III SA/Gd 870/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 lutego 2017 r. o sygn. akt III SA/Gd 870/16 w przedmiocie przyznania wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku stałego oraz opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać adwokatowi R. Z. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100 złotych) tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w zakresie udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji. Skarżącemu S. G. zostało przyznane postanowieniem referendarza sądowego z dnia 5 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Gd 870/16, prawo pomocy przez ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w G. w dniu 19 grudnia 2016 r. wyznaczyła tym adwokatem - R. Z. W trakcie postępowania zostało złożone do akt pełnomocnictwo substytucyjne dla radcy prawnego A. S. (k. 53 akt sądowych). Na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. skarżącego reprezentowała radca prawny A. S. z substytucji adwokata R. Z., która wniosła o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części (k. 64 akt sądowych). Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 870/16, po rozpoznaniu wniosku radcy prawnego A. S., odmówił przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazując że przyznanie ww. kosztów może nastąpić wyłącznie na wniosek pełnomocnika wskazanego przez właściwą Okręgową Radę Adwokacką, czy właściwą Okręgową Izbę Radców Prawnych. Również wymagane oświadczenie, dotyczące opłacenia kosztów udzielonej pomocy prawnej z urzędu, powinno być złożone przez wyznaczonego pełnomocnika z urzędu. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem adwokat R. Z. pismem z dnia 3 marca 2017 r. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia wnioskując o jego zmianę i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa procesowego, tj. art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") poprzez uznanie, że przyznanie wyznaczonemu przez Okręgową Radę Adwokacką lub Okręgową Izbę Radców Prawnych pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu nastąpić może wyłącznie na jego wniosek, podczas gdy do złożenia przedmiotowego wniosku uprawniony jest również pełnomocnik substytucyjny a także upoważniony aplikant adwokacki bądź radcowski. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Na wstępie należy podnieść, iż z dniem 2 listopada 2016 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714) i z tym dniem rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) przestało obowiązywać. Jednakże na mocy § 22 nowego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. W związku z powyższym wniosek o wynagrodzenie za czynności dokonane przed dniem wejścia w życie nowego rozporządzenia należy rozpoznać na starych zasadach. W tym miejscu podkreślić należy również, że Sądowi znane są utrwalone poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie zgodnie z którymi przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu może nastąpić wyłącznie na wniosek pełnomocnika wskazanego przez właściwy samorząd. Z kolei udzielenie dalszego pełnomocnictwa nie powoduje zwolnienia ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika od udzielenia pomocy prawnej i nie oznacza, że substytut może wystąpić o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnictwo substytucyjnie nie stanowi bowiem podstawy do uznania, że substytut staje się pełnomocnikiem pełnomocnika, który udzielił substytucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 184/10, postanowienie z dnia 22 grudnia 2010 r., sygn. akt II OZ 1288/10, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt III CZP 27/06, Lex nr 182874, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2006 r., sygn. akt I CZ 78/06, Lex nr 276382, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Stanowiska tego nie podziela tut. Sąd z powodów wskazanych poniżej. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W myśl powołanego przepisu, przesłankami do zasądzenia kosztów na rzecz pełnomocnika z urzędu są: wyznaczenie go przez odpowiedni organ samorządu zawodowego na podstawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy z zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz złożenie przez niego oświadczenia o nieotrzymaniu wynagrodzenia w związku ze świadczoną na rzecz skarżącego pomocą prawną z urzędu. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, wszystkie wymienione wyżej przesłanki zostały spełnione. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 grudnia 2016 r. przyznane zostało skarżącemu S. G. prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata z urzędu. Następnie Dziekan Okręgowej Rady Adwokackiej w G. w dniu 19 grudnia 2016 r. na pełnomocnika skarżącego wyznaczył adwokata R. Z. W dniu 4 stycznia 2017 r. adwokat R. Z. udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego dla radcy prawnego A. S. do występowania w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 870/16 przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Na rozprawie w dniu 9 lutego 2017 r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku radca prawny A. S., działając jako pełnomocnik substytucyjny adwokata R. Z., złożyła oświadczenie do protokołu rozprawy o "zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego ponieważ nie zostały one uiszczone w całości ani części". Pełnomocnictwo substytucyjne, udzielone przez adwokata R. Z. radcy prawnemu A. S. upoważniało ją do działania w niniejszej sprawie w takim samym zakresie jak pełnomocnictwo główne czyli do reprezentowania strony przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Była ona zatem uprawniony do zgłoszenia wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego. Należy podnieść, że ani z wniosku zgłoszonego na rozprawie, ani z żadnego innego pisma nie wynika, by radca prawny A. S. zgłaszała przedmiotowy wniosek we własnym imieniu tj. żądał zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego na własny rachunek. Tym samym, zdaniem Sądu, pełnomocnictwo substytucyjne upoważniało ją do zgłoszenia wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu w imieniu i na rzecz pełnomocnika głównego wyznaczonego przez ORA w G. - adwokata R. Z. Przepis art. 250 p.p.s.a. wyraźnie stanowi komu przyznaje się koszty świadczonej pomocy prawnej. Nie jest to w żadnym razie pełnomocnik substytucyjny, a tylko pełnomocnik wyznaczony, czyli główny. Radca prawny A. S., składając określone oświadczenia woli w niniejszej sprawie, działała z substytucji adwokata R. Z., ustanowionego z urzędu pełnomocnikiem skarżącego S. G.. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, wszelkie wnioski procesowe składane przez radcę prawną A. S. należy uznać za wnioski procesowe pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Ponadto w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2017 r. radca prawny A. S. wskazuje, że strona skarżąca zastępowana przez nią jako radcę prawnego reprezentowana jest przez adwokata R. Z. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że żądanie przyznania wynagrodzenia dotyczyło głównego pełnomocnika, wyznaczonego w sprawie przez ORA w G. Niezależnie od powyższego, podkreślić również należy, że z treści § 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu wynika jedynie, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub części. Zdaniem Sądu, z przepisu tego, nie wynika, iż wniosek ten musi być złożony przez tego pełnomocnika, którego wyznaczył właściwy samorząd. W niniejszej sprawie wniosek taki został złożony wprawdzie przez pełnomocnika działającego z substytucji, jednak jego treść wskazuje wprost na żądanie przyznania wynagrodzenia adwokatowi wyznaczonemu przez ORA w G., zawiera on także oświadczenie z § 3 powołanego rozporządzenia. Wniosek został złożony przed zakończeniem rozprawy, na której zapadł wyrok, a zatem spełniał wszelkie wymogi formalne. Mając na uwadze powyższe, stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801) - w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji opłata maksymalna w niniejszej sprawie wynosi 480 zł. Treść § 4 ust. 1 wzmiankowanego rozporządzenia stanowi, iż opłatę ustala się w wysokości co najmniej 1/2 opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę tę zgodnie z § 4 ust. 3 powołanego rozporządzenia podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności. Mając na uwadze niezbędny nakład pracy pełnomocnika, charakter przedmiotowej sprawy oraz wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia należy ustalić opłatę w wysokości 1/2 opłaty maksymalnej określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ ww. rozporządzenia, tj. w wysokości 240 zł., która po podwyższeniu o kwotę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (23 %) wynosi 295,20 zł. Przyznana kwota wynagrodzenia – w ocenie Sądu – jest adekwatna do udziału pełnomocnika z urzędu w niniejszym postępowaniu. W tej sytuacji, stosując przepisy art. 260 § 1 w zw. z 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z § 4 ust. 1 - 3 powołanego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w zw. z § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, orzeczono jak w sentencji.