III SA/Gd 85/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi K.C. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 12 listopada 2020 r. nr (...) w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Decyzją z dnia 12 listopada 2020 r. nr [...] Rektor Uniwersytetu [...] orzekł o skreśleniu K. C. (dalej jako "studentka" albo "skarżąca") z listy studentów drugiego roku kierunku Administracja prowadzonego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...]. W uzasadnieniu organ uczelni wskazał na art. 108 ust. 2 pkt 3 w zw. z ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668 ze zm.) oraz § 57 ust. 1 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 3 oraz w zw. z § 3 ust. 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] (załącznik do uchwały nr 120/19 Senatu [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...]; powoływanego dalej jako "Regulamin studiów [...]"), zgodnie z którym właściwy prodziekan, w drodze decyzji administracyjnej, może skreślić studenta z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru w określonym terminie. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 3 w zw. § 13 ust. 2 Regulaminu studiów [...], student może zostać skreślony z listy studentów ze względu na niezaliczenie semestru, jeżeli nie spełnił wymogów przewidzianych w programie studiów dla danego semestru, to jest nie uzyskał wymaganych zaliczeń, nie złożył z oceną pozytywną wymaganych egzaminów, nie uzyskał wymaganej liczby punktów ECTS lub nie uzyskał zakładanych efektów uczenia się. Wskazując na powyższe organ wyjaśnił, że K. C. skreślono z listy studentów, gdyż studentka nie zaliczyła 4 semestru w roku akademickim 2019/2020 i nie złożyła wniosku o wyrażenie zgody na powtarzanie semestru. K. C. w dniu 28 grudnia 2020 r. zaskarżyła wydaną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi (uzupełnionym następnie pismami z dnia 6 i 17 maja 2021 r.) skarżąca wskazała, że naukę na Wydziale Prawa i Administracji na Uniwersytecie [...]; kierunek Administracja, studia II – go stopnia w systemie niestacjonarnym odbywała przez dwa lata, od października 2018 r. do listopada 2020 r., zaliczając egzaminy z poszczególnych przedmiotów. Seminarium magisterskie z prawa pracy odbywała pod kierunkiem dr hab. M. T., prof. [...]. W dniu 23 czerwca 2020 r., tuż przed zakończeniem sesji egzaminacyjnej trwającej do dnia 30 czerwca, wystąpiła z wnioskiem o przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej o 3 miesiące od zakończenia sesji egzaminacyjnej. W związku z wyznaczeniem terminu zdania pracy dyplomowej do dnia 15 września 2020 r. skarżąca wystąpiła do władz uczelni o wydłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej o kolejne 3 miesiące, prosząc również o zmianę promotora. Jako przyczynę przesunięcia terminu skarżąca podała: zaostrzenie choroby psychiatrycznej - schizofrenii paranoidalnej, choroby rodziców oraz opiekę nad nimi, a także brak odpowiedniej współpracy oraz nieprawidłowe zatwierdzenie przez promotora bibliografii oraz kwestionariuszy o charakterze społecznym. Skarżąca podkreśliła, że studentom tego samego roku, z innego seminarium, wyrażono zgodę na przystąpienie do egzaminu dyplomowego w późniejszym terminie 19 października 2020 r. W dniu 21 września 2020 r., pomimo zgłoszenia, wystawiono skarżącej ocenę negatywną z seminarium (w semestrze letnim roku akademickiego 2019/2020). Skarżąca wskazała, że wyrażono jej zgodę na przedłużenie terminu złożenia pracy dyplomowej do dnia 22 grudnia 2020 r. oraz zmianę promotora zgodnie z jej wnioskiem, co nie zostało zawarte na piśmie, lecz za pośrednictwem konwersacji z nowym promotorem poprzez e-mail. Skarżąca podniosła, że podania z prośbą o wypis z dotychczasowego seminarium oraz zapis na nowe seminarium przesłała za pośrednictwem przesyłki Pocztex do prodziekana ds. studiów niestacjonarnych dr hab. M. W., prof. [...]. W dniu 21 października 2020 r. skarżąca otrzymała decyzję w sprawie wycofania wyrażenia zgody na wydłużenie terminu na złożenie pracy dyplomowej. W ocenie skarżącej z decyzji tej wynika, że wystawienie oceny negatywnej z seminarium nie było poprzedzone dogłębną analizą. W związku z tym skarżąca nie wyraziła zgody na powtarzanie semestru po urlopie, na który miałby się udać. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, skreślenie z listy studentów w przypadku niezaliczenia semestru nie jest obligatoryjne, a ma charakter uznaniowy. Powołała się w tym zakresie na uzasadnienie wyroku wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 25 kwietnia 2019 r. w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gd 130/19. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy orzekające (w realiach rozpatrywanej sprawy organ uczelni) w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co istotne, sąd administracyjny ocenia legalność zaskarżonego aktu według stanu prawnego i faktycznego aktualnego na dzień wydania zaskarżonej decyzji. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że złożona przez K. C. skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła decyzję Rektora Uniwersytetu [...] orzekającą o skreśleniu z listy studentów. Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiła regulacja zawarta w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Zgodnie z art. 108 ust. 2 pkt 3 wskazanej wyżej ustawy, student może być skreślony z listy studentów w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Skreślenie z listy studentów następuje w drodze decyzji administracyjnej (art. 108 ust. 3). Organizację prowadzonych przez Uniwersytet [...] studiów stacjonarnych i niestacjonarnych pierwszego stopnia, drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa natomiast Regulamin Studiów Uniwersytetu [...] (załącznik do uchwały nr 120/19 Senatu [...] z dnia 26 września 2019 r. w sprawie Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...]). W przepisie § 57 ust. 1 Regulaminu zawarto regulację, zgodnie z którą skreślenie z listy studentów następuje właśnie w przypadkach i na zasadach określonych w art. 108 ust. 1 i 2 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Odnosząc się do argumentacji prezentowanej przez skarżącą podzielić należy pogląd, że treść art. 108 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce wskazuje, iż decyzja w tym zakresie jest tzw. decyzją uznaniową. Wskazana regulacja pozostawia bowiem decyzję o skreśleniu danej osoby z listy studentów, w przypadku zaistnienia co najmniej jednej z przyczyn w nim wskazanych, uznaniu organu w szczególności po to, ażeby mógł on uwzględnić wystąpienie po stronie studenta przyczyn, które usprawiedliwiają niedopełnienie ciążących na nim obowiązków i tym samym odstąpienie od skreślenia go z listy studentów. Jeżeli zatem w sprawie zostanie stwierdzone zaistnienie co najmniej jednej z przyczyn pozwalających na wydanie decyzji o skreśleniu studenta z listy studentów, a jednocześnie nie wystąpią okoliczności, które uniemożliwiły studentowi wywiązanie się z danego obowiązku, to nie można mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, wynikającego z art. 108 ust. 2 tej ustawy. Mówiąc innymi słowy, o przekroczeniu granic uznania administracyjnego można mówić dopiero wówczas, gdy organ szkoły wyższej wyda decyzję o skreśleniu z listy studentów z przyczyny wskazanej w art. 108 ust. 2 ustawy, mimo że wystąpiły okoliczności usprawiedliwiające niedopełnienie obowiązku przez studenta. Generalnego podkreślenia wymaga jednakże wskazanie, że prawa i obowiązki obowiązujące na uczelni, w tym także studentów, wynikają zarówno z przepisów powszechnie obowiązujących (ustaw i aktów normatywnych wykonawczych), ale i ze statutów oraz regulaminów zakładowych. Studenta, który dobrowolnie przystąpił do zakładu administracyjnego (tu uczelni), wiążą przepisy zawarte w aktach normatywnych wewnątrzzakładowych, ponieważ jego wniosek o przyjęcie jest równocześnie wyrażeniem zgody na poddanie się reżimowi prawnemu obowiązującemu na uczelni. Tym samym dana osoba, podejmując studia na uczelni, na warunkach przez nią autonomicznie ustalonych wyraża zgodę na podleganie jej wewnętrznym regulacjom, w tym obowiązkom wynikającym z regulaminu studiów, akceptując jego postanowienia. Jeżeli student nie uzyska zaliczenia z określonego przedmiotu, to w braku zgody na powtarzanie