzy i poziomu punktów uzyskanych na egzaminie maturalnym. Decyzją z dnia 3 września 2015 r., nr [...] Uczelniana Komisja Rekrutacyjna stwierdziła brak podstaw do uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu wskazano, że dnia 24 kwietnia 2014 r. Senat Uniwersytetu zatwierdził (uchwała [...]) warunki i tryb rekrutacji kandydatów na studia stacjonarne i niestacjonarne w Uniwersytecie G. w roku akademickim 2015/2016. W załączniku nr 2 do uchwały określone zostały limity miejsc na poszczególnych kierunkach studiów. Zgodnie z § 1 uchwały limity przyjęć na poszczególne kierunki studiów, w tym maksymalną liczbę miejsc dla osób, dla których będzie to kolejny kierunek studiów stacjonarnych w uczelni publicznej ustala Senat UG na wniosek rad wydziałów (z uwzględnieniem przepisów zawartych w art. 8 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Skargę do Sądu wniosła A. R., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie skarżącej nie została ona przyjęta na studia stacjonarne kierunek prawo, ponieważ była studentką Wydziału Zarządzania – Kierunek Finanse i Rachunkowość. Podniosła, iż z rekrutacji uzyskała liczbę punktów 112,35 co powodowało, że została ujęta na pierwszej liście kwalifikacyjnej na pozycji 140. Ogólny próg przyjęcia na studia w wyniku pierwszej tury rekrutacji wynosił 104,78. Zdaniem skarżącej limity na drugim kierunku studiów wynikające z uchwały Senatu UG nr [...] zostały ustalone w dowolny, niczym nieuzasadniony sposób. Został on określony w sposób określający maksymalną liczbę osób, które mogą studiować na poszczególnych kierunkach w ramach drugiego kierunku, a nie np. jak to ma miejsce w przypadku np. Politechniki - co trzeci student wg. limitu na danym kierunku, może być przyjęty na studia w ramach drugiego kierunku, nie określając w żaden inny sposób kryteriów np. dotyczących poziomu wiedzy i punktów uzyskiwanych na egzaminie maturalnym, czy też średniej ocen na pierwszym kierunku studiów. Limity na poszczególnych kierunkach ustalane są w różny sposób. Liczba osób, które mogą studiować prawo jako drugi kierunek, została określona na poziomie 1,36% ogólnej liczby studentów na tym kierunku. Ten procentowy limit został określony w wysokości zdecydowanie niższej niż na innych kierunkach. Limit ten np. na kierunku archeologia wynosi 60%, na kierunku historia 66%, czy na kierunku finanse i rachunkowość 30%. Oznacza to, że studenci dla których ten kierunek jest "pierwszym kierunkiem" mają możliwość podjęcia studiów na drugim kierunku w szerszym zakresie, niż studenci innych kierunków, którzy chcą podjąć naukę na wydziale prawa w ramach drugiego kierunku. Taka dyskryminująca sytuacja dotyczy właśnie skarżącej. Gdyby była studentką prawa miałaby możliwość podjęcia nauki na drugim kierunku studiów - finanse i rachunkowość lub np. archeologii czy historii w trybie stacjonarnym. W odwrotnej sytuacji nie mam takiego prawa, co narusza zasadę równości wobec prawa i dyskryminuje ją. Akty przyjęcia lub odmowy przyjęcia na studia uznawane są za indywidualne akty administracyjne. Skarżąca podniosła, iż nie może być prawną podstawą odmowy przyjęcia jej na studia uchwała Senatu Uniwersytetu nr [...], która narusza zasadę równości wobec prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 2 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 3 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu z dnia 3 września 2015 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Prawa i Administracji z dnia 20 lipca 2015 r., nr [...] o nie przyjęciu A.R. na I rok studiów. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy: ustawy z dnia 27 lipca 2005r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), zwanej dalej "ustawą"; oraz uchwały Senatu Uniwersytetu G. z dnia 24 kwietnia 2014 r., nr [...] w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na studia stacjonarne i niestacjonarne w Uniwersytecie w roku akademickim 2015/2016. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych - decyzje o przyjęciu lub o odmowie przyjęcia na studia akademickie są uznawane za indywidualne akty administracyjne. Do decyzji tych, zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Uczelnia wyższa jest autonomiczna we wszystkich obszarach swojego działania. Konsekwencją przyznanej autonomii jest m.in. swoboda uczelni wyższej w ustalaniu konkretnych zasad i kryteriów rekrutacji na poszczególnych kierunkach. Zgodnie z art.169 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, Senat uczelni ustala warunki i tryb rekrutacji oraz formy studiów na poszczególnych kierunkach. Uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu G. z dnia 24 kwietnia 2014 roku w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na studia stacjonarne i niestacjonarne w Uniwersytecie G. w roku akademickim 2015/2016, zmieniona uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 23 kwietnia 2015 r. o zmianie uchwały nr [...] Senatu w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na studia stacjonarne i niestacjonarne w Uniwersytecie G. w roku akademickim 2015/2016 szczegółowo określa warunki i tryb rekrutacji. Zgodnie z § 1 ust. 3 uchwały, limity przyjęć na poszczególne kierunki studiów, w tym maksymalną liczbę miejsc dla osób, dla których będzie to kolejny kierunek studiów stacjonarnych w uczelni publicznej, ustala Senat UG na wniosek rady wydziałów. Zgodnie z określonymi w tym trybie limitami, maksymalna liczba miejsc dla osób dla których jednolite studia stacjonarne na Wydziale Prawa i Administracji miałyby być kolejnym kierunkiem w uczelni publicznej wynosiła 3. Jak wynika z akt administracyjnych skarżąca przystąpiła do rekrutacji na kierunek prawo będąc studentką Wydziału Zarządzania UG i uzyskała 112,35 punktów, zaś ostatnia w rankingu trzech przyjętych na ten kierunek osób uzyskała 117,98 punktów. W związku z tym Komisja Rekrutacyjna na Wydziale Prawa i Administracji podjęła w dniu 20 lipca 2015 r. decyzję o nieprzyjęciu skarżącej na studia. Jedynym bowiem kryterium postępowania rekrutacyjnego dla kandydatów, dla których był to kolejny kierunek był wynik w postaci uzyskanych punktów i wyznaczony dla nich limit trzech miejsc. Skarżąca nie osiągnęła wymaganego limitu uprawniającego ją do przyjęcia na studia, albowiem były przed nią osoby, które osiągnęły wynik wyższy niż ona. Istota argumentacji skarżącej zmierza do wykazania, że zastosowane przez władze Uniwersytetu G. zróżnicowanie limitów miejsc przeznaczonych dla osób podejmujących studia na ich drugim kierunku ma charakter dyskryminujący – niezgodny z art. 32 Konstytucji RP. W tym miejscu należy przywołać treść art. 32 Konstytucji, który w ustępie 1 stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne, zaś w ustępie 2 zakazuje dyskryminacji kogokolwiek w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 5 czerwca 2014r. sygn. akt K 35/11 orzekł o niekonstytucyjności przepisów wprowadzających zasadę odpłatności za usługi edukacyjne świadczone przez publiczne szkoły wyższe w ramach studiów na drugim lub kolejnym kierunku studiów. W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał dostrzegł, że państwo nie jest w stanie zagwarantować realizacji konstytucyjnych praw i wolności – w tym prawa do bezpłatnej edukacji w szkole wyższej - na poziomie wyższym niż wynikający z możliwości budżetowych. Trybunał zwrócił też uwagę na dopuszczalność rozwiązań stawiających wyższe wymogi dla osób podejmujących bezpłatne studia na drugim kierunku. Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, uczelnia wyższa, korzystając z przysługującej jej autonomii w zakresie określania zasad rekrutacji na drugi kierunek studiów ma prawo różnicować limity miejsc dla osób ubiegających się o przyjęcie na nieodpłatne studia na drugim kierunku studiów. Jednym z naturalnych kryteriów różnicujących może być z pewnością stopień zainteresowania danym kierunkiem studiów wśród osób zamierzających podjąć studia na pierwszym kierunku. Zagwarantowanie studiowania bezpłatnie na pierwszym kierunku studiów możliwie najszerszej grupie kandydatów jest podstawowym zadaniem uczelni wyższej. Zatem zrozumiałe i uzasadnione jest ustalenie wyższych wymogów (mniejszego limitu miejsc) dla osób zamierzających podjąć studia na drugimi kierunku, jeśli kierunek ten cieszy się szczególną popularnością i ilość ubiegających się o przyjęcie kandydatów (na pierwszy kierunek studiów) wielokrotnie przewyższa ilość przewidzianych miejsc. Z drugiej znów strony dostrzec należy, że na kierunkach na które ilość kandydatów jest znacznie mniejsza właściwe jest zastosowanie wyższego wskaźnika miejsc przeznaczonych dla studentów wybierających takie kierunki jako drugie lub kolejne. Uzasadnione jest to bowiem dbałością o racjonalne zagospodarowanie środków przeznaczonych na publiczną edukację w szkole wyższej. Wymaga ona, by potencjał edukacyjny na poszczególnych kierunkach studiów na danej uczelni był w pełni wykorzystany. Stąd też nie budzi żadnych wątpliwości zasadność ułatwiania dostępu do studiów na takich kierunkach także i dla osób zamierzających podjąć studia na drugim lub kolejnym kierunku. Nie jest zatem trafny podnoszony przez skarżącą zarzut naruszenia art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Wyraża on, wraz z ust. 1 zasadę równości adresowaną do wszelkich organów władzy publicznej i nakazuje im jednakowe traktowanie podmiotów podobnych charakteryzujących się w takim samym lub podobnym stopniu daną cechą istotną. Przepis ten nie wymaga oczywiście traktowania identycznie co do ilości niezbędnych dla przyjęcia punktów osób ubiegających się o przyjęcie na różne kierunki studiów, jako pierwsze. Podobnie nie można zarzucić dyskryminacyjnego charakteru regulacjom, które wyznaczają wysoki poziom wymogów wobec osób, które zamierzają podjąć studia na określonym drugim kierunku, przy zastrzeżeniu, że wymogi te są dla wszystkich ubiegających się o przyjęcie jednakowe. Skarżąca nie zarzucała powoływanej powyżej uchwale Senatu UG, by różnicowała wymogi niezbędne dla podjęcia studiów na kierunku prawo jako drugim kierunku studiów w zależności od jakichkolwiek cech innych niż ilość posiadanych punktów. Jak już zaś wyjaśniono powyżej nie jest przejawem dyskryminacji ustalenie wyższych wymogów dla osób zamierzających studiować prawo jako drugi kierunek, niż dla studentów prawa, zamierzających rozpocząć studia ekonomiczne lub historyczne jako kolejny, obok prawa, kierunek. Konkretne rozwiązania sprowadzające się do określenia limitów przyjęć na poszczególnych kierunkach należą do sfery pełnej autonomii uczelni wyższej i nie jest rzeczą sądu administracyjnego ich kontrola. Powyższe rozważania wskazują na to, że uchwała nr [...] Senatu Uniwersytetu G. z dnia 24 kwietnia 2014 roku w sprawie warunków i trybu rekrutacji kandydatów na studia stacjonarne i niestacjonarne w Uniwersytecie G. w roku akademickim 2015/2016, zmieniona uchwałą nr [...] Senatu Uniwersytetu z dnia 23 kwietnia 2015 r. nie zawiera regulacji, które byłyby niezgodne z Konstytucją, a zatem zaskarżona decyzja wydana w oparciu o tę uchwałę jest zgodna z prawem. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.