III SA/Gd 864/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2020 r. sprawy ze skargi Z. P. i J. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 października 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 października 2019 r. Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania Z. i J. P. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 29 sierpnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wymeldowania, Wojewoda [...] utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Z. i J. P., legitymujący się tytułem prawnym do lokalu położonego w miejscowości G., Gmina [...], wystąpili z wnioskiem o wymeldowanie I. P. z pobytu stałego z wymienionego lokalu. Z uzasadnienia wniosku o wymeldowanie wynika, że I. P. nie przebywa w omawianym lokalu od lutego 2019 r. W toku zainicjowanego wnioskiem postępowania organ I instancji ustalił, że w styczniu 2019 r. I. P. przebywał po urazie w szpitalu w C., następnie był leczony w B., a w lutym 2019 r. przewieziony został do Zakładu Opiekuńczo-Leczniczego w D. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2019 r. Wójt Gminy [...] orzekł o odmowie wymeldowania I. P. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. W odwołaniu od tej decyzji Z. i J. P. podnieśli, że organ I instancji dokonał nieprawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego uznając, iż opuszczenie przez I. P. przedmiotowego lokalu ma charakter przejściowy. Organ odwoławczy uzasadniając decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji wyjaśnił, że opuszczeniem miejsca pobytu stałego jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie w nim, ale także zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym oraz założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. O opuszczeniu lokalu może być mowa dopiero wtedy, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że dany lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Z tego też wynika, że sam fakt przejściowej nieobecności, czy też występowanie nawet dłuższych okresów fizycznej nieobecności w miejscu pobytu stałego nie upoważniają do bezspornego stwierdzenia, iż osoba zameldowana opuściła je w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zdaniem organu, analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła stwierdzić, że sporna nieruchomość była centrum życiowym I. P. do czasu wyjazdu na leczenie. Mimo trudnych warunków, na które wskazują w swym odwołaniu właściciele lokalu wymieniony stale w nim przebywał. Pobyt I. P. w zakładzie opiekuńczo-leczniczym ma charakter tymczasowy, stan zdrowia wymienionego może ulec poprawie, tym samym możliwy jest jego powrót do miejsca zameldowania. Dowodzi tego notatka służbowa pracownika organu I instancji sporządzona na okoliczność przeprowadzonej w dniu 26 sierpnia 2019 r. rozmowy telefonicznej z pracownikiem Domu Pomocy Społecznej w D. Okres przebywania I. P. poza miejscem stałego pobytu trwa dopiero kilka miesięcy, nie sposób zatem w okoliczności długotrwałej rekonwalescencji stwierdzić, że pobyt wymienionego w D. nabrał cech trwałości. Pobyt I. P. w ośrodku opiekuńczym uregulowany jest umową o świadczenie usług opiekuńczych, która z chwilą poprawy zdrowia wymienionego może zostać rozwiązana. Reasumując, materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że I. P. przebywał na terenie nieruchomości z zamiarem pobytu stałego do czasu podjęcia długotrwałego leczenia. Nieruchomość ta jest miejscem, w którym realizował on swoje potrzeby mieszkaniowe i podstawowe sprawy życiowe. Dowody zebrane w sprawie wykazały, że I. P. nie opuścił miejsca pobytu stałego trwale i nie utracił więzi ze spornym lokalem oraz nie posiada obecnie innego centrum życiowego, a jego wewnętrzną wolą nie było opuszczenie miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z. i J. P. nie udowodnili w toku postępowania podnoszonych w odwołaniu okoliczności naruszania przez I. P. zasad współżycia, naruszania miru domowego. Złożone w dniu 2 lipca 2019 r. oświadczenia oraz treść odwołania pozwoliły organowi przyjąć, że zasadniczym problemem w sprawie jest choroba wymienionego i związana z nią ewentualna konieczność zorganizowania I. P. właściwej opieki, a nie jego pobyt w spornym lokalu. Z. i J. P. godzili się na pobyt wymienionego w spornym lokalu do czasu wystąpienia jego choroby, nie wykazali, by przed zaistnieniem tej okoliczności pobyt I. P. był dla nich uciążliwy, bądź zmuszeni byli podjąć kroki mające na celu skłonienie go do wyprowadzki z miejsca pobytu stałego. Godzili się więc z faktem, że I. P. koncentruje swoje sprawy życiowe w przedmiotowym lokalu. Z drugiej strony relatywnie krótki okres pobytu I. P. poza miejscem zameldowania oraz okoliczności, w jakich został on pensjonariuszem Domu Pomocy Społecznej w D. przeczą przesłankom trwałości i dobrowolności, warunkującym wymeldowanie osoby z miejsca pobytu stałego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. i J. P. wnieśli o uchylenie decyzji, stwierdzenie rażącego naruszenia prawa oraz zaniechania czynności przez Wójta Gminy [...] poprzez brak czynności w kwestii rozwiązania i zapewnienia stałej i docelowej opieki nad I. P., przeprowadzenie rozprawy, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że w styczniu 2019 r. I. P. trafił do szpitala z powodu urazu, który uniemożliwia mu swobodne poruszanie się. Skarżący podkreślili, że I. P. od wielu lat w sposób rażący i konsekwentny nadużywał alkoholu, dlatego zasadnym byłoby umieszczenie go w domu pomocy społecznej. Ponadto I. P. nie łożył żadnych kwot na utrzymanie przedmiotowego lokalu. Dysponując wiedzą o wieku i stanie zdrowia skarżących, które nie pozwalają na opiekę nad I. P. organ nie podjął żadnych działań (wbrew ustawowym obowiązkom). W tej sytuacji jedyną rozsądną możliwością stanowiło umieszczenie I. P. w Domu Społecznej Pomocy w D. Na taki stan rzeczy I. P. wyraził zgodę i dobrowolnie tam się udał, zabierając przy tym wszystkie swoje rzeczy, co jest niezgodne z dokonanymi przez pracowników Urzędu Gminy ustaleniami. Skarżący wyjaśnili też, że I. P. nie posiada własnego mieszkania, a gospodarstwo nie jest jego własnością, ponieważ sprzedał on swoją ojcowiznę. Wcześniej zamieszkiwał za przyzwoleniem skarżących w małym pokoiku na piętrze bez łazienki, jednakże ze względu na aktualny stan zdrowia nie jest możliwe zamieszkiwanie położonego na piętrze domu pokoju. Ze względu na wysokość nakładów nie jest też możliwa przebudowa wejścia. W tym świetle o trwałym opuszczeniu miejsca stałego pobytu bezspornie i obiektywnie zadecydowały wola I. P. oraz fakt niemożności pobytu w dotychczasowym miejscu zamieszkania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Organ wyjaśnił dodatkowo, że przepisy meldunkowe, które stanowiły podstawę prawną decyzji nie mogą służyć usuwaniu z mieszkań osób, które nie są w stanie stale w nich przebywać, ani też służyć do innych celów. Ewidencja ludności służy bowiem zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu oraz nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu (nieruchomości) – nie nadaje tych praw, ani ich nie pozbawia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 657 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.e.l.", organ gminy, z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Tym samym decyzja w sprawie wymeldowania ma charakter związany i zapada, gdy jednocześnie spełnione zostaną przesłanki: opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Przedmiot sprawy dotyczy wymeldowania z pobytu stałego, dlatego wyjaśnienia wymaga, że pobytem stałym w rozumieniu przepisu art. 25 ust. 1 u.e.l. jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że o pobycie stałym przesądzają elementy takiej jak: fizyczne przebywanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Z utrwalonego w tej materii orzecznictwa sądowoadministracyjnego wynika z kolei, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l. następuje, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Z taką zmianą miejsca pobytu mamy do czynienia w sytuacji, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i opuściła go na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu – ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego związane jest zazwyczaj z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem i brakiem woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Z kolei opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Innymi słowy, o dobrowolności decyduje samodzielna rezygnacja z przebywania pod danym adresem, nie zaś rezygnacja wywołana przymusem fizycznym czy psychicznym osoby trzeciej. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że w styczniu 2019 r. I. P. opuścił należący do skarżących lokal, po czym dwukrotnie zmieniał miejsce pobytu z powodu leczenia w różnego typu placówkach ochrony zdrowia. Spór w sprawie dotyczy tego, czy zmiana dotychczasowego miejsca pobytu stałego I. P. miała charakter trwały i dobrowolny, co uzasadniałoby wydanie decyzji o wymeldowaniu zgodnie z wolą skarżących. Mając na względzie utrwalony w aktach sprawy stan faktyczny zgodzić należy się z oceną organów administracji co do tego, że I. P. opuścił przedmiotowy lokal nie wyrażając przy tym zamiaru zmiany stałego miejsca pobytu. Z akt sprawy wynika bowiem, że na skutek doznanego urazu I. P. wymagał hospitalizacji. Z tego powodu trafił najpierw do szpitala w C., następnie jego leczenie było kontynuowane w placówkach w B. i D. Z utrwalonej w aktach organu pierwszej instancji (k. 29 akt administracyjnych) notatki służbowej z dnia 26 sierpnia 2019 r., dokumentującej przebieg rozmowy telefonicznej pracownika Urzędu Gminy w L. z pracownikiem Domu Pomocy w D. (gdzie na dzień wniesienia skargi I. P. przebywał) wynika, że o ile stan zdrowia I. P. jest zły (wymaga on całodobowej opieki), to jego pobyt w zakładzie ma na celu wyłącznie poprawę stanu zdrowia. Gdy warunek ten zostanie spełniony pobyt ulegnie zakończeniu. Z przywołanej notatki wynika również, że pobyt I. P. odbywa się na podstawie umowy "cywilno-prawnej" i jest opłacany. Okoliczność ta również wskazuje na czasowy pobyt I. P., albowiem stosunki cywilnoprawne mogą być zmieniane, czy też nawet rozwiązywane, w zależności od woli stron, realizacji warunków umownych, itp. Można sobie chociażby wyobrazić sytuację, że pobyt I. P. przestanie być opłacany, co może skutkować zakończeniem jego pobytu w ośrodku w D. Nie jest to zatem pobyt docelowy, który nie może ulec zmianie. Ponadto w aktach sprawy znajdują się wyjaśnienia I. P. złożone do protokołu przesłuchania strony z dnia 6 sierpnia 2019 r. (k. 22 – 23 akt administracyjnych). W treści tego dokumentu I. P. zaprzeczył jakoby miał opuścić miejsce stałego zameldowania dobrowolnie. Wyjaśnił, że pod adresem G. znajdują się wszystkie jego rzeczy osobiste, nie chce zostać wymeldowany, a lokal opuścił jedynie ze względu na stan zdrowia. Przywołane okoliczności przesądzają zdaniem Sądu, że pobyt I. P. w wymienionych placówkach ma charakter jedynie czasowy. Jest on związany wyłącznie ze stanem zdrowia i koniecznością dalszego leczenia, a I. P. zdecydowanie zanegował zamiar opuszczenia przedmiotowego lokalu w sposób zamierzony (wskazujący na chęć trwałego jego opuszczenia). Zakładana w przyszłości poprawa stanu zdrowia I. P. ma w dalszej perspektywie umożliwić mu powrót do zajmowanego pomieszczenia, w którym jest zameldowany na pobyt stały i w którym pozostało centrum jego interesów życiowych. Niemożność określenia konkretnej daty pobytu, czy jego efektu nie wpływa przy tym na dokonaną ocenę, albowiem proces ten nie zawsze jest możliwy do dokładnego zaplanowania, czy przewidzenia. Natomiast w kontekście podnoszonych w skardze zarzutów należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Wydawana na podstawie art. 35 u.e.l. decyzja ma charakter ewidencyjny i służy aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Okoliczności, jakie zostały wymienione w skardze (wiek i stan zdrowia skarżących, warunki socjalne panujące w lokalu, niewłaściwe zachowanie lokatora, itp.) nie dotyczą omówionych już szerzej przesłanek meldunkowych, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczności te nie mogły zatem doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. W toku kontroli Sąd nie dopatrzył się uchybień w postępowaniu dowodowym organów obu instancji. Zdaniem Sądu, materiał dowodowy jest kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie opisane ustalenia faktyczne są prawidłowe i nie naruszają zasady swobodnej oceny dowodów. Postępowanie zostało zatem przeprowadzone w zgodzie z przepisami art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do dowodów, wyczerpująco opisuje podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, spełnia zatem wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżona decyzja Wojewody Pomorskiego nie narusza również prawa materialnego. Organ prawidłowo zastosował bowiem art. 35 u.e.l. uznając, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki wymeldowania uczestnika postępowania. Mając na względzie przedstawione okoliczności, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę.