III SA/Gd 908/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi B. W. i S. W. na decyzję Wojewody z dnia 3 września 2013 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt stały oddala skargę. Wnioskiem skierowanym do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w G. (data wpływu do wydziału - 17 maja 2013 r.) A. K. zwrócił się z prośbą o zameldowanie na pobyt stały w drodze decyzji administracyjnej w domu położonym w G. przy ul. [...]. W złożonym wniosku ww. wskazał, że z uwagi na trudności z zameldowaniem przez nabywców domu - córkę i zięcia chciałby zalegalizować istniejący stan faktyczny i zostać zameldowanym w domu, na który wyłożył własne środki finansowe. Decyzją z dnia 24 lipca 2013 r. znak [....] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) orzekł o zameldowaniu ww. na pobyt stały w lokalu położonym w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji z odwołaniem się do istoty zameldowania określonej w art. 10 ust. 2 ww. ustawy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego (w tym z protokołów przesłuchania A. K., Z. K. – sąsiada, E. K. - sąsiada, S. W. – współwłaściciela domu, zięcia wnioskodawcy) wynika, że A. K. zamieszkuje w ww. domu. Tym samym jego zameldowanie w spornej nieruchomości - jako konsekwencja zamieszkiwania pod oznaczonym adresem - jest uzasadnione. Okoliczność, że ww. przebywa w spornej nieruchomości wbrew woli jej właścicieli (córki B. W. i zięcia S. W.) dla zasadności zameldowania nie ma jakiegokolwiek znaczenia. W sytuacji istniejącego konfliktu współlokator ma bowiem możliwość wytoczenia powództwa o nakazanie przez sąd eksmisji innego współlokatora jeżeli ten swoim rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie. Uprawnienie takie wynika wprost z art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.). W odwołaniu od ww. decyzji wniesionym przez B. i S. W. podniesiono zarzuty: - naruszenia przepisów prawa materialnego, to jest art. 10 ust. 2 i art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do zameldowania A. K. w nieruchomości położonej w G. przy ul. [...]; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 77 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, czego konsekwencją było błędne przyjęcie przez organ pierwszej instancji, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do zameldowania ww. na pobyt stały; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez dokonanie oceny przesłanek niezbędnych do zameldowania wyłącznie na podstawie przesłanki zamieszkiwania, z pominięciem pozostałych środków dowodowych zgromadzonych w sprawie; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez bierność organu pierwszej instancji i brak podjęcia wszelkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy bez uwzględnienia interesu właścicieli nieruchomości; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 8 i art. 11 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak wyjaśnienia zasadności przesłanek, które wpłynęły na treść decyzji o zameldowaniu wnioskodawcy i ograniczenie się do stwierdzenia, że zameldowanie jest uzasadnione z uwagi na fakt zamieszkiwania. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie musi mieć charakter pobytu legalnego, gdyż tylko taki pobyt uprawnia do zameldowania na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Pobyt legalny oznacza zaś przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu lub innej osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Instytucja zameldowania nie może bowiem sankcjonować samowoli, a więc sytuacji będącej następstwem naruszenia posiadania czy wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. W ocenie odwołujących A. K. miał pełną świadomość tego, że małżonkowie W. nie wyrażają zgody na wspólne zamieszkiwanie. Co więcej, ww. oraz jego żona B. byli wielokrotnie wzywani do opuszczenia spornej nieruchomości, której jedna kondygnacja została zajęta nagle, podstępem i bez zgody właścicieli. W związku z tym w realiach sprawy doszło do samowoli oraz naruszenia posiadania skarżących, co bezzasadnie sankcjonuje organ pierwszej instancji posiadający wiedzę o tym, że małżonkowie K. są jednocześnie właścicielami mieszkania położonego w G. przy ul. [...]. Celem zniweczenia aktu samowoli odwołujący się zobligowani zostali do wytoczenia powództwa eksmisyjnego stanowiącego wyraz ich sprzeciwu co do zamieszkiwania w ww. nieruchomości przez wnioskodawcę i jego małżonkę. Decyzją z dnia 3 września 2013 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uzasadniając własną decyzję organ odwoławczy podał, że zasadnicza dla zameldowania przesłanka zamieszkiwania w nieruchomości została przez A. K. spełniona a strony prowadzonego postępowania nie kwestionowały tej okoliczności. Ww. wraz z małżonką zamieszkuje bowiem w domu przy ul. [...] w G. od 2010 r. Przedmiotowy fakt potwierdzają nie tylko strony postępowania ale także przesłuchani w sprawie świadkowie w osobach Z. K. i E. K. Jak wskazał dalej Wojewoda w obecnym stanie prawnym zgoda właściciela lokalu nie jest wymagana do zameldowania. Właściciel nie wyraża bowiem zgody na zameldowanie lecz potwierdza fakt pobytu danej osoby w lokalu. Ponadto meldunek nie jest w żadnym stopniu równoznaczny z posiadaniem bądź nabyciem praw do lokalu. Odnosząc się z kolei do argumentacji odwołujących kwestionujących legalność zamieszkania A. K. w spornej nieruchomości Wojewoda wskazał, że zamieszkiwanie ww. nie było następstwem naruszenia posiadania ani tym bardziej przestępstwem polegającym na naruszeniu miru domowego. Wnioskodawca twierdził bowiem, że do spornej nieruchomości wprowadził się z zamiarem pobytu stałego w następstwie ustnej umowy z właścicielami. Z kolei zasadność eksmisji ze spornej nieruchomości zostanie stwierdzona w toku prowadzonego postępowania sądowego. W skardze na ww. decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. i S. W. wnieśli o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia Wojewody. Wydanej decyzji organu odwoławczego skarżący zarzucili: - naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 10 ust. 2 i art. 11 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do zameldowania A. K. w nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] pomimo tego, że zamieszkanie w nieruchomości nastąpiło w sposób nielegalny, to jest podstępem, samowolnie i bez zgody właścicieli; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 7 i ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie i nieuwzględnienie wszystkich okoliczności faktycznych związanych z zaskarżoną sprawą oraz nieustalenie stanu faktycznego zgodnie z wyrażonymi w tych przepisach zasadami prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów, przy jednoczesnym braku uwzględnienia interesu skarżących właścicieli; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 77 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, czego konsekwencją było błędne przyjęcie przez organ drugiej instancji, że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do zameldowania A. K. na pobyt stały w nieruchomości stanowiącej własność skarżących; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez dokonanie oceny przesłanek niezbędnych do zameldowania wyłącznie na podstawie przesłanki zamieszkiwania, z pominięciem pozostałych środków dowodowych zgromadzonych w sprawie; - naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 11 i art. 107 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez brak dokonania oceny zebranych w sprawie dowodów, to jest brak wskazania faktów, które organ uznał za wykazane, dowodów na których się oparł, a przede wszystkim przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W uzasadnieniu skargi odwołano się do orzecznictwa sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego dotyczących naruszenia posiadania powtarzając w istocie argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W ocenie skarżących sam fakt zamieszkiwania nie może być wyłączną przesłanką decydującą o zameldowaniu lokatora w sytuacji gdy z okoliczności sprawy wynika, że do zajęcia lokalu doszło na skutek aktu samowolnego naruszenia posiadania mieszkania poprzez jego podstępne zajęcie bez zgody właścicieli. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. pełnomocnik uczestnika postępowania A. K. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że zamieszkiwanie ww. w spornej nieruchomości nie było nielegalne. Potwierdzeniem powyższego jest w ocenie pełnomocnika uczestnika pismo skarżących z dnia 30 lipca 2013 r. stanowiące wypowiedzenie zawartej umowy użyczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Co istotne, sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności bądź też celowości. Sąd administracyjny nie rozpatruje również sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W świetle art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji stan normatywny Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku doszedł do przekonania, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle akt sprawy wniosek A. K. z dnia 17 maja 2013 r. zainicjował przeprowadzone postępowanie administracyjne, zakończone - wydaną w trybie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) - zaskarżoną decyzją o zameldowaniu wnioskodawcy na pobyt stały w lokalu przy ul. [...] w G., stanowiącym współwłasność B. i S. W. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że uczestnik postępowania A. K. nie mógł się zameldować w drodze czynności materialno-technicznej albowiem skarżący nie wyrażali na to zgody. Z uwagi na charakter prowadzonego sporu wyjaśnić należy w pierwszej kolejności, że obowiązek meldunkowy polega między innymi na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt1 ww. ustawy). W myśl jej art. 10 ust.2, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Z powołanych przepisów wynika, że celem ewidencji jest rejestracja danych o faktycznym (rzeczywistym) miejscu pobytu osób. Stosownie do art. 11 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy zameldowaniu na pobyt stały należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz do wglądu dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. Odnosząc się do wskazanych wymogów na gruncie rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że w sytuacji kiedy skarżący sprzeciwiają się zameldowaniu uczestnika postępowania w spornym budynku, organ nie może w trybie uproszczonej procedury meldunkowej dokonać zameldowania poprzez czynność materialno - techniczną. W takim przypadku organ rozstrzyga o zameldowaniu na mocy art. 47 ust. 2 ww. ustawy. Zaskarżona decyzja - wydana na podstawie powołanego wyżej przepisu - jest rozstrzygnięciem prawidłowym. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że A.K. zamieszkuje w nieruchomości już od kilku lat, zajmuje jeden pokój na parterze posiada tam swoje rzeczy osobiste i koncentruje swoje sprawy życiowe. Wyjaśnienia świadków E. K. i Z. K. (przesłuchano ich w dniu 3 lipca 2013 r.) potwierdzają fakt pobytu A. K.. Fakt pobytu potwierdza również zięć i współwłaściciel nieruchomości S. W., przesłuchany 23 lipca 2013 r. W konkluzji stwierdzić trzeba, że fakt stałego zamieszkiwania uczestnika postępowania w spornej nieruchomości nie jest kwestionowany. Dowodzi tego również zainicjowane przez skarżących postępowanie przed sądem powszechnym o jego eksmisję. Natomiast skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze zarzucają, że zamieszkanie A. K. było następstwem naruszenia posiadania a nawet przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. W ich ocenie jedynie pobyt o charakterze legalnym, uprawnia do zameldowania na podstawie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wynika to także z powołanego przez nich orzecznictwa sądowego. Wyrażając całkowitą aprobatę dla stanowiska, że tylko pobyt o charakterze legalnym skutkuje prawem do zameldowania na podstawie ww. ustawy, Sąd zwraca uwagę