III SA/Gd 84/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie sędzia NSA Anna Orłowska, asesor WSA Krzysztof Gruszecki (spr.), Protokolant Robert Daduń, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. H. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 2 lutego 2004 Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 20 października 2003 r. nr [...]. III SA/Gd 84/04 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 2 lutego 2004 roku Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny po rozpatrzeniu odwołania J. H. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 października 2003 r. nr [...], odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 1998r. Nr 90 poz. 575 z późn. zm.) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że u J. H. nie stwierdzono choroby zawodowej –astmy oskrzelowej, gdyż z przeprowadzonych badań oraz wywiadów wynika, iż dolegliwości, na które cierpi zainteresowany mają charakter pozazawodowy. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł J. H. podnosząc między innymi, że w jego przekonaniu przeprowadzone w stosunku do niego badania lekarskie miały charakter tendencyjny i nie uwzględniły przedstawionych przez niego dokumentów. W odpowiedzi na powyższą skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, iż definicję choroby zawodowej określał obowiązujący w dacie wydania decyzji przepis § l ust. l rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm.), stanowiąc, że: "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ale także Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r., III RN 36/98 - OSNIAPiU z 1999 r. Nr 6, poz. 192, z dnia 4 marca 1998 r., III RN 110/98 i z dnia 18 stycznia 2002 r., III RN 188/00) przyjmuje się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego, objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowany jest powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, wydanym w trybie § 7-9 rozporządzenia i braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r., I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r., I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r., I SA 746/99 -niepubl.). Również w wyroku z dnia 24 lutego 1998 r., I SA 1520/97 (ONSA 1998, z. 4, poz. 150) Sąd ten wypowiedział się o wiążącym dla organów inspekcji rozpoznaniu choroby w orzeczeniu lekarskim, stwierdzając, że organy te nie są uprawnione do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie jednakże przyjmuje się, iż bez orzeczenia lekarskiego - opinii, bądź sprzecznie z nim, organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Oznacza to, że ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Takie stanowisko, akceptowane przez skład orzekający w niniejszej sprawie, przedstawione zostało w uchwale 7 sędziów NSA z dnia 20 maja 2002 r. (sygn. akt OPS 3/02). Jednakże nie zmienia to zasadniczej kwestii, iż w sprawach chorób zawodowych orzeczenia wydawane są przez organ administracji publicznej. To organ administracyjny stosuje kodeks postępowania administracyjnego ze wszystkimi konsekwencjami, chyba że powołane wyżej rozporządzenie zawiera odmienne regulacje (dotyczą one wyboru jednostek upoważnionych do diagnostyki w sprawach chorób zawodowych). Jak już wyżej wskazano, rozporządzenie w sprawie chorób zawodowych określało prawną definicję choroby zawodowej. O ile zatem zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zachorowaniem na chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych a szkodliwymi warunkami pracy w środowisku pracy, to mamy do czynienia co do zasady z chorobą zawodową. Inaczej rzecz ujmując w takiej sytuacji dowód prima facie wskazuje, że jest to choroba zawodowa. Skoro jednak choroba nie daje się ustalić prawnie lecz konieczne są do tego badania i diagnostyka lekarska, to należy wskazać m. in. także na prawdopodobieństwo zachorowania na chorobę spełniającą kryteria choroby zawodowej. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono u skarżącego występowania astmy oskrzelowej, jako choroby zawodowej. Postępowanie, w którym miało to miejsce zostało przeprowadzone jednak z naruszeniem reguł określonych w rozporządzeniu w sprawie chorób zawodowych. Zgodnie bowiem z postanowieniami § 4 tego aktu prawnego, zakład pracy zatrudniający pracownika podejrzanego o chorobę zawodową jest obowiązany przesłać zakładowi właściwemu do rozpoznania choroby zawodowej dokumentację dotyczącą: - zagrożeń występujących w środowisku pracy, - przebiegu pracy zawodowej. Z postanowień tego przepisu wynika więc kolejność dokonywania czynności procesowych w sprawie ustalenia choroby zawodowej, zgodnie z którą w pierwszej kolejności powinny być wyjaśnione zagadnienia związane z ewentualnymi zagrożeniami występującymi w środowisku pracy, a w następnej ocena medyczna konkretnego przypadku. W rozpatrywanej sprawie kolejność ta została naruszona gdyż najpierw organy medyczne wypowiedziały się na temat choroby zawodowej, a następnie zebrano informacje na temat warunków pracy skarżącego. Takie postępowanie stanowiło istotne naruszenie postanowień art. 7 i 77 K.p.a. zobowiązujących organy administracji do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności stanu faktycznego. Nie można przyjąć aby reguła ta była zachowana gdy organy medyczne nie znają warunków w jakich praca była wykonywana. Stanu tego nie zmienia również późniejsze uzupełnienie danych o warunkach pracy. De facto J. H. nie miał bowiem możliwości kwestionowania oceny dokonanej przez organy medyczne. W stosunku do opinii uzupełniających wyłączono bowiem uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o przeprowadzenie badań przez właściwy instytut naukowo-badawczy. Właściwe opinie w sprawie miały bowiem jedynie charakter uzupełniający do pierwotnych. Dlatego też należy stwierdzić, iż te wszystkie błędy mogły mieć wpływ na wynik postępowania. Zachodziły zatem przesłanki określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obligujące Sąd do orzeczenia jak w sentencji. MK