III SA/Gd 884/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Diana Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Spółki z o.o. z siedzibą w C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 16 listopada 2016 r. (data wpływu do sądu), uzupełnionym ostatecznie 30 stycznia 2017 r. G. Spółka z o.o. z siedzibą w C. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego na formularzu oświadczenia wynika, że Spółka nie ma wystarczających środków na pokrycie kosztów sądowych ze względu na egzekucję prowadzoną z majątku wnioskodawczyni, co sprawia, że środki na jej kontach są zajęte. Kapitał zakładowy Spółki wynosi 1000000 zł, wartość jej środków trwałych – 367 000 zł. Strata w roku 2015 roku wyniosła 175 000 zł. Na rachunku bankowym Spółka ma zgromadzone 53 783,24 zł. Wnioskodawczyni podkreśliła, że z powodu zajęć egzekucyjnych nie może dysponować ww. środkami, zgromadzonymi na koncie bankowy. W związku z powziętymi wątpliwościami co do stanu majątkowego i finansowego skarżącej oraz jej możliwości płatniczych, na mocy art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., powoływanej dalej jako P.p.s.a.), pismem z 16 stycznia 2017 r., zobowiązano ją do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń, wyszczególnionych w jego treści, w tym np.: odpisów rocznych zeznań podatkowych, sprawozdań finansowych, raportów kasowych, i wyciągów z kont bankowych Spółki. W piśmie wskazano 14 dniowy termin do wykonania wezwania oraz zawarto pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści będzie skutkowało rozpatrzeniem wniosku w oparciu o złożone oświadczenia i dokumenty. Zobowiązanie powyższe skarżąca odebrała 23 stycznia 2017 r. Na wniosek skarżącej z 6 lutego 2017 r. przedłużono jej termin do wykonania powyższego zobowiązania o kolejne 7 dni. Ostatecznie zatem, termin do jego wykonania upływał 2 marca 2017 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów wyszczególnionych w treści ww. zobowiązania referendarza sądowego. Rozpatrując przedmiotowy wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy wyjaśnić, że instytucja prawa pomocy, uregulowana w art. 243-263 P.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Jak wynika ze wskazanego wyżej 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek przytoczyć i udokumentować okoliczności wskazane w ww. przepisie, tj. w tym przypadku - że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów (art. 255 ustawy P.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonywana jest ocena, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jednocześnie należy podkreślić, że obowiązkiem strony jest przedstawienie okoliczności aktualnych, bo tylko takie mogą być przedmiotem oceny i podstawą uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy należy uznać, że skarżąca nie zastosowała się do wystosowanego do niego wezwania i poza wyżej przytoczonymi oświadczeniami, nie nadesłała żadnych dokumentów, nie złożyła żadnych wyjaśnień i dodatkowych oświadczeń. Przy czym należy podkreślić, że w treści wezwania została pouczona o konsekwencjach niewykonania zobowiązania. Podsumowując w tym kontekście dane złożone przez wnioskodawczynię odnośnie do jej sytuacji, uprawniającej ją do uzyskania prawa pomocy należy uznać, że w oparciu o przedłożony formularz i wynikające z niego informacje nie można uznać, że wnioskodawczyni spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy. Wynikające z niego informacje są bardzo ograniczone, wybiórcze, koncentrują się jedynie na wykazaniu pasywów w sytuacji skarżącej, zresztą w żaden sposób nie udokumentowanych (jak np.: zajęcie egzekucyjne). Z oświadczenia wynika też m. in., że wnioskodawczyni posiada środki na koncie bankowym w wysokości ponad 53 000 zł, a okoliczność zajęcia egzekucyjnego nie została wykazana. Ponadto, posiada ona środki trwałe o wartości ponad 350 000 zł, które mogą zostać spieniężone. W tych okolicznościach, przy uwzględnieniu braku współdziałania wnioskodawczyni w wyjaśnieniu jej sytuacji finansowej i majątkowej, brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku w przedmiocie prawa pomocy. Z przyczyn wskazanych powyżej, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.