III SA/Gd 9/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. na czynność Naczelnika Urzędu Celnego w G. w przedmiocie objęcia towarów depozytem celnym postanawia 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącej "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w C. 200 (dwieście) złotych uiszczonych tytułem wpisu od skargi. W dniu 8 listopada 2012 r. agencja celna "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. reprezentująca firmę "B" Sp. z o.o. w Cz. zgłosiła do procedury tranzytu towar w postaci gier T. M. (spadające małpki) w ilości 240 szt. o łącznej wartości 279,12 USD w Oddziale Celnym Terminal Kontenerowy w G.. Protokołem o zawieszeniu zwolnienia lub zatrzymania towaru z dnia 12 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego, powołując się na art. 9 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. U. UE. L. 03.196.7) w związku z art. 58 ust. 2 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. U. UE. L. 92.302.1 ze zm.), dalej zwanego WKC, zatrzymał objęty powyższym zgłoszeniem towar na okres 10 dni roboczych oraz wezwał agencję celną "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W. reprezentującą firmę "B" Sp. z o.o. w Cz., do wydania tego towaru. Podstawą takiego działania było podejrzenie naruszenia praw własności intelektualnej firmy M. W protokole tym zaznaczono, że jeżeli w określonym w protokole terminie urząd celny nie zostanie powiadomiony o wszczęciu postępowania mającego ustalić czy nastąpiło naruszenie prawa własności intelektualnej na mocy prawa krajowego, towary zostaną dopuszczone lub ich zatrzymanie zostanie zakończone. Okres ten może być przedłużony o maksymalnie 10 dni roboczych w stosownych przypadkach. Na podstawie art. 13 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003r., w dniu 13 listopada 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego na wniosek M. przedłużył o kolejne 10 dni roboczych tj. do dnia 10 grudnia 2012 r. termin zatrzymania towaru. Pismo otrzymał również właściciel towaru, spółka "B". W dniu 6 grudnia 2012 r. do Naczelnika Urzędu Celnego wpłynęło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, sporządzone przez "B" Sp. z o.o. z siedzibą w Cz., na podstawie art. 52 § 3 p.p.s.a. , w którym spółka domaga się uchylenia depozytu celnego oraz zwolnienia towarów z dozoru celnego. W ocenie wnoszącego pismo, naruszenie prawa polegało na bezprawnym i bezpodstawnym objęciu depozytem Urzędu Celnego towarów stanowiących własność firmy "B" Sp. z.o.o., objętych procedurą tranzytu a następnie protokołem o zawieszeniu zwolnienia lub zatrzymania towarów z dnia 12 listopada 2012 r. Podejmowanym przez organ działaniom zarzucono naruszenie: - art. 13 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003 r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa, - art. 30 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne polegające na bezprawnym i bezpodstawnym objęciu depozytem Urzędu Celnego towarów stanowiących własność spółki "B" sp. z o.o. oraz przetrzymywaniu towarów stanowiących własność Spółki pomimo braku wydania orzeczenia w tym przedmiocie, a konkretnie postanowienia wydanego przez organ, które musi stanowić podstawę dokonania tego rodzaju czynności i które to orzeczenie powinno mieć odpowiednią, wymaganą prawem treść i być zaskarżalne, a wobec tego przetrzymywanie towarów stanowiących własność Spółki pomimo niespełnienia kolejnych przesłanek zatrzymania towarów wymienionych we wskazanym na wstępie przepisie, - art. 121 § 1 i 123 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - poprzez naruszenie zasad ogólnych ustawy, a w szczególności brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania i prowadzenie jego w sposób nie budzący zaufania. W dniu 5 grudnia 2012 r. "B" Sp. z o.o. w Cz., reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Jako jej przedmiot określono "czynność Naczelnika Urzędu Celnego polegającą na objęciu depozytem Urzędu Celnego towarów należących do Spółki "B" sp. z o.o.". Przedmiot ten zakwalifikowano w skardze jako czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 §2 pkt 4 p.p.s.a. Strona skarżąca, powołując się na przepis art. 146§1 p.p.s.a. wniosła o stwierdzenie bezskuteczności depozytu, ewentualnie jego uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, że nie doszło do wypełnienia przesłanek pozwalających na zatrzymanie towaru. Organ nie wydał bowiem postanowienia o objęciu towarów depozytem, a właściciel praw nie dostarczył organowi dowodu wszczęcia postępowania w sprawie naruszenia praw własności intelektualnej oraz prawdopodobnie nie wystąpił do organu z wnioskiem o przedłużenie 10-dniowego terminu zatrzymania towarów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, uznając zarzuty strony za bezzasadne. W uzasadnieniu organ wskazał, że sytuacja towaru jest uregulowana, gdyż towar był objęty procedurą celną tranzytu, zatem organ nie miał legitymacji do podejmowania działań w trybie art. 30 Prawa celnego. W związku z tym organ celny nie wydał postanowienia o zajęciu towaru. Tym samym nie objął go depozytem celnym i dlatego też nie wydał stosownego dla tej czynności pokwitowania. Towar został zatrzymany na podstawie wspomnianego na wstępie protokołu wstrzymania zwolnienia towaru. Organ celny objął go dozorem celnym, zgodnie ze wspólnotowym prawem celnym. Według art. 4 pkt. 13 Wspólnotowego Kodeksu Celnego przez dozór celny rozumie się ogólne działania prowadzone przez organy celne w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego oraz w razie potrzeby, innych przepisów mających zastosowanie do towarów znajdujących się pod dozorem celnym. Natomiast art. 37 tego rozporządzenia mówi, że towar objęty jest dozorem celnym z chwilą jego wprowadzenia na obszar celny Wspólnoty i w przypadku towarów niewspólnotowych trwa aż do zmiany jego statusu celnego, bądź do wprowadzenia do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego albo jego powrotnego wywozu bądź zniszczenia. Towar sprowadzony z Chin przez skarżącą spółkę ma niewątpliwie status niewspólnotowy i nadal objęty jest dozorem celnym. Organ celny nie dokonał zajęcia towaru, a jedynie na podstawie przepisów wspólnotowych wstrzymał jego zwolnienie do wnioskowanej procedury celnej. Żądanie strony skarżącej zawarte w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, aby zwolnić go z dozoru celnego nie było możliwe do spełnienia, gdyż nie zaszły przesłanki prawne do jego ustania. Na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. pełnomocnik strony skarżącej oświadczyła, że modyfikuje żądanie skargi z uwagi na to, że organ celny stwierdził, że zatrzymane przez ten organ towary nie znajdują się w depozycie celnym i wniosła o nakazanie przez Sąd podjęcia przez organ celny takich działań, które umożliwią wprowadzenie towaru na polski obszar celny. Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a. wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności organu celnego polegającej na bezprawnym przetrzymywaniu towarów strony skarżącej. Wskazała, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność określona w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. stanowiąca bezprawne przetrzymywanie towarów należących do skarżącej Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności rozważenia wymagała prawidłowość pełnomocnictwa, z którego pełnomocnik strony skarżącej wyprowadzała swe uprawnienie do występowania przed sądem administracyjnym w niniejszej sprawie. Właściwy organ skarżącej spółki pełnomocnictwem z dnia 19 listopada 2012r. ustanowił radcę prawnego A. K. pełnomocnikiem spółki w toku postępowania przedsądowego i sądowego, toczącego się przed sądami powszechnymi oraz sądami administracyjnymi, a także przed organami administracji państwowej, w tym przed Urzędem Patentowym RP oraz urzędami celnymi, w sporze przeciwko M. Eu. B.V. z zakresu prawa własności przemysłowej i prawa konkurencji. Żądanie skargi dotyczyło działań organu administracji podejmowanych w związku z powziętym przez ten organ podejrzeniem dotyczącym naruszenia praw autorskich i pokrewnych przysługujących firmie M., którego dopuściła się skarżąca spółka sprowadzając przedmiotowy towar z Chin. Spółka kwestionowała natomiast, jakoby sprowadzony przez nią towar miał naruszać prawa innych osób. Organ celny, działając w oparciu o przepisy Rozporządzenia Rady (WE) nr 1383/2003 z dnia 22 lipca 2003r. dotyczącego działań organów celnych skierowanych przeciwko towarom podejrzanym o naruszenie niektórych praw własności intelektualnej oraz środków podejmowanych w odniesieniu do towarów, co do których stwierdzono, że naruszyły takie prawa (Dz. U. UE. L. 03.196.7) działa jako organ ochrony własności intelektualnej. Prawo do ochrony wzoru przemysłowego jest jednym z praw, których ochronę reguluje ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. z 2003r. Nr 119 poz. 1117 ze zm.). W tej sytuacji uznać należało, że w sprawie niniejszej mamy do czynienia z toczącym się postępowaniem przed sądem administracyjnym dotyczącym sporu między skarżącą spółką i M. Eu.. B.V. w sprawie z zakresu własności przemysłowej, a zatem pełnomocnictwo, którym legitymuje się w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej spółki upoważnia ją do występowania przed sądami administracyjnymi w niniejszej sprawie. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zgodnie z art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Pozytywne określenie właściwości w powoływanych powyżej przepisach oznacza, że dopuszczalna jest skarga do sądu administracyjnego tylko na prawne formy działania organów administracji publicznej, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-8 p.p.s.a. oraz w sytuacjach przewidzianych przez ustawy szczególne, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 5 p.p.s.a. Zatem skarga na inne formy działania organów administracji niż wymienione w powyższych przepisach lub w ustawach szczególnych jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 lub 6 p.p.s.a. Nadto wskazania wymaga, iż sąd orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.) nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Podzielić należy wyrażony w orzecznictwie pogląd prawny, w myśl którego sąd administracyjny nie jest wprawdzie związany granicami skargi, "ale zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi [...] wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji administracyjnych" (por. wyrok NSA z dnia 20 listopada 1997 r., SA/Łd 2572/95, Pr. Gosp. 1998, nr 5, s. 36). Sąd administracyjny nie jest zatem związany zarzutami i wnioskami skargi, natomiast jest związany wskazanym w skardze przedmiotem zaskarżenia (zindywidualizowanym aktem prawnym lub czynnością), który wyznacza rodzaj sprawy sądowoadministracyjnej podlegającej kontroli. W podobny sposób ujęto tę kwestię w uchwale NSA z dnia 3 lutego 1997 r., OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, w której stwierdzono, że: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 51 ustawy o NSA), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot". Zatem rzeczą skarżącego jest takie określenie przedmiotu zaskarżenia, które umożliwia sądowi stwierdzenie, czy faktycznie on istnieje jako konkretne, określone zdarzenie prawne oraz czy należy on do takich form działania administracji publicznej, które podlegają kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Skonkretyzowanie przedmiotu zaskarżenia przez stronę skarżącą w przypadku czynności z zakresu administracji publicznej jest istotne także i dlatego, że umożliwia dokonanie oceny, czy spełniony został określony art. 52§3 p.p.s.a. wymóg poprzedzającego wniesienie skargi wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Takie wezwanie dotyczyć musi bowiem konkretnego naruszenia prawa – spowodowanego konkretną czynnością i umożliwia wniesienie skargi na tę właśnie, a nie jakąkolwiek inną czynność. Pierwotna treść skargi określała jako przedmiot zaskarżenia czynność objęcia towarów depozytem celnym. Tego dotyczyło także wezwanie do usunięcia naruszenia prawa skierowane przez skarżącą spółkę do organu z powołaniem się na przepis art.52 § 3 p.p.s.a. Objęcie towaru depozytem celnym jest w świetle przepisów ustawy Prawo celne czynnością sformalizowaną i znajdującą zastosowanie w ściśle określonych sytuacjach. Zgodnie z art. 35. 1 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68 poz. 622 ze zm. ) w depozycie urzędu celnego przechowuje się czasowo: 1) towary niewspólnotowe przed uzyskaniem przez nie przeznaczenia celnego bądź towary wspólnotowe niedopuszczone do wywozu, jeżeli cofnięcie towarów odpowiednio poza obszar celny Wspólnoty lub na ten obszar albo ich złożenie w magazynie czasowego składowania jest niemożliwe lub utrudnione; 2) towary zajęte w celu uregulowania ich sytuacji; 3) inne towary, w przypadkach przewidzianych w przepisach odrębnych. Art. 30 ust. 1 Prawa celnego upoważnia organ celny do dokonania zajęcia towaru, jeżeli zgodnie z przepisami Wspólnotowego Kodeksu Celnego jest on obowiązany podjąć działania zmierzające do uregulowania sytuacji towaru, przy czym zgodnie z art. 30 ust. 3 i 4 zajęcie towaru następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 lipca 2004 r. w sprawie depozytu urzędu celnego (Dz.U. Nr 169 poz. 1771) przyjęcie towarów do depozytu organ celny potwierdza, wydając pokwitowanie. W niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw, by przyjąć, że organy celne zastosowały wobec towarów importowanych przez stronę skarżącą depozyt celny. Bezspornie nie zostało wydane postanowienie, bez którego nie ma możliwości przyjęcia, że doszło do zajęcia towarów w rozumieniu art. 30 Prawa celnego. Nie zachodzą natomiast inne określone w art. 35 ust. 1 Prawa celnego sytuacje, w których możliwe byłoby przyjęcie, że towary te pozostają w depozycie celnym. Nie istnieje także pokwitowanie wydawane w przypadku objęcia towarów depozytem. Skoro zatem czynność objęcia towarów depozytem celnym nie została w ogóle dokonana, to tym samym za niedopuszczalną należało uznać także i skargę na tak określoną czynność. W tym miejscu należy podkreślić, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia 4 grudnia 2012r. dotyczyło czynności uchylenia depozytu celnego i zwolnienia z dozoru celnego importowanych przez spółkę towarów. Oznacza to, że jedynie w odniesieniu do tak określonego przedmiotu zaskarżenia wymóg wezwania do usunięcia naruszenia prawa mógł zostać uznany za spełniony. Strona skarżąca w toku postępowania modyfikowała pierwotne określenie przedmiotu zaskarżenia wskazując, że jest on w istocie należącą do kategorii określonej w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. czynnością organu celnego polegającą na bezprawnym przetrzymywaniu towarów strony skarżącej. W tym miejscu stwierdzić należy, że nie jest możliwa w toku postępowania sądowoadministracyjnego dowolna zmiana przedmiotu zaskarżenia. Tożsamość sprawy sądowoadministracyjnej kształtuje bowiem przede wszystkim jej przedmiot określony w skardze. Wiąże się to między innymi z omówioną powyżej kwestią nierozerwalnego związku między przedmiotem zaskarżenia i przedmiotem wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a także z gwarancją możliwości udzielenia przez organ administracji należytej odpowiedzi na skargę. Gdyby jednak uznać nawet, że dokonana przez stronę skarżącą zmiana przedmiotu zaskarżenia jest w istocie jego doprecyzowaniem, to skarga musiałaby zostać odrzucona z uwagi na to, że przetrzymywanie towarów przez organ celny nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy prawa, o której to czynności mowa w art. 3§2 pkt 4 p.p.s.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych wolą ustawodawcy, który wprowadził do katalogu form działania administracji podlegających kontroli sądowej czynności określone w art. 3§2 pkt 4 p.p.s.a. było objęcie tą kontrolą takich prawnych form działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych, a więc ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Koniecznym jest więc odniesienie takiego aktu lub czynności do przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który określa uprawnienia lub obowiązki oznaczonego podmiotu. Niezbędne jest istnienie związku między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy. Stan trwającego władztwa organu celnego nad importowanym towarem, uznawany przez importera za bezprawny nie stanowi czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnienia lub obowiązku wynikającego z mocy prawa mogącej podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Podkreślić należy w tym miejscu, że całkowicie odrębnym przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być bezczynność organów, która zachodzi wówczas, gdy organ administracji ma obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie (art. 3 §2 pkt 8 p.p.s.a. ). Jednak z powodów przedstawionych na wstępie niniejszych rozważań, rzeczą strony, zwłaszcza reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika jest określenie przedmiotu zaskarżenia w sposób pozwalający na wyznaczenie granic sprawy. W tej sytuacji skargę należało odrzucić jako niedopuszczalną na podstawie art.58 §1 pkt 6 p.p.s.a. Na podstawie art. 232 §1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł o zwrocie uiszczonego wpisu.