III SA/Gd 89/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę C. S. na opisaną decyzję Wojewody [...]. Wnioskiem z dnia 21 kwietnia 2009 r. (data stempla pocztowego), złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przy czym ubiegający się o skorzystanie z instytucji prawa pomocy winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Na podstawie złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 23 kwietnia 2009 r. (odpisu rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy PIT-40A za rok 2008, decyzji ZUS w przedmiocie przyznania oraz waloryzacji emerytury, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 1 lutego 2009 r. do 5 maja 2009 r., kopii dowodów wpłat czynszu do spółdzielni mieszkaniowej oraz faktur za energię elektryczną, umowy pożyczki oraz dodatkowych oświadczeń skarżącego z dnia 6 maja 2009 r.) ustalono, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, przysługuje mu lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 54,5 m2, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jest właścicielem samochodu osobowego [...], rok produkcji 1982, którego wartość określił na 500 zł. Jedynym źródłem dochodu wnioskodawcy jest emerytura w wysokości 1 511,69 zł brutto (1 266,64 zł netto) miesięcznie. W 2008 r. dochód z tego tytułu wyniósł 16 982,50 zł. Stan środków na rachunku bankowym wnioskodawcy na dzień 5 maja 2009 r. wynosił 16,60 zł, zaś udokumentowane przez niego wydatki (czynsz, energia elektryczna, rata pożyczki zaciągniętej - według oświadczenia z dnia 6 maja br. - w celu wykonania orzeczenia sądu w przedmiocie podziału majątku wspólnego) wynoszą średnio 700,35 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku oraz nadesłanych dokumentach źródłowych, należy podkreślić, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Za taką oceną przemawia okoliczność, że skarżący posiada stałe źródło utrzymania (emerytura), z którego osiąga regularny miesięczny dochód netto w kwocie 1 266,64 zł. Nie można zatem przyjąć, że w takiej sytuacji, wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w związku z dochodzeniem swoich racji przed sądem. Uwzględniono przy tym wysokość kosztów sądowych, jakie mogą wystąpić w niniejszej sprawie, w tym ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości określonej w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) tj. 100 zł. Jednocześnie skarżący dostatecznie wykazał, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, dlatego też postanowiono przyznać prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, zapewniając tym samym faktyczną realizację konstytucyjnego prawa do sądu. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.