III SA/Gd 882/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia przywrócić skarżącemu termin do wniesienia skargi. W skardze z dnia 8 października 2013 r., wniesionej za pośrednictwem organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, Z. D. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ponieważ terminowe wniesienie skargi uniemożliwiły skarżącemu nagłe, tragiczne zdarzenia rodzinne, co skarżący bardzo przeżył (cyt. z wniosku skarżącego z dnia 24 września 2013 r. – w aktach Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G.). Po nagłej, niespodziewanej śmierci szwagra w dniu 23 sierpnia 2013 r., skarżący pomagał swojej siostrze w prowadzeniu gospodarstwa rolnego o wielkości ok. 50 ha, hodowlanego (30 sztuk bydła, w tym 11 dojnych krów i 4 konie), położonego we wsi P. k. N. T. Po zorganizowaniu pomocy i po powrocie do domu, pierwszą czynnością było wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (sporządzonym w dniu 23 września 2013 r. i skutecznie wniesionym w dniu 24 września 2013 r.) i zaskarżenie decyzji o cofnięciu skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami (ze względu na istnienie przeciwwskazań zdrowotnych). Zaskarżana decyzja doręczona została skarżącemu w dniu 12 sierpnia 2013 r. i zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i trybie jej zaskarżenia do sądu. ( dowód: akta Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G.) Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 882/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi. Z powyższym postanowieniem nie zgodziło się Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G., wskazując w zażaleniu, że w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 87 ust. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U 2012, poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) ponieważ strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W ocenie Kolegium skarżący nie wykazał, że powołane przez niego okoliczności są prawdziwe, a w sprawie nie został zweryfikowany 7-dniowy termin dla złożenia wniosku, zakreślony w art. 87 ust. 1 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2014 r. , sygn. akt I OZ 12/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie zaskarżone przez Kolegium i przekazał sprawę wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Sąd I instancji został zobowiązany do ustalenia, czy wniosek Z. D. został złożony w terminie oraz do przeprowadzenia ponownej oceny, czy strona uprawdopodobniła, że przedstawione przez nią okoliczności uniemożliwiły jej wniesienie skargi w terminie na to przewidzianym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Postępowanie przed sądami administracyjnymi regulowane jest przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Dokonywanie czynności przez stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym ograniczone jest w przeważającej części terminami procesowymi. Mają one służyć m.in. zdyscyplinowaniu, zdynamizowaniu postępowania, jak również potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie i stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Uchybienie terminu wywołuje skutek prawny w płaszczyźnie procesowej, prowadząc do bezskuteczności podjętej czynności, o czym stanowi art. 85 p.p.s.a. Od negatywnych skutków uchybienia terminowi strona może bronić się wyłącznie poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Na podstawie dyspozycji przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z przytoczonego przepisu wynika, że sąd postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona wykaże, że w okresie, w którym powinna dokonać czynności w postępowaniu sądowym, nie dokonała jej bez swojej winy. Przesłanki przywrócenia terminu, wynikające z art. 87 ustawy to: uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, wniesienie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu 7 dni do wniesienia takiego wniosku i dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. Przywrócenie terminu uwarunkowane jest wystąpieniem łącznie wymienionych przesłanek. Ponownie oceniając wniosek strony o przywrócenie terminu Sąd stwierdza, że wszystkie ww. przesłanki zostały spełnione. Z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że Sąd ten nie zakwestionował, że nagła niespodziewana śmierć członka rodziny i związane z tym przeżycia psychiczne, organizowanie niezbędnej pomocy rodzinie oraz porządkowanie spraw po zmarłej osobie, mogą stanowić okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu. Zaakcentowano jednak, że przywrócenie terminu nastąpiło, pomimo tego, że skarżący nie wykazał, że przytoczone przez niego zdarzenia są prawdziwe. Analiza innych orzeczeń sądów administracyjnych także potwierdza, że podane przez skarżącego okoliczności mogą być uznane za wyłączające winę w uchybieniu terminu (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 9 stycznia 2008 r. II GZ 210/07). Stanowisko takie podziela również orzekający w niniejszej sprawie Sąd, uznając, że niedochowanie terminu z powodu przeżyć psychicznych, obowiązków związanych z pogrzebem i innymi czynnościami bezpośrednio związanymi ze śmiercią członka rodziny oraz organizowanie pomocy w gospodarstwie rolno-hodowlanym, przy czasowej zbieżności tych wydarzeń z terminem do wniesienia skargi, uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd wezwał skarżącego do doprecyzowania złożonego wniosku. W odpowiedzi Z. D. nadesłał akt zgonu, który potwierdza, że szwagier skarżącego zmarł w dniu 23 sierpnia 2013 r. Zdarzenie to miało zatem niewątpliwie miejsce w trakcie biegu terminu do wniesienia skargi, który rozpoczął się z dniem 13 sierpnia 2013 r. i bezskutecznie upłynął z dniem 11 września 2013 r. Skarżący złożył jednocześnie szereg oświadczeń, że nie wniósł skargi w terminie z uwagi na śmierć członka bliskiej rodziny i związanej z tym koniczności zorganizowania pogrzebu i pomocy w pozostawionym przez zmarłego gospodarstwie. Wobec przedłożonego aktu zgonu, Sąd nie widzi postaw, aby odmawiać oświadczeniom Z. D. wiarygodności, również w zakresie wstrząsu psychicznego, jakim dla skarżącego musiała być nagła śmierć bliskiego członka rodziny. Stawianie skarżącemu dalej idących wymagań, co do uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w ocenie Sądu wykraczałoby poza treść przepisu art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a, tj. w nieuprawniony sposób zrównywałoby użyte w omawianym przepisie pojęcie "uprawdopodobnienia" z udowodnieniem określonych faktów, w tym - stanu psychicznego związanego ze śmiercią członka rodziny. Sąd podkreśla, że uprawdopodobnienie braku winy nie oznacza udowodnienia, wymaga natomiast argumentacji wskazującej na fakt istnienia niezależnej od wnioskodawcy przeszkody w zachowaniu terminu. W ocenie sądu argumentacja taka została w niniejszej sprawie przestawiona przez Z. D. i jako poparta wystarczającymi dowodami - aktem zgonu i oświadczenie nt. daty powrotu do domu - jest wiarygodna i zasługuje na uwzględnienie. Realizując drugą z wytycznych zawartych w postanowieniu NSA z dnia 21 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ12/14 Sąd wskazuje, że z argumentacji skarżącego wynika, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu powrotu skarżącego z domu zmarłego szwagra w P. Niezależnie bowiem od stanu psychicznego, w jakim znajdował się skarżący, nie był on już obciążony obowiązkami dotyczącymi konieczności uregulowania spraw związanych ze śmiercią szwagra. Sąd ocenia, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że dochował 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Na żądanie Sądu skarżący sprecyzował datę powrotu do domu. Wskazał, że pomagał siostrze w gospodarstwie od dnia 28 sierpnia 2013 r. do dnia 20 września 2013 r. a o przywrócenie terminu wystąpił niezwłocznie po powrocie do swojego domu (k. 6 akt sądowych), zaś sporządzenie w dniu 23 września 2013 r. wniosku o przywrócenie terminu było pierwszą czynnością, jakiej dokonał po powrocie do domu (k. 4 akt sądowych). Ponieważ początkiem biegu terminu do złożenia wniosku był pierwszy dzień następujący po dniu powrotu skarżącego do domu, a skarżący według wszystkich swoich oświadczeń niezwłocznie dokonał tej czynności, Sąd przyjął, że złożenie wniosku nastąpiło w terminie krótszym niż 7 dni od dnia powrotu skarżącego do domu. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uwzględnił wyrażone doktrynie stanowisko, że jeżeli na podstawie okoliczności sprawy nie da się jednoznacznie ustalić czy termin określony w art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a. został zachowany, należy merytorycznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu (Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pod redakcją prof. Romana Hausera, Wydawnictwo C. H. Beck 2011, s. 420, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 661/06). Wnioskując w przedmiotowej sprawie a maiori ad minus, stanowisko to ma o tyle znacznie, że pomimo braku wątpliwości Sądu, że skarżący zmieścił się w terminie 7 dni, o którym mowa w art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a., (ponieważ dokonał czynności niezwłocznie po ropoczęciu biegu tego terminu) na skutek nieporadności skarżącego w sprawie pierwotnie nie udało się jednoznacznie ustalić daty powrotu skarżącego z P. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł o przywróceniu skarżącemu terminu do wniesienia skargi