III SA/Gd 907/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. W dniu 19 kwietnia 2016 r. B. G. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci: Sz. G. i R. G.. Decyzją z dnia 22 czerwca 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta, na podstawie art. 2 pkt 11, art 4, art. 5, art. 13, art. 18, art 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r. poz. 195) oraz rozporządzenia Ministra Rodziny Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (Dz. U z 2016 r. poz. 214) w zw. z art 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", odmówił B. G. świadczenia wychowawczego na Sz. G.. Organ wskazał w uzasadnieniu, że decyzją z dnia 28 maja 2016 r. zostało stronie przyznane świadczenie wychowawcze na drugie dziecko w rodzinie, tj. na R. G.. Strona wnioskowała również o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w wieku poniżej 18 roku życia, co oznaczało, że organ miał obowiązek zweryfikować, czy w odniesieniu do rodziny zostało spełnione kryterium dochodowe. Zgodnie z art. 5 ust 3 i ust 4 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł miesięcznie. Jeżeli członkiem rodziny jest dziecko niepełnosprawne, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.200 zł. Z akt sprawy wynika, że rodzina strony składa się z czterech osób. Dochód rodziny w 2014 r. wyniósł 58.911,55 zł, na który składał się dochód strony uwzględniony w oświadczeniu o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu w wysokości 24.335,03zł (alimenty w wysokości 20.375,61 zł i dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 3.959,42 zł) oraz dochód męża strony w wysokości 34.576,52 zł, co w przeliczeniu na osobę daje miesięcznie kwotę 1.227,32 zł. Z uwagi na fakt, że wyliczona kwota przekracza kryterium dochodowe ustanowione w art. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci należało odmówić przyznania świadczenia. Organ zaznaczył, że strona wskazała we wniosku, że rodzina składa się z trzech osób, tj. ona oraz dwójki dzieci, załączyła również dokumenty wskazujące, iż jest w trakcie rozwodu. Zgodnie jednak z definicją ustawową rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko: w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie rodziny - oznacza to sumę dochodów członków rodziny. Mając na uwadze przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci nie ma możliwości obliczenia dochodu rodziny z pominięciem jednego z małżonków, nawet jeśli są w trakcie rozwodu. Strona odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że jedynym źródłem dochodu jej i synów są alimenty oraz dochód z rolnictwa. Podała, że w czerwcu 2012 r. złożyła pozew o rozwód, a postępowanie rozwodowe nadal trwa. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 sierpnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, 2, 13, art. 4 ust. 2 i ust. 3, art. 5 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1-3, art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, przez dochód należy rozumieć dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Z kolei stosownie do treści art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, dochód członka rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1-3. Natomiast jeżeli chodzi o dochód z gospodarstwa rolnego, to stosownie do treści art. 7 ust. 5 ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie, w drodze obwieszczenia, przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym. Przy czym zgodnie z art. 48 ust. 1 i 2 ww. ustawy w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres od dnia wejścia w życie ustawy, tj. od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r., rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Wyliczony zgodnie z postanowieniami ustawy o świadczeniach rodzinnych dochód rodziny strony za 2014 r. wynosił łącznie 58.911,55 zł (B. G. w kwocie 24.335,03 zł, A. G. w kwocie 34.576,52 zł). Miesięczny dochód rodziny wynosił 4.909,30 zł, tj. 1.227,32 zł w przeliczeniu na osobę w rodzinie. Dochód ten przekroczył określone w art. 5 ust. 3 ustawy kryterium dochodowe. W ocenie organu odwoławczego zarzuty sformułowane w odwołaniu nie mogły wpłynąć na rozstrzygnięcie, gdyż brak jest podstaw do wyłączenia ze składu rodziny męża strony (tym samym wliczenia jego dochodów), przed orzeczeniem prawomocnym wyrokiem rozwodu albo separacji. B. G. wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku prosząc o indywidulne rozpatrzenie jej wniosku, w związku z bardzo trudną sytuacją finansową rodziny. Wskazał przy tym, że jej mąż od czterech lat żyje z nową partnerką i nie partycypuje w kosztach utrzymania rodziny. W dniu 2 września 2016 r. odbyła się ostatnia rozprawa rozwodowa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W dniu 5 grudnia 2016 r. skarżąca skierowała do Sądu pismo, w którym poinformowała o toczącym się bardzo długo, bo od czerwca 2012 r. postępowaniu o rozwód, dołączyła wyroki sądów karnych: Sądu Rejonowego G.- P. i Sądu Okręgowego w G., decyzję Prezydenta Miasta przyznające jej prawo do świadczeń z pomocy społecznej. Skarżąca stwierdziła, że nie rozumie dlaczego w przypadku ww. decyzji jej dochód ustalono nie uwzględniając dochodu jej męża. Wskazała, że jej mąż nie zamieszkuje wraz z nią i synami od czterech lat. W dniu 7 grudnia 2016 r. skarżąca dołączyła do akt sprawy kserokopię nieprawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 6 grudnia 2016 r. rozwiązującego związek małżeński skarżącej i jej męża Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonana w oparciu o wskazane wyżej kryteria kontrola zaskarżonej decyzji organu odwoławczego prowadzi do uznania, że skarga nie mogła być uwzględniona. Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta orzekająca o odmowie przyznania B. G. prawa do świadczenia wychowawczego na syna Sz. G.. Warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia regulują przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r. poz. 195), zwana dalej "ustawą" . Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 ustawy). Przysługuje ono matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2 ww. artykułu) do dnia ukończenia przez dziecko 18 roku życia (ust. 3 ww. artykułu) w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). Natomiast przez dochód ustawa rozumie dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1 ustawy), zaś dochód członka rodziny, to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 ( art. 2 pkt 2 ustawy), a dochód rodziny, to suma dochodów członków rodziny (art. 2 pkt 4 ustawy). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych dochód stanowi: po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Dochód stanowią również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych w tym alimenty na dzieci oraz dochody z gospodarstwa rolnego ( odpowiednio art. 3 ust. 1 lit. c tiret 14 i tiret 23 ww. ustawy ). Art. 7 ust. 5 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci określa sposób ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego. Wymienionej wyżej przepisy precyzyjnie wskazują sposób obliczenia wysokości dochodu na osobę w rodzinie oraz zawierają ustawową definicję dochodu, określając również, jakie należności można odliczyć od osiągniętego przychodu. Biorąc za punkt odniesienia dochód czteroosobowej rodziny skarżącej za rok 2014 organ prawidłowo ustalił, że dochód netto w 2014 r., wyliczony w oparciu o powyższe zasady wynosi 58.911,55 zł, tj. 4.909, 55 zł miesięcznie. Rodzina skarżącej składa się z czterech osób, a zatem dochód na osobę w rodzinie wynosi 1.227,32 zł. Z powyższego wynika, że kwota osiągniętego w roku 2014 dochodu jest wyższa od kwoty kryterium dochodowego uprawniającej do przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w rodzinie. Odnosząc się do zarzutów skargi należy stwierdzić, że organy prawidłowo przyjęły, że obliczając wysokość dochodu uzyskanego przez rodzinę skarżącej w 2014r. należało uwzględnić dochód męża skarżącej, pomimo, że nie zamieszkuje on razem ze skarżącą i synami. Bezsporne jest przy tym, że małżeństwo skarżącej do dnia wydania zaskarżonej decyzji nie zostało rozwiązane, nie została też orzeczona separacja. Definicję legalną rodziny zawiera przepis art. 2 pkt 16 ustawy stanowiąc, że oznacza to odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25. roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy osoba samotnie wychowującej dziecko to panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Należało zatem podzielić przedstawioną w zaskarżonej decyzji wykładnię przepisów prawa materialnego w zakresie pojęcia rodziny i dochodów rodziny. Jak bowiem wynika z treści powołanych wyżej przepisów ustawodawca zarówno określając pojęcie rodziny, jak i osobę samotnie wychowującą dziecko uwzględnia status prawny, nie zaś stan faktyczny lub przesłankę wspólnego gospodarowania. Odnosząc się do zawartych w piśmie skarżącej z dnia 5 grudnia 2016 r. wątpliwości związanych z przyznaniem jej prawa do świadczeń z pomocy społecznej i niedoliczaniu, w tych przypadkach, do dochodu rodziny dochodu męża, Sąd wskazuje, że świadczenia te zostały przyznanie na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej 2016 r.. Ustawa ta zawiera odmienną od ww. definicję legalną rodziny i tak, zgodnie z art. 6 pkt 14 rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wspólne zamieszkiwanie jest zatem na gruncie przepisów ustawy o pomocy społecznej przesłanką uznania za rodzinę osób wspólnie zamieszkujących, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Z tych przyczyn, orzekając w przedmiocie przyznania skarżącej świadczeń z pomocy społecznej, organ obliczając dochód rodziny prawidłowo nie uwzględnił w nim dochodu męża skarżącej. Naruszenie przepisów postępowania może być powodem do uwzględnienia skargi jedynie wówczas, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a naruszenie prawa materialnego – gdy miało wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd nie stwierdził, by organy orzekające w niniejszej sprawie dopuściły się naruszenia mających zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Organy nie dopuściły się również naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na koniec, odnosząc się do zawartego w skardze postulatu, by z uwagi na bardzo trudną sytuację finansowa rodziny skarżącej zastosować do rozpatrzenia jej wniosku przepisy szczególne, Sąd stwierdza, że nie jest to możliwe. W świetle art. 6 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego określającego zasadę legalizmu organy miały obowiązek działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa. Jak wynika z wcześniejszych rozważań Sądu brak jest w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci przepisów, które dawałyby podstawę do przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Z kolei Sąd sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie może w swoim orzecznictwie opierać się na kryterium słuszność lub sprawiedliwości społecznej. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę jako bezzasadną.