III SA/Gd 888/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. A. i S. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie rejestracji pojazdu i odmowy rejestracji pojazdu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia 16 listopada 2015 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących M. A. i S. J. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 16 listopada 2015 r. Starosta, po wznowieniu postępowania, uchylił swoją decyzję ostateczną z dnia 14 maja 2007 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki Mercedes-Benz , zarejestrowanego na M. A. oraz S. J. i na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), orzekł o odmowie rejestracji pojazdu. W uzasadnieniu wskazał, że M A. i S. J. w dniu 20.04.2007 r. zwrócili się o rejestrację w/w pojazdu, do wniosku dołączając m.in. umowę sprzedaży pojazdu z dnia 2.04.2007 r. zawartą pomiędzy F. W. a P. K. oraz fakturę VAT nr [...] z dnia 18.04.2007 r. dotyczącą sprzedaży przez [...] s.c. A. P., P. P. przedmiotowego pojazdu [...] spółka cywilna. Decyzją z dnia 14.05.2007 r. Starosta dokonał rejestracji pojazdu na rzecz M. A. i S. J.. W dniu 23.10.2015 r. wpłynął sprzeciw Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Sz. dotyczący ww. decyzji Starosty, bowiem została ona wydana na podstawie fałszywych dowodów. Umowa sprzedaży pojazdu z dnia 2 kwietnia 2007 r. została podrobiona, co potwierdzone zostało prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. akt. [...]. Umowa ta została dołączona do wniosku o rejestrację pojazdu, złożonego przez M. A. i S. J., w celu wykazania prawa własności. W związku z powyższym organ uznał, że wniosek o rejestrację pojazdu nie spełniał przesłanek wydania decyzji o zarejestrowaniu pojazdu, wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wobec czego należało odmówić rejestracji. M A. i S. J. w odwołaniu od powyższej decyzji wskazali, że nie nabyli przedmiotowego pojazdu od P. K., lecz od A. i P. P., a w stosunku do tych osób nie zapadł wyrok wskazujący na popełnienie przez nich przestępstwa. W aktach sprawy brak też odpisu wyroku ze wzmianką o jego prawomocności, w związku z czym nie ma pewności, czy fakt podrobienia umowy jest przesądzony. Podnieśli ponadto, że decyzja wydana została w stosunku do osób, które nie są stronami postępowania, w związku z czym dotknięta jest wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Nabywcą pojazdu, co wynika z faktury zakupu z dnia 18.04.2007 r. , była [...] spółka cywilna, która na mocy uchwały z dnia 29.03.2007 r. została przekształcona w [...] spółkę jawną i wpisana w dniu 25.09.2007 r. do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z art. 26 § 5 k.s.h. z chwilą wpisu do rejestru spółka stała się spółką jawną , której przysługują wszelkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. W związku z tym od dnia 25.09.2007 r. to spółka jawna jest właścicielem przedmiotowego pojazdu i to tej spółce, a nie skarżącym winna zostać doręczona decyzja i z udziałem spółki, a nie skarżących, powinno było toczyć się postępowanie administracyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 71 ust. 1, art. 72 ust. 1, art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że dowodem, na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności była umowa sprzedaży pojazdu, której dotyczył wyrok Sądu Rejonowego w G. II Wydział Karny z dnia 2.12.2014 r. W związku z tym, że umowa ta była fałszywa organ uznał, że późniejsza umowa komisu dotycząca tego pojazdu zawarta pomiędzy P. K. a J. A. – W., prowadzącą działalność gospodarczą "[...]", jak też dalsza sprzedaż tego pojazdu potwierdzona fakturą VAT z dnia 17.04.2007 r. wystawioną przez "[...]" na [...] sc. A/ P., P/ P. i w konsekwencji sprzedaż potwierdzona fakturą VAT nr [...] z dnia 18.04.2007 r. wystawioną przez [...] s.c. A. P., P. P. dla [...] spółka cywilna - nie mogła być podstawą jego rejestracji na rzecz ww. podmiotów. Rejestracja pojazdu może być dokonana przez jego właściciela, co wynika z art. 72 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, po przedłożeniu dowodu własności pojazdu. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji prawidłowo wznowił postępowanie administracyjne, a następnie po jego przeprowadzeniu uchylił decyzję rejestracyjną z dnia 14.05.2007 r. i orzekł o odmowie rejestracji pojazdu. Nie miało znaczenia, że strony postępowania nabyły przedmiotowy pojazd nie od P. K., lecz od A. i P. P., wobec których nie zapadł wyrok wskazujący na popełnienie przez nich przestępstwa. Wystarczającą podstawą od uchylenia decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu było stwierdzenie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w G., iż nastąpiło podrobienie w celu użycia za autentyczny dokumentu umowy sprzedaży pojazdu z dnia 2.04.2007 r. przez P. K.. Skoro nie był on właścicielem pojazdu, to nie mogło dojść do skutecznego przeniesienia jego własności kolejno na "[...]", [...] s.c. A. P., P. P. i w konsekwencji na [...] spółka cywilna. Odnosząc się do kwestii skierowania skarżonej decyzji do osób nie będących stronami postępowania na skutek przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną organ stwierdził, że skoro wniosek o rejestrację pojazdu złożyli M A. i S. J., to na te osoby fizyczne dokonano rejestracji pojazdu decyzją z dnia 14.05.2007 r. Zdaniem organu późniejsze przekształcenie spółki nie miało żadnego znaczenia, skoro adresatami decyzji o rejestracji pojazdu byli M A. i S. J.. Oni są także stronami w postępowaniu, dotyczącym uchylenia ostatecznej decyzji Starosty. M A. i S. J. wnieśli skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając naruszenie: – art. 28 k.p.a. poprzez pominięcie [...] spółki jawnej z siedzibą w T. jako strony wznowionego postępowania administracyjnego i adresata decyzji o odmowie rejestracji i skierowanie w/w decyzji wyłącznie do skarżących; – art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów poprzez uznanie, że dokumenty stanowiące podstawę rejestracji pojazdu okazały się fałszywe i niezastosowanie art. 145 § 1 pkt. 5 k.p.a. oraz 146 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżących postępowanie w sprawie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu toczyć się winno z udziałem [...] spółka jawna, a nie skarżących. Ze stanowiącej podstawę rejestracji pojazdu faktury z dnia 18 kwietnia 2007 r. wynika, że nabywcą pojazdu była [...] spółka cywilna. Spółka ta na mocy uchwały z dnia 29 marca 2007 r. została na podstawie art. 26 § 4 k.s.h. przekształcona w [...] spółkę jawną. Została ona wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 25 września 2007 r. Zgodnie z art. 26 § 5 k.s.h. z chwilą wpisu do rejestru spółka staje się spółką jawną. Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Zatem od dnia 25 września 2007 r. to [...] spółka jawna jest właścicielem przedmiotowego pojazdu i stroną decyzji o rejestracji pojazdu z 14 maja 2007 r. i to tej spółce, a nie skarżącym powinna była być doręczona decyzja o uchyleniu rejestracji i odmowie rejestracji. Ponadto z udziałem tej spółki a nie z udziałem skarżących powinno było się toczyć postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia decyzji o rejestracji pojazdu. Skarżący twierdzili, że z mocy prawa doszło do następstwa prawnego, wskutek którego nie ma już podmiotów, wobec których nastąpiła rejestracja auta. W procesie rejestracji pojazdu ich status, jako osób fizycznych, był szczególny, gdyż występowali nie jak "zwykłe" osoby fizyczne, które nabywają pojazd na współwłasność w częściach ułamkowych, ale jako dwaj wspólnicy spółki cywilnej nabywający pojazd na współwłasność łączną, której byt prawny ustał wraz z jej przekształceniem w spółkę jawną. Treść faktury - dowodu nabycia własności pojazdu nie pozostawia wątpliwości, że to skarżący jako wspólnicy spółki byli adresatami decyzji o rejestracji. Treść faktury przesądzała, kto jest stroną postępowania o rejestrację pojazdu. