III SA/Gd 835/21
WyrokWSA w Gdańsku2021-12-22
Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która jedynie wspiera matkę w opiece nad niepełnosprawnym bratem, a nie sprawuje tej opieki w sposób stały i długoterminowy, uniemożliwiający podjęcie zatrudnienia?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. W analizowanej sprawie skarżący jedynie wspierał matkę w opiece nad bratem, a zakres tej opieki nie wykluczał możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Ponadto, nie wykazano bezpośredniego związku przyczynowego między ustaniem zatrudnienia skarżącego a koniecznością sprawowania opieki nad bratem, którego stan zdrowia nie uległ pogorszeniu.Stan faktyczny
Burmistrz odmówił D. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem, uznając, że sprawowana opieka jest doraźna i nie uniemożliwia podjęcia pracy zarobkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, wskazując, że główny ciężar opieki spoczywa na matce, a skarżący jedynie wspiera ją w opiece. WSA w Gdańsku oddalił skargę D. K., podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 30 czerwca 2021 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia 7 maja 2021 r. ,wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), Burmistrz odmówił D. K. ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym bratem D. K.
W uzasadnieniu wskazano, że osoba wymagająca opieki – D. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wraz ze wskazaniem, że niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Porusza się na wózku inwalidzkim, wymaga stałej opieki i pielęgnacji. Osoba wymagająca opieki zamieszkuje wspólnie z rodzicami: H. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz H. K., która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Pomoc i opiekę nad D. K. zapewniają wspólnie jego matka i wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne brat, który od trzech lat nie pracuje zarobkowo, jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z partnerką i córką. Wnioskodawca oświadczył, że od trzech lat pomaga w opiece nad niepełnosprawnym bratem w godzinach 8-12 oraz 17-20. W trakcie przeprowadzonego w dniu 26 marca 2021 r. wywiadu środowiskowego wnioskodawca nie był obecny w miejscu zamieszkania brata D. K., zaś matka wnioskodawcy wskazała, że poszedł zrobić zakupy. Po telefonie matki pojawił się po 15 minutach wskazując, że pojechał do domu w związku z awarią pralki. Informacje o nieobecności były rozbieżne co wskazuje, że wnioskodawca nie sprawuje opieki nad bratem. W ocenie pracownika socjalnego opiekę nad D. K. sprawuje jego matka.
Zdaniem organu pierwszej instancji pomoc, jakiej udziela wnioskodawca swemu bratu jest pomocą doraźną, udzielaną okazjonalnie, sporadycznie. Nie jest więc to stała lub długotrwała opieka wymagająca całodobowej bezpośredniej opieki, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 ustawy. Opieka nad bratem nie jest sprawowana przez wnioskodawcę w sposób na tyle absorbujący, że uniemożliwia to aktywność zawodową i podjęcie przez niego pracy zarobkowej.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazując, że wbrew twierdzeniom organu przepis ten nie uzależnia otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego od obowiązku sprawowania opieki nieustannie przez całą dobę.
