III SA/Gd 90/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 19 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący B. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcza prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dochód wnioskodawcy kształtuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.500 zł netto miesięcznie. Z otrzymywanej kwoty wynagrodzenia wnioskodawca spłaca raty kredytowe w kwocie 1.110 zł miesięcznie oraz reguluje wydatki związane z bieżącym utrzymaniem. Wnioskodawca - zgodnie ze złożonym oświadczeniem - nie posiada jakichkolwiek oszczędności ani papierów wartościowych. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat terminowych, rachunków dewizowych) obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie ostatnich trzech miesięcy zlikwidował posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; b) oświadczenia do kogo należy nieruchomość/lokal, w której/którym wnioskodawca obecnie zamieszkuje i kto ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem tej nieruchomości/tego lokalu; c) kopii dokumentu obrazującego aktualną wysokość otrzymywanego przez wnioskodawcę wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę; d) kopii dokumentu obrazującego aktualną wysokość raty kredytu obciążającego wnioskodawcę; e) kopii dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania wnioskodawcy w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłaty za lokal, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, wydatki na lekarstwa, inne). Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy wysłane na podany adres do korespondencji. W pisemnej odpowiedzi datowanej na dzień 25 marca 2016 r. (data nadania do Sądu – 31 marca 2016 r.) wnioskodawca wskazał, że pracuje w delegacji (głównie na terenie F.) i przebywa w miejscu zamieszkania jedynie w weekendy. Okoliczność ta wyłącza zatem możliwość przedłożenia żądanych dokumentów źródłowych. Ponadto wnioskodawca przedłożył oświadczenie oraz dokument, z którego wynika, że w dniu 29 marca 2016 r. uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł. Z uwagi na uiszczenie wpisu od skargi zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z dnia 31 marca 2016 r. przedmiotowa sprawa została skierowana do rozpatrzenia na rozprawie. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższa regulacja normatywna determinuje przyjęcie, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Z oczywistych względów pozytywne rozstrzygnięcie w ww. zakresie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez podmiot wnioskujący udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację jak i ww. okoliczności faktyczne, w tym wybiórczą odpowiedź na wydane zarządzenie w przedmiocie przedstawienia określonych oświadczeń i dokumentów źródłowych stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy nie prowadzi dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że w ukierunkowanym na weryfikację danych zawartych w formularzu PPF zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 4 marca 2016 r. wskazano precyzyjnie, jakie okoliczności wymagają jedynie złożenia przez wnioskodawcę określonego oświadczenia, a jakie przedstawienia dokumentów źródłowych. Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca odpowiedział w sposób selektywny, referendarz nie jest w stanie zweryfikować ogólnych informacji podanych w formularzu PPF. Nie wiadomo m.in., jak wygląda rzeczywista relacja wysokości aktualnych dochodów wnioskodawcy do comiesięcznych kosztów utrzymania. Nie wiadomo ponadto czy wnioskodawca posiada jakiekolwiek oszczędności pieniężne. Oczywistym jest zaś, że posiada rachunek bankowy, gdyż z tego rachunku dokonany został przelew kwoty wpisu od skargi. Przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie może mieć z kolei miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz sądowy nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy w jakikolwiek sposób domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r.; sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.