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem , że przekształcenie to nie miało żadnego znaczenia z punktu widzenia określenia stron wznowionego postępowania administracyjnego. Skoro bowiem nie istnieje podmiot, wobec którego wydana została decyzja o rejestracji, to wznowione postępowanie oraz decyzja o odmowie rejestracji pojazdu winny być kierowane do następcy prawnego pierwotnej strony postępowania. Zgodnie bowiem z art. 553 § 2 k.s.h. spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Fakt, że jeden z poprzednich nabywców posługiwał się sfałszowanym dowodem nabycia pojazdu, co wynika z wyroku Sądu Rejonowego w G. z 2 grudnia 2014 r., nie oznacza, że sfałszowana jest faktura stanowiąca podstawę nabycia pojazdu przez skarżących. Zdaniem skarżących podstawą wznowienia postępowania i odmowy rejestracji pojazdu nie było w rzeczywistości ustalenie, że dowód własności pojazdu (w/w faktura) został sfałszowany, ale uczynione wbrew treści art. 189 k.p.c. ustalenie, że sprzedawca w/w pojazdu nie był jego właścicielem. Takie zaś ustalenie nie podpada pod art. 145 § 1 pkt. 1 k.p.a., lecz pkt. 5. Z tego jednak powodu postępowanie nie mogło zostać wznowione z uwagi na treść art. 146 § 1 k.p.a. i upływ 5 lat od rejestracji pojazdu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 718). Skarga jest zasadna. Najistotniejszym zarzutem podniesionym przez skarżących było skierowanie wydanych przez organy decyzji do osób, nie będących właścicielami przedmiotowego samochodu. Rejestracji pojazdu dokonuje się bowiem na wniosek właściciela, co wynika z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym , zarówno w brzmieniu z dnia wydania decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu - 14 maja 2007 r. ( jt. Dz.U. 2005 r., Nr 108, poz.908), jak i z dnia wydania zaskarżonej niniejszą skargą decyzji organu odwoławczego ( jt. Dz.U. z 2012 r., poz.1137 ). To właściciel pojazdu składa wniosek o rejestrację pojazdu wraz z wymaganymi dokumentami - zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów , zarówno w brzmieniu z dnia wydania decyzji o rejestracji przedmiotowego pojazdu ( Dz.U. z 2002 r. Nr 133, poz.1123), jak i z dnia wydania decyzji przez organ odwoławczy ( Dz.U. z 2016 r. , poz.1038). Tak więc to właściciel jest stroną postępowania w sprawie o rejestrację pojazdu. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy, skarżący do wniosku z dnia 20 kwietnia 2007 r. o rejestrację pojazdu Mercedes Benz dołączyli fakturę VAT z dnia 18 kwietnia 2007 r., dotyczącą umowy sprzedaży przedmiotowego samochodu, zawartej między [...] s.c. A. P., P. P. a [...] spółka cywilna. Wynika z niej, że nabywcą pojazdu była [...] spółka cywilna. Powyższa spółka cywilna, co wynika z odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, znajdującego się w aktach administracyjnych, na mocy uchwały nr 1/2007 z dnia 29 marca 2007 r., została na podstawie art. 26 § 4 k.s.h. przekształcona w spółkę jawną. Wpisu do rejestru dokonano w dniu 25 września 2007 r. Art. 26 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych ( Dz.U. Nr 94, poz. 1037) w brzmieniu z dnia podjęcia uchwały oraz dokonania wpisu do rejestru stanowił, że spółka, o której mowa w art. 860 Kodeksu cywilnego (spółka cywilna), może być przekształcona w spółkę jawną. Przekształcenie wymaga zgłoszenia do sądu rejestrowego przez wszystkich wspólników. Jeżeli przychody netto spółki cywilnej w każdym z dwóch ostatnich lat obrotowych osiągnęły wartość powodującą, zgodnie z przepisami o rachunkowości, obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych, zgłoszenie jest obowiązkowe i powinno nastąpić w terminie trzech miesięcy od zakończenia drugiego roku obrotowego. Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio. Z kolei zgodnie z art. 26 § 5 tej ustawy, z chwilą wpisu do rejestru spółka, o której mowa w § 4, staje się spółką jawną. Spółce tej przysługują wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników. Przepisy art. 553 § 2 i 3 stosuje się odpowiednio. Zatem w dniu 25 września 2007 r. na [...] spółka jawna powinna przejść własność przedmiotowego pojazdu. Należy zgodzić się z twierdzeniem skarżących, że przy rejestracji przedmiotowego pojazdu nie występowali jako osoby fizyczne, które nabywają pojazd na współwłasność w częściach ułamkowych, ale jako dwaj wspólnicy spółki cywilnej, nabywający pojazd na współwłasność łączną, której byt prawny ustał wraz z jej przekształceniem w spółkę jawną. Z treści faktury, dotyczącej nabycia pojazdu, wynika, że to spółka cywilna - [...] była nabywcą przedmiotowego pojazdu, nie zaś M A. i S. J.. Fakt przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną , a co za tym idzie – przejście prawa własności pojazdu na spółkę jawną skarżący podnosili w toku postępowania administracyjnego. Przekształcenie to miało znaczenie dla określenia stron wznowionego postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie stroną tą powinna być [...] spółka jawna. Należy w tym miejscu przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego, które, w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, powyższe stanowisko potwierdza. Zostało ono zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r., sygn. akt IV CSK 14/09 ( publ. LEX nr 510999 oraz internetowa baza orzeczeń Sądu Najwyższego ). Sąd Najwyższy wskazał, że przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną na podstawie art. 26 § 4 k.s.h. jest w rezultacie przeistoczeniem stosunku prawnego spółki: ze spółki cywilnej w spółkę handlową osobową - spółkę jawną. W razie przekształcenia dokonanego na podstawie art. 26 § 4 k.s.h. nie następuje rozwiązanie jednego stosunku prawnego spółki i nawiązanie nowego takiego stosunku innego rodzaju spółki handlowej, tylko spółka cywilna w ramach tego samego stosunku spółki staje się spółką jawną, nie tworząc nawet nowej umowy, erygującej tę spółkę, tylko dotychczasową umowę spółki cywilnej dostosowując do wymagań umowy spółki jawnej (art. 26 § 6 k.s.h.). Spółka jawna kontynuuje prawa i obowiązki spółki cywilnej, jako umowy jej wspólników (art. 860 k.c.). Jest to zatem ten sam podmiot, tylko występujący w obrocie w nowej postaci organizacyjno-prawnej. Spółka jawna, będąca rezultatem "przeistoczenia" się spółki cywilnej staje się właścicielem ruchomości i nieruchomości dotychczasowej wspólności łącznej wspólników tej spółki, bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek dodatkowych czynności prawnych. Sąd Najwyższy wskazał także, że spółka jawna , wstępując ex lege w stosunki materialnoprawne spółki cywilnej (wspólników spółki cywilnej), wstępuje też w stosunki procesowe. Podkreślenia wymaga, że z powyższego wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2009 r., wynika też niezbicie, że pogląd dotyczący tego, że spółka jawna, będąca rezultatem "przeistoczenia" się spółki cywilnej staje się właścicielem ruchomości i nieruchomości dotychczasowej wspólności łącznej wspólników tej spółki, bez potrzeby dokonywania jakichkolwiek dodatkowych czynności prawnych- jest poglądem prawnym od dawna ukształtowanym. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 26 § 5 w zw. z art. 26 § 4 k.s.h., jak również zostały skierowane wobec osób nie będących stronami w sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, zaś zgodnie z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. – została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie. Mając powyższe na uwadze Sąd, stwierdzając, że zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a., na podstawie 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji. Sąd w tej sytuacji nie odnosił się do pozostałych zarzutów skargi, dotyczących kwestii merytorycznych. Organy będą miały na uwadze stanowisko, zajęte przez Sąd w sprawie niniejszej. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.