Decyzją z dnia 30 czerwca 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że brat wnioskodawcy, na mocy orzeczenia z dnia 3 listopada 2003 r., wydanego przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności, został zaliczony do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności, a niepełnosprawność istnieje od urodzenia. Zdaniem Kolegium pomoc świadczona bratu przez wnioskodawcę jest pomocą świadczoną doraźnie, kilka godzin dziennie, co nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Opiekę tę na co dzień sprawuje matka osoby niepełnosprawnej, a oceny tej nie zmienia przedłożone do akt zaświadczenie lekarskie z dnia 1 marca 2021 r., mające wskazywać, że H. K. nie może zająć się synem D. K.. Ma ona ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Opieki nad D. K. nie może sprawować jego ojciec, z uwagi na ustalony znaczny stopień niepełnosprawności. Kolegium wskazało, że skarżący nie mieszka z bratem, ma własną rodzinę, od kilku lat nie pracuje. Choć niewątpliwie pomaga matce w opiece nad swym bratem, to jednak nie był zmuszony do rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z objęciem opieki. Kolegium wskazało przy tym na wieloletnią bierność zawodową skarżącego. Stwierdziło, że sposób opieki nad bratem, deklarowany przez stronę, nie ma znaczenia. Odróżnienia wymaga bowiem brak zatrudnienia lub jego nie podejmowanie od rezygnacji z wykonywania zatrudnienia z powodu konieczności podjęcia się opieki. Stan zdrowia brata wnioskodawcy nie wskazuje na pogorszenie czy zmianę potrzeb opiekuńczych od 2018 r. Zmianie nie uległ też w ostatnim czasie stan zdrowia matki D. K., która z nim mieszka, sprawując opiekę nad synem. W ocenie Kolegium skarżący nie podejmował zatrudnienia wyłącznie z wyboru, co nie było związane z opieką nad bratem. Nadto niepełnosprawny potrzebuje wsparcia, nie zaś stałej całodobowej opieki. Brak jest podstaw do przyjęcia, że wyłącznie objęcie intensywną opieką osoby niepełnosprawnej spowodowało rezygnację wnioskodawcy z aktywności zawodowej. W konsekwencji Kolegium uznało, że skarżący ma możliwość podjęcia zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy poza godzinami poświęconymi na opiekę. Kolegium dodało, że opisane w sprawie czynności związane z opieką nad bratem (zwłaszcza opiekuńcze dotyczące utrzymania higieny osobistej, mycie, kąpanie, pomoc w przygotowaniu i spożywaniu posiłków, przyjmowaniu leków, organizacja wizyt lekarskich co dwa miesiące), jak też konieczność pilnowania tej osoby całodobowo nie przekonują, że nie jest możliwe takie zorganizowanie opieki, aby możliwe było podjęcie pracy (chociażby dorywczo).
D. K., reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na opisaną wyżej decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W ocenie skarżącego podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawnym bratem, która to opieka uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a.") , sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.
Z uwagi na zaistnienie sytuacji określonej wskazanym przepisem sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.
Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
W myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) - dalej także jako "ustawa", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Jak wynika z przytoczonego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy, wnioskujący o przedmiotowe świadczenie musi sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni związek przyczynowy.
W niniejszej sprawie sporna była kwestia istnienia związku przyczynowego między rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a sprawowaniem przez niego opieki nad bratem.
Jak stanowi art. 17 ust. 1a ustawy, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zauważyć zatem należy, że w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy ustawodawca nawiązuje wprost do obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a zatem uwzględnić należy treść art. 132 k.r.o., który stanowi, że obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. Przy czym uprawnienie do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego osoba zobowiązana w dalszej kolejności uzyska dopiero w sytuacji, gdy brak będzie osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, to jest gdy takiej osoby nie będzie albo gdy osoba taka nie będzie w stanie sprawować opieki nad potrzebującym (art. 17 ust. 1a ustawy). Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem skierowane do kogokolwiek z rodziny, krewnych czy osób zaprzyjaźnionych z osobą potrzebującą opieki, w zależności od tego, kto tej opieki się podejmie. Jest to świadczenie przeznaczone wyłącznie dla określonej wyżej kategorii osób. O ile przy tym - z uwagi na konstytucyjne zasady równości czy sprawiedliwości społecznej - może okazać się celowe - w danym stanie faktycznym - przyjęcie, że uprawnionym do otrzymania omawianego świadczenia jest jeszcze inna - niż wymienione expressis verbis w ustawie - kategoria członków szeroko rozumianej rodziny (por. np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008 r., sygn. akt P 27/07, OTK-A 2008/6/107), o tyle nie ma takiego uzasadnienia w stosunku do zmiany porządku kolejności nabywania obowiązku alimentacyjnego przez krewnych osoby uprawnionej do pomocy. To nie rodzina bowiem decyduje, komu spośród jej członków winno być przyznane świadczenie pielęgnacyjne, a decyduje o tym przepis prawa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1700/12, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd podziela poglądy, w których przyjmuje się, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą jej wymagającą mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego osobie z dalszym stopniem pokrewieństwa, sprawującej faktyczną opiekę i zobowiązanej do alimentacji w dalszej kolejności. Zauważa się bowiem, że pozbawienie krewnych wyższego stopnia świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy z udokumentowanych i obiektywnych powodów opieki takiej nie mogą sprawować osoby bliżej spokrewnione, nawet jeśli nie mają ustalonego znacznego stopnia niepełnosprawności, naruszałoby konstytucyjną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), a także zasadę sprawiedliwości społecznej, pojmowaną nie w aspekcie socjalno-ekonomicznym, lecz odnoszoną również do społecznego poczucia sprawiedliwości, które w demokratycznym państwie prawnym nie powinno być przez ustawodawcę ignorowane (art. 2 Konstytucji RP) (por. np. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 829/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże samo przywołanie zasad ogólnych i wartości konstytucyjnych nie może być w okolicznościach konkretnej sprawy uznane za wystarczające dla wyprowadzenia słuszności tezy o potrzebie odstąpienia od literalnej treści przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, które w tym zakresie wyraźnie przyjmują, że przeszkodą do sprawowania opieki przez osoby z pierwszego kręgu pokrewieństwa, która pozwalałaby na uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę spokrewnioną w drugim stopniu, może być jedynie ustalony znaczny stopień niepełnosprawności.
Jak wynika z akt sprawy skarżący jest spokrewniony z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu. Zatem prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mogłoby być mu przyznane tylko wówczas, gdyby zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 17 ust. 1a ustawy. Jednakże osoba wymagająca opieki, oprócz skarżącego, będącego jego bratem, ma także rodziców (pokrewieństwo pierwszego stopnia), spośród których matka nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnoprawności. Wprawdzie matka skarżącego posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jednakże z materiału dowodowego sprawy nie wynikało, aby nie była ona w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym D. K.. W szczególności bowiem z ustaleń wywiadu środowiskowego, jak również oświadczeń skarżącego wynikało, że nie zamieszkuje on z wymagającym opieki bratem, który to zamieszkuje wraz z rodzicami, w tym matką, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zasadniczy ciężar opieki nad D. K. spoczywa na jego matce, skoro skarżący jedynie wspiera matkę w opiece nad bratem, poświęcając na tę pomoc jedynie część dnia w godzinach porannych i popołudniowych. W tej sytuacji prawidłowe jest stanowisko organów, że skoro matka osoby wymagającej opieki nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to tym samym może sprawować opiekę nad niepełnosprawnym synem. Ponadto wiek matki, urodzonej w 1948 r., nie jest jeszcze na tyle zaawansowany, aby okoliczność ta sama w sobie przesądzała o braku możliwości zapewnienia odpowiedniej opieki niepełnosprawnemu synowi, zwłaszcza że niepełnosprawny brat skarżącego mieszka wraz z rodzicami, co obiektywnie ułatwia wykonywanie opieki i niesienie pomocy osobie niepełnosprawnej. Jednocześnie skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na to, że matka osoby wymagającej opieki cierpi na takie schorzenia, które bezwzględnie i całkowicie uniemożliwiają sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym synem. Zaświadczenie lekarskie nie przesądza tej kwestii w sposób jednoznaczny, a przy tym nie znajduje potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym (opisany wyżej wywiad środowiskowy wraz z jednoznacznymi wnioskami pracownika socjalnego o sprawowaniu opieki nad D. K. przez matkę, a także oświadczenia skarżącego o sprawowaniu opieki nad bratem w godzinach 8-12 i 17-20). W zakresie czynności opiekuńczych nad niepełnosprawnym , wymagających siły i sprawności, skarżący matkę wspiera. Dodać należy również, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, którym legitymuje się matka skarżącego, zostało wydane do dnia 1 maja 2021 r.
Należy podkreślić, że o uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego decydują przesłanki ściśle określone w ustawie i niespełnienie chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia. Decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego ma zatem charakter związany, a nie uznaniowy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że świadczenie pielęgnacyjne jest przyznawane osobom, które nie mogą podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub które są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) ze względu na konieczność osobistego sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Świadczenie to jest zatem skierowane do osób gotowych do wykonywania pracy zarobkowej, które dobrowolnie nie podejmują tego rodzaju pracy lub z niej rezygnują w celu wykonywania czynności związanych z opieką nad osobą wymagającą opieki. Jest to świadczenie rekompensujące brak możliwości uzyskiwania dochodu z pracy zarobkowej w związku z niepodjęciem lub rezygnacją z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1124/1, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). A zatem zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna ma być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, ale z treści art. 17 ust. 1 tej ustawy wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu, musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2201/15, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Z ustalonego w toku postępowania administracyjnego i zaakceptowanego przez Sąd stanu faktycznego wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że sprawowana przez skarżącego opieka nad bratem, z uwagi na rodzaj i czasokres czynności wspomagających brata w jego codziennym funkcjonowaniu nie spełnia wymogów opieki, o jakiej mowa we wskazanym przepisie, co wynika zarówno z przedłożonego przez skarżącego wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opisu czynności wykonywanych podczas opieki nad bratem, jak i z przeprowadzonego w dniu 23 marca 2021 r. wywiadu środowiskowego.
Zgodzić się należy z organem odwoławczym, że skarżący w zasadzie jedynie wspomaga swą matkę w opiece nad bratem. Nie sposób zasadnie twierdzić, aby czynności nastawione na opiekę nad bratem wykonywane przez skarżącego nie mogły być w zasadniczej części wykonywane przez jego matkę. Skoro wsparcie matki przez skarżącego w opiece nad bratem ma miejsce jedynie przez część dnia, to w pozostałej części doby wszystkie czynności wykonuje matka skarżącego.
Wyjaśnić należy, że co do zasady ocena przebiegu pracy zawodowej skarżącego, a w zasadzie jej braku od 1996 r. (z przerwą w okresie 1 czerwca 2011 r. do 12 czerwca 2018 r.) nie może być uznana za przesłankę braku związku pomiędzy sprawowaną aktualnie przez skarżącego opieką i niemożnością podjęcia przez niego zatrudnienia. Ocena spełnienia przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy powinna być dokonywana adekwatnie do czasu, w którym wnioskodawca wystąpił o przyznanie świadczenia. Z art. 17 ust. 1 ustawy wynika przy tym, że na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy.
Jednakże mając na względzie wskazany powyżej stan faktyczny trudno uznać, że skarżący obecnie nie podejmuje zatrudnienia lub pracy zarobkowej wyłącznie ze względu na konieczność sprawowania opieki nad bratem. Przeciwnie, należało podzielić stanowisko Kolegium, które słusznie wywodziło, że skarżący, nie pracujący od 2018 r. nie wykazał, aby jego ostatnie zatrudnienie ustało w związku z koniecznością podjęcia opieki nad bratem. Niepełnosprawność D. K. istnieje od urodzenia, a skarżący nie wykazał, aby zarówno w 2018 r., kiedy to zrezygnował z pracy, jak i w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne stan zdrowia brata uległ pogorszeniu w stopniu wymagającym poświęcenia przez skarżącego na opiekę nad bratem takiej ilości czasu w ciągu doby, która uniemożliwiałaby mu podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze. Ustanie zatrudnienia skarżącego nie wiązało się zatem w sposób bezpośredni z koniecznością sprawowania opieki nad bratem.
W skardze nie przedstawiono argumentacji podważającej dokonaną przez organ odwoławczy ocenę stanu faktycznego sprawy. Z poczynionych natomiast przez organy prawidłowych ustaleń wynika, że matka skarżącego podejmuje zasadniczy trud opieki nad bratem skarżącego. Słusznie Kolegium wywiodło zatem, że zakres opieki skarżącego nad bratem nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia lub pracy zarobkowej w jakiejkolwiek formie wskazanej w art. 3 pkt 22 ustawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę - jako bezzasadną - oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło