III SA/Gd 843/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 22 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 9 lipca 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) w zw. z art. 3 pkt 11 lit. c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., nr 34, poz. 198 ze zm.), po rozpatrzeniu sprawy z wniosku Biura Obsługi Mieszkańców Nr [...] [...] Zarządu Nieruchomości Komunalnych w G. orzekł o wymeldowaniu G. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, to jest zeznania świadków oraz oświadczenia złożone przez strony dowodzą, iż ww. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] położonym w G. przy ul. [...]. Ww. nie identyfikuje się z lokalem, nie nocuje w nim oraz nie posiada w lokalu swoich rzeczy osobistych. Oznacza to, że sporny lokal nie stanowi dla G. S. centrum życiowego. Skoro zaś zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jako takie ma na celu potwierdzenie faktu pobytu danej osoby w lokalu, wymeldowanie ww. z miejsca dotychczasowego pobytu stałego jest jak najbardziej zasadne. W następstwie odwołania wniesionego przez G. S. Wojewoda decyzją z dnia 20 września 2012 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. dalej w skrócie "k.p.a.") w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości ww. decyzję Prezydenta Miasta i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, iż przeprowadzone przez Prezydenta Miasta dowody są niespójne a zeznania złożone przez strony postępowania rozbieżne w zakresie istoty sprawy. W ocenie organu odwoławczego bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń jednej ze stron postępowania oraz wskazanych przez nią świadków jako podstawy ustalenia stanu faktycznego w sprawie uznać należy za niewłaściwe. Organ pierwszej instancji winien więc przesłuchać wszystkich świadków, którzy mogliby dysponować wiedzą na temat okoliczności prowadzonej sprawy oraz dokonać oględzin spornego lokalu. Ponadto organ pierwszej instancji winien zwrócić się o ponowne udzielenie wyjaśnień przez G. S. Wobec informacji o podjęciu zatrudnienia za granicą ww. winien z kolei przedstawić zaświadczenie o obecnym lub dotychczasowym zatrudnieniu za granicą. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, w tym przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej Prezydent Miasta decyzją z dnia 18 czerwca 2013 r. nr [...] wskazując jako podstawę prawną art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu G. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w G. przy ul. [...] W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że z przesłuchanych świadków A. S. (brat G. S.) oraz żona D. S. potwierdzili, że ww. mieszka w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G.. Świadek H. S. wskazała z kolei, że G. S. w spornym lokalu nie mieszka od początku 2011 r. Z kolei świadkowie D. S., K. K., M. Ł., E. Ł., I. G., K. B. oraz M. D. nie potwierdzili faktu zamieszkiwania ww. w spornym lokalu. M. D. wskazała ponadto, że G. S. zamieszkuje ze swoją żoną prawdopodobnie w lokalu przy ul. [...] w G. Ponadto organ wskazał, że w dniu 11 stycznia 2013 r. w spornym lokalu przeprowadzone zostały oględziny. G. S. w trakcie oględzin nie okazał kluczy do lokalu oraz jakichkolwiek rzeczy osobistych (ubrań, bielizny, kosmetyków). Nie okazał również aktualnych dokumentów. Z kolei zamieszkujący w lokalu brat Z. S. wskazał, że z G. S. widział się przed Wigilią 2012 r. M. D. wskazała zaś, że 8 lat temu drzwi wejściowe do mieszkania zostały wymienione. G. . nie otrzymał kluczy do drzwi wejściowych, z uwagi na fakt, że w tym lokalu nie mieszkał. Prezydent Miasta zauważył również, że G. S. będąc zobligowanym do przedłożenia dokumentów potwierdzających czasową nieobecność w miejscu pobytu spowodowaną pobytem za granicą zignorował stosowne wezwanie w tej materii. Mając na uwadze ww. materiał dowodowy oraz obowiązującą regulację normatywną Prezydent Miasta uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wymeldowanie G. S. z pobytu stałego. W ocenie organu zeznania świadków były spójne i potwierdzające się wzajemnie. Również sam G.S. w dniu 14 czerwca 2013 r. zapoznawszy się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oświadczył, że nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. od kiedy jego brat zawarł związek małżeński. W ocenie organu materiał dowodowy sprawy daje postawę do przyjęcia, że G.S. nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w G. Wymieniony od lat nie jest bowiem widywany w miejscu pobytu stałego. Ponadto w spornym lokalu ww. nie posiada swoich rzeczy osobistych. Nie partycypuje również w kosztach jego utrzymania. Tym samym sporny lokal nie stanowi dla G. S. jego centrum życiowego. Wskazane okoliczności uzasadniają zatem decyzję o wymeldowaniu z pobytu stałego. W odwołaniu od ww. rozstrzygnięcia G. S. zakwestionował wiarygodność zeznających w sprawie M. D., K. K. oraz K. B. wskazując, że zeznające w charakterze świadków osoby mają określony interes w negatywnym dla niego rozstrzygnięciu sprawy o wymeldowanie. W ocenie odwołującego w pełni rzetelne zeznania złożyła I. G., która - jak wskazała - nie posiada wiedzy aby odwołujący opuścił na stałe sporny lokal. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania, Wojewoda decyzją z dnia 1 22 sierpnia 2013 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta wskazując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu wydanej decyzji Wojewoda wskazał, że w prowadzonym postępowaniu wyłącznie odwołujący kwestionuje fakt opuszczenia przez siebie spornego lokalu. Twierdzenia te nie znajdują jednakże potwierdzenia w obszernym materiale dowodowym. Co istotne, sam odwołujący w dniu 14 czerwca 2013 r. potwierdził fakt opuszczenia spornego lokalu. Zdaniem organu odwoławczego niebagatelne znaczenie w sprawie ma to, że odwołujący się w chwili obecnej nie posiada żadnych uprawnień do zamieszkiwania w lokalu. Odwołującemu wypowiedziano bowiem umowę najmu lokalu. Podstawy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie może zaś stanowić stosunek emocjonalny do lokalu jak i związana z nim chęć powrotu do miejsca pobytu stałego. Nadto, odwołujący nie podejmuje jakichkolwiek działań mających na celu ponowne zamieszkanie w lokalu. Za takie działanie można uznać powództwo o ochronę naruszonego posiadania. Zdaniem organu odwoławczego niewłaściwym jest przyjmowanie przez odwołującego się, że zameldowanie w lokalu powiązane jest z prawem do zamieszkiwania w lokalu. Obecnie obowiązujące przepisy meldunkowe służą bowiem wyłącznie ewidencji osób w miejscu ich zamieszkiwania i nie mogą być wykorzystywane do celów, dla których nie zostały przewidziane. W tym świetle zameldowanie pod określonym adresem potwierdza jedynie miejsce zamieszkiwania osoby a nie legalność jej pobytu w określonym lokalu. W reasumpcji organ odwoławczy uznał, że utrzymywanie zameldowania odwołującego w spornym lokalu stanowiłoby wyłącznie fikcję meldunkową. Zapatrywanie to oznacza, że decyzja organu pierwszej instancji jest rozstrzygnięciem w pełni prawidłowym W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G.S. nawiązując do argumentów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji wskazał, że w spornym lokalu nie zamieszkuje z uwagi na bezprawne działania osób trzecich. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2013 r. skarżący wskazał, że pozostaje w związku małżeńskim od 35 lat jednakże nie mieszka ze swoją żoną. Na pytanie Sądu skarżący wskazał, że mieszka "po ludziach". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sad administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W świetle art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan normatywny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Punkt wyjścia do rozważań na temat prawidłowości wydanych w toku postępowania rozstrzygnięć stanowić winna wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania przez organ odwoławczy stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. W tym świetle podnieść należy, iż organy administracyjne obu instancji, wydając decyzje w niniejszej sprawie, bezsprzecznie uwzględniły fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiącego, że przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie (sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Prawidłowo zatem, orzekając o wymeldowaniu, organy administracji nie badały uprawnienia skarżącego do przebywania w lokalu, ustalały natomiast zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. w tej materii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, System Informacji Prawnej Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, System Informacji Prawnej Lex 49415), czy opuścił on ten lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały. Takie ustalenia muszą być bowiem dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez ustawę - Kodeks postępowania administracyjnego, przy czym organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7 i 77 k.p.a. Generalnie zadaniem organu administracji publicznej jest bowiem wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wyjaśnienie okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. W niniejszej sprawie wymóg ten nabiera jeszcze szerszego wyrazu z uwagi na fakt, iż Prezydent Miasta w następstwie kasacyjnej decyzji Wojewody z dnia 20 września 2012 r. sprawę rozpoznawał ponownie dysponując obszerniejszym materiałem dowodowym uzupełnionym zeznaniami świadków i oględzinami spornego lokalu. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego prowadzi do wniosku, iż nie budzący wątpliwości jest fakt dobrowolnego opuszczenia miejsca zameldowania przez G. S. Powyższe wynika zwłaszcza z zeznań świadków jak i jednoznacznego oświadczenia samego skarżącego zawartego w oświadczeniu z dnia 14 czerwca 2013 r. W świetle materiału dowodowego sprawy należy przyjąć, że skarżący sporny lokal opuścił z własnej woli a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Zauważyć bowiem należy, iż opuszczenie lokalu nie będzie miało charakteru dobrowolnego jeżeli strona została do niego zmuszona i podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu. Nadto opuszczenie lokalu nie będzie miało charakteru dobrowolnego jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W niniejszej sprawie takie okoliczności nie występują skoro sam skarżący twierdzi, że sporny lokal opuścił w następstwie zawarcia związku małżeńskiego przez Z. S. i M. D. (vide: k. [...] akt administracyjnych). Nadto, w nawiązaniu do powyższych rozważań jak i zeznających w sprawie świadków zauważyć należy, iż nawet sporadyczne korzystanie z lokalu nie może przesądzać o tym, iż w danym lokalu znajduje się tzw. centrum życiowe. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w skardze podnieść należy, iż w niniejszej sprawie podjęte zostały wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i w sposób obiektywny przeprowadziły postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i prawidłowo oceniając zebrane dowody. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie daje jednak podstaw do przyjęcia aby organom administracji postawić jakikolwiek zarzut naruszenia słusznego interesu skarżącego czy jego uprawnień zagwarantowanych ustawowo. Podkreślić w tym miejscu należy, że skarżący poza wnioskiem o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków w toku postępowania ograniczył się jedynie do prostego zaprzeczania faktom ustalonym z urzędu przez organy administracji publicznej. Co warte podkreślenia, skarżący wbrew wezwaniu z dnia 8 października 2012 r. (vide: k. [...] akt administracyjnych) nie potwierdził również w żaden sposób, że sporadyczne przebywanie w lokalu podyktowane było wskazywanym na wcześniejszym etapie postępowania wyjazdem za granicę. Jak wynika z akt sprawy skarżący nie występował nigdy z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Również złożona skarga nie zawiera jakichkolwiek merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc w istocie wyraz w pełni subiektywnego stosunku skarżącego do jednej z osób zeznających w sprawie w charakterze świadka. W tym stanie uznać należało, iż organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za wymeldowaniem skarżącego z pobytu stałego. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy ponownie rozstrzygający sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (vide: art. 15 k.p.a.). Powyższe zapatrywania prowadzić musiały do uznania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta [...] są zgodne z prawem. Nie znajdując zaś podstaw do stwierdzenia z urzędu, że ww. rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.