semestru musi liczyć się z konsekwencją, jaką jest skreślenie z listy studentów. W realiach rozpatrywanej sprawy kluczowe znaczenie ma okoliczność, że skarżąca nie zaliczyła 4 – go semestru w roku akademickim 2019/2020. Okoliczność ta jest niesporna i znajduje potwierdzenie w przedstawionej Sądowi dokumentacji (ocena niedostateczna z seminarium wystawiona w dniu 21 września 2020 r. – zgodnie z wydrukiem elektronicznej karty okresowych osiągnięć studenta). Wskazać w tym miejscu należy, że ocena zasadności wystawienia skarżącej negatywnej oceny z seminarium dyplomowego, ocena przebiegu współpracy z pracownikiem uczelni prowadzącym seminarium dyplomowe (które to kwestie zostały przez skarżącą szeroko opisane w uzasadnieniu skargi jak i w pismach procesowych) oraz kwestie związane z wycofaniem przez organ uczelni zgody na przedłużenie terminu na złożenie pracy dyplomowej (zgodnie z pismem z dnia 21 października 2020 r.) z uwagi na zakres kognicji sądu administracyjnego nie mogą stanowić przedmiotu kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu. Odnosząc się do pisma z dnia 21 października 2020 r. wskazać należy, że ustawodawca nie przewidział zaskarżalności (a zatem oceny) instancyjnej i sądowej takiego aktu organów uczelni, który nie przesądza o stosunku studenta z uczelnią "na zewnątrz", to jest o statusie studenta oraz który jest podjęty na podstawie przepisów wewnątrzuczelnianych np. regulaminu studiów. Będzie to bowiem tzw. akt zakładowy wewnętrzny dotyczący indywidualnie określonego studenta, który nie przesądza o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Także o tym, czy taki wewnętrzny akt zakładowy będzie miał formę decyzji czy też nie, decydować będą przepisy wewnętrzne. W tej kategorii traktować również należy akty związane z dokonywaniem merytorycznej oceny studentów w czasie zaliczeń, egzaminów i seminariów. Podkreślenia ze strony Sądu wymaga, że w realiach rozpatrywanej sprawy okoliczność uzasadniającą odstąpienie od wydania decyzji o skreśleniu skarżącej z listy studentów mogło stanowić udzielenie skarżącej zgody na powtarzanie semestru. Przywołany wcześniej Regulamin Studiów [...], w przepisie § 21 ust. 1 pkt 2 przewiduje wprost, że w stosunku do studenta, który nie spełnił wymogów określonych w § 13 ust. 2 i nie zaliczył semestru, prodziekan może orzec o powtarzaniu semestru, o którym mowa w § 24 ust. 1. Decyzja organu uczelni jest jednak uzależniona od woli studenta albowiem w świetle cytowanego przepisu, dziekan orzeka na wniosek studenta. W przedmiotowej sprawie, pomimo posiadanej w tym zakresie wiedzy (stosowne pouczenie w tej materii zostało zawarte w decyzji z dnia 21 października 2020 r. o wycofaniu zgody na wydłużenie terminu na złożenie pracy dyplomowej) skarżąca z takiej możliwości nie skorzystała. W opisanym piśmie wskazano zaś wprost, że w zaistniałej sytuacji skarżąca może ubiegać się o powtarzanie seminarium magisterskiego na zasadach ogólnych i że zostanie dopisana do grupy seminaryjnej wybranego przez siebie, nowego promotora. Mając zatem na uwadze, że skarżąca nie zaliczyła 4 - go semestru w roku akademickim 2019/2020, a ewentualna zgoda na powtarzanie semestru nie została udzielona przez organ uczelni z powodu braku stosownego wniosku ze strony skarżącej posiadającej pełną wiedzę o możliwości złożenia wniosku w tym przedmiocie, zaskarżoną decyzję uznać należy za wydaną w granicach uznania administracyjnego, a tym samym za zgodną z prawem. W ocenie Sądu wydana decyzja została przekonująco i jasno uzasadniona, zarówno co do faktów, jak i co do prawa. Analiza stwierdzeń zawartych w decyzji prowadzi do uznania, że wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a organ wydający zaskarżoną decyzję nie dokonał oceny istotnego dla sprawy materiału dowodowego wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jakkolwiek nierozbudowane, w sposób jasny i czytelny umożliwia kontrolę przedstawionych przez organ przesłanek faktycznych i prawidłowości zastosowania regulacji prawnych. Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydana w sprawie decyzja narusza prawo (zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.