III SA/Gd 878/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 12 kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdu oddala skargę. Postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r., wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) - dalej w skrócie jako "k.p.a.", art. 130a ust. 10h łącznie z art. 130a ust. 5f, 10, 10c, 10d, 10e, 10f ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy -Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. nr 152, poz. 1018) oraz § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2011 r. nr 46, poz. 237 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie" w związku z art. 102 § 2 i art. 174 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) – dalej jako "u.p.e.a.", odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przyznania na rzecz M. G. zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór sprawowany nad pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], usuniętym z drogi dnia 21 maja 2008 r. w miejscowości C. W uzasadnieniu postanowienia organ pierwszej instancji stwierdził, że ww. pojazd został usunięty z drogi na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza Komendy Powiatowej Policji z uwagi na fakt, że kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, tj. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W następstwie pojazd przetransportowano i zabezpieczono na prowadzonym przez wnioskodawcę parkingu strzeżonym, gdzie przechowywany był do dnia 24 lipca 2013 r., tj. do momentu przekazania go uprawnionym pracownikom Starostwa. Jednocześnie podjęto czynności zmierzające do powiadomienia ujawnionego właściciela pojazdu o jego umieszczeniu na parkingu strzeżonym oraz prawnych skutkach jego nieodebrania w ustawowym terminie. Organ wyjaśnił, że w okresie przechowywania pojazdu na parkingu strzeżonym nastąpiła nowelizacja przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, w wyniku której z dniem 21 sierpnia 2011 r. starosta stał się organem właściwym w sprawach pojazdów usuniętych z drogi w trybie art. 130a tej ustawy. W ocenie organu, w świetle obowiązujących przepisów, zwrot koniecznych wydatków oraz przyznanie wynagrodzenia za dozór ruchomości nie może nastąpić bez orzeczenia przepadku danej ruchomości na rzecz powiatu. Strona w złożonym przez siebie wniosku wystąpiła z żądaniem przyznania wynagrodzenia za sprawowany dozór i przechowywanie ruchomości w oparciu o przepis art. 102 u.p.e.a., natomiast przepis § 3 pkt 1 lit. a rozporządzenia wskazuje wyraźnie, że przepisy działu II rozdziału 6 u.p.e.a., dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się do ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotu w postępowaniu cywilnym. Dla możliwości rozciągnięcia odpowiednich przepisów u.p.e.a., w oparciu o które organ egzekucyjny wydaje postanowienie w przedmiocie zwrotu dozorcy koniecznych wydatków związanych ze sprawowanym dozorem oraz wynagrodzenia za dozór, warunkiem obligatoryjnym jest zatem orzeczenie przepadku danej ruchomości na rzecz powiatu. W przeciwnym razie nie istnieje możliwość przyznania dozorcy tych środków z racji braku możliwości zastosowania powołanych przepisów u.p.e.a., a tym samym wszczęcia postępowania w tym zakresie, które prowadzone jest w oparciu o te właśnie przepisy. Organ wskazał, że Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt [...], oddalił wniosek starosty o orzeczenie przepadku przedmiotowego pojazdu. Sąd ten wskazał na zaistnienie okoliczności, o jakich mowa w art. 130a ust. 10c ustawy - Prawo o ruchu drogowym. W ocenie Sądu bowiem nieodebranie pojazdu z parkingu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej, w związku z czym w przedmiotowym przypadku nie znajduje zastosowania ust. 10 przytoczonego artykułu. W konsekwencji powyższego, zdaniem organu pierwszej instancji, nie zostało wydane prawomocne orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, co uniemożliwia zastosowanie odpowiednich przepisów u.p.e.a., a w konsekwencji wszczęcie na wniosek dozorcy postępowania w przedmiocie przyznania zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za dozór przedmiotowego pojazdu, w oparciu o które jest ono prowadzone. Z tych względów, zdaniem organu, w przedmiotowym przypadku zastosowanie znajduje przepis art. 61a k.p.a., zgodnie z którym, w przypadku gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może zostać wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. G. stwierdził, że pojazd został usunięty z drogi w dniu 21 maja 2008 r. i przetransportowany na parking strzeżony prowadzony przez stronę, gdzie był dozorowany do dnia 24 lipca 2013 r., kiedy to został odebrany przez pracowników Starostwa Powiatowego, co w ocenie skarżącego przesądza o nawiązaniu stosunku administracyjnego pomiędzy organem pierwszej instancji, a przedsiębiorcą, któremu należy wypłacić wynagrodzenie. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2016 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 61a k.p.a. oraz art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a, ust. 2a, 5c, 5f, 10, 10a, 10c, 10e, 10f, 10h i 10i ustawy - Prawo o ruchu drogowym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Kolegium wskazując na treść wskazanych w podstawie prawnej postanowienia przepisów ustawy - Prawo o ruchu drogowym, wyjaśniło, że w przedmiotowej sprawie kwestią kluczową jest fakt wydania przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 13 listopada 2015 r. oddalającego wniosek Starosty o przepadek pojazdu na rzecz powiatu. Zdaniem Kolegium fakt oddalenia wniosku przesądza o zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania zwrotu koniecznych wydatków oraz wynagrodzenia za sprawowany nad nim dozór na rzecz przedsiębiorcy prowadzącego parking strzeżony. Jak stwierdził organ drugiej instancji Starosta względem przedmiotowego pojazdu podejmował wszelkie czynności przewidziane przepisami prawa, zmierzające do przejęcia własności nad pojazdem w drodze orzeczenia jego przepadku na rzecz powiatu c. Dopiero na etapie postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym na jaw wyszła okoliczność, że zawiadomienie o zatrzymaniu przedmiotowego pojazdu i odholowaniu go na parking strzeżony prowadzony przez skarżącego, nie zostało odebrane przez właściciela pojazdu. Zdaniem Kolegium, z powyższych względów wynika, że wszelkie koszty powstałe od momentu wystawienia dyspozycji o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi obciążają właściciela pojazdu z mocy art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 130a ust. 2a i 10h ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Ponieważ osoba prowadząca przedmiotowy pojazd w chwili jego zatrzymania władała nim na podstawie innego prawa niż prawo własności - użyczenie/pożyczenie, a jego odholowanie na parking strzeżony było bezpośrednim skutkiem prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, zgodnie z art. 130a ust. 10i ww. ustawy, kosztami powstałymi z tytułu odholowania i dozoru solidarnie z właścicielem musi zostać obciążona także ta osoba. W ocenie Kolegium dopiero prawomocne orzeczenie o przepadku pojazdu na rzecz powiatu, uprawnia organ administracji do wszczęcia i prowadzenia postępowania w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sprawie naliczenia i wypłaty wynagrodzenia należnego przedsiębiorcy za holowanie i dozór sprawowany nad pojazdem, co wynika z art. 130a ust. 10f ustawy – Prawo o ruchu drogowym. W skardze na powyższe postanowienie M. G. wniósł o jego uchylenie podnosząc, że koszty dozoru pojazdu obciążają Starostę. Skarżący stwierdził, że nie może odpowiadać za to, iż Sąd Rejonowy ze względu na zasady współżycia społecznego nie orzekł przepadku przedmiotowego samochodu. Pomiędzy skarżącym – w jego ocenie - a organem administracji zawiązał się administracyjny stosunek prawny, przedmiotem którego było przechowywanie i dozór pojazdu a wniosek o wypłatę wynagrodzenia nie jest przedwczesny bo sprawa dotycząca przepadku już się prawomocnie zakończyła. Bezzasadna jest w takiej sytuacji odmowa wypłaty ww. należności z powoływaniem się na orzeczenie Sądu Rejonowego, z którego wynika, że orzeczenie przepadku samochodu sprzeczne byłoby z zasadami współżycia społecznego a ściślej z zasadą zaufania obywatela do władzy publicznej. Skarżący w takiej sytuacji odpowiada za niezależne od niego okoliczności, które pozbawiają go możliwości otrzymania wynagrodzenia, to jest za skuteczne powiadomienie właściciela pojazdu oraz za brak orzeczenia przepadku samochodu z powołaniem się przez Sąd na klauzulę generalną. Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżącego, podtrzymując skargę, wniósł o rozważenie przez Sąd możliwości zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem prawnym: czy przepisy art. 130a ust. 10e, 10f i 10g ustawy – Prawo o ruchu drogowym rozumiane w tern sposób, że w przypadku orzeczenia przez sąd odmowy przepadku samochodu z powołaniem się na zasady współżycia społecznego, odmowy wypłaty osobie sprawującej dozór i przechowanie wynagrodzenia przez starostę są zgodne z art. 64 ust. 1 i 3 w związku z art. 2 Konstytucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2016, poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Wojewódzki sąd administracyjny rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a."). Sąd nie jest jednak uprawniony do kontrolowania zaskarżonych decyzji i postanowień z punktu widzenia ich celowości i słuszności. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek skarżącego zmierza do poniesienia przez powiat c. kosztów wynagrodzenia za przechowywanie i dozór samochodu osobowego marki [...] o nr rej. [...], usuniętego z drogi dnia 21 maja 2008 r. w miejscowości C. na podstawie dyspozycji wydanej przez funkcjonariusza KMP, z uwagi na fakt, że kierowała nim osoba znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu tj. na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, kwestią zasadniczą jest wydanie przez Sąd Rejonowy postanowienia z dnia 13 listopada 2015 roku w sprawie o sygn. akt [...] oddalającego wniosek Starosty o przepadek pojazdu na rzecz powiatu. Jak wynika z materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, właścicielem przedmiotowego pojazdu jest M. J., który był uczestnikiem postępowania ww. postępowaniu. W postępowaniu cywilnym ustalono także, że właściciel nie został prawidłowo powiadomiony pismem z dnia 8 czerwca 2009 roku o usunięciu z drogi jego pojazdu. Wskazano, że właściciel pojazdu dowiedział się oficjalnie o zatrzymaniu i skutkach nieodebrania pojazdu w dniu 11 sierpnia 2015 roku. Wcześniej zaś bo 14 lipca 2015 roku odmówił przyjęcia powiadomienia o usunięciu pojazdu z drogi. Wobec faktu, że właściciel dopiero po 7 latach od dnia zatrzymania dowiedział się o odholowaniu pojazdu na parking strzeżony, zdaniem Sądu Rejonowego przepadek przedmiotowego pojazdu na rzecz powiatu c. naruszałby zasady współżycia społecznego tj. zasadę zaufania obywatela do władzy publicznej. Podstawę materialną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym ( t. j. Dz. U z 2012r. poz.1137 ze zm.), które stanowią: art. 130a ust.2 pkt 1 lit.a: Pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy: 1) kierowała nim osoba: a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, art. 130a ust.2a: Od usunięcia pojazdu odstępuje się, jeżeli przed wydaniem dyspozycji usunięcia pojazdu lub w trakcie usuwania pojazdu ustaną przyczyny jego usunięcia. Jeżeli wydanie dyspozycji usunięcia pojazdu w przypadkach, o których mowa w ust. 1-2, spowodowało powstanie kosztów, do ich pokrycia jest obowiązany właściciel pojazdu. Przepis ust. 10i stosuje się odpowiednio, art. 130a ust.5c: Pojazd usunięty z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1-2, umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu strzeżonym do czasu uiszczenia opłaty za jego usunięcie i parkowanie, art.130a ust.10: Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu, art. 130a ust.10c: Przepisu ust. 10 nie stosuje się, gdy okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej, art.130a ust.10e: W sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, art.130a ust. 10f: Do wykonania orzeczenia sądu o przepadku pojazdu jest obowiązany starosta. Wykonanie orzeczenia następuje w trybie i na zasadach określonych w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy, art.130a ust.10h: Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta, art.130a ust.10i: Jeżeli w chwili usunięcia pojazd znajdował się we władaniu osoby dysponującej nim na podstawie innego niż własność tytułu prawnego, osoba ta jest zobowiązana solidarnie do pokrycia kosztów, o których mowa w ust. 10h. W stanie faktycznym sprawy zgodzić należy się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że z uwagi na fakt, że własność przedmiotowego pojazdu nie przeszła na rzecz powiatu c., a jego prawnym właścicielem jest nadal M. J., to właśnie on na podstawie art. 130a ust. 2 pkt 1 lit.a, art.130a ust.2a oraz art. 130a ust. 10h. powinien być obciążony wszelkimi kosztami powstałymi od momentu wystawienia dyspozycji o usunięciu przedmiotowego pojazdu z drogi. Ponieważ osoba prowadząca przedmiotowy pojazd w chwili jego zatrzymania władała nim na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności zaś odholowanie i umieszczenie pojazdu na parkingu strzeżonym było bezpośrednim skutkiem prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu, to zgodnie z art. 130 a ust. 10i - kosztami wskazanymi w art. 130 a ust. 10h solidarnie z właścicielem powinna być obciążona ta osoba. W reasumpcji stwierdzić trzeba, że wniosek skarżącego o zapłatę kosztów określonych w art. 130a ust.10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, z żądaniem poniesienia tych kosztów przez Starostę a nie właściciela pojazdu nie mógł odnieść zamierzonego skutku, tym samym odmowa wszczęcia postępowania była zasadna. Zauważyć także należy, że stan prawny wynikający z wejścia w życie przepisów ustawy z dnia 22 lipca 2010r. o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U 2010r. nr 152 poz.1018) nie przewiduje odrębności proceduralnej w sprawach ponoszenia kosztów przechowywania pojazdów, aniżeli określony w art. 130a ust.10h ustawy Prawo o ruchu drogowym. Odnosząc się do jej art. 13 w myśl, którego Skarb Państwa ponosi koszty przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, wobec pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stwierdzić trzeba, iż w niniejszym przypadku przepis ten nie ma zastosowania. W konsekwencji powyżej zaprezentowanych rozważań, nie można uznać za trafny zarzutu skargi, że w konkretnych okolicznościach tej sprawy, skarżący pozbawiony jest możliwości otrzymania wynagrodzenia, gdyż nie ma wpływu na orzeczenie przepadku pojazdu. Skarżący bowiem jako regulującego należność dopuszcza wyłącznie Starostę, pomijając uregulowania ustawy stwarzające możliwość dochodzenia wynagrodzenia od właściciela pojazdu. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, nie zachodziła potrzeba zwracania się do TK z pytaniem prawnym o treści wskazanej przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie. Zauważyć także należy, że podmiot prowadzący parking strzeżony posiada instrumenty aby nie dopuścić do nazbyt długiego przechowywania pojazdu, w przypadku nieodbierania go w terminie określonym w art. 130a ust.10, aby uniknąć sytuacji niepewności kto pokryje koszty powstałe na skutek usunięcia pojazdu z drogi i umieszczenia go na parkingu strzeżonym (art. 130a ust.5c). Otóż stosownie do art. 130a ust.10g ustawy Prawo o ruchu drogowym jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu. Takie działanie zobowiązuje starostę do wystąpienia do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku na rzecz powiatu, jeśli spełnione są warunki określone przepisem art. 130a ust.10 ustawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdzając naruszenia prawa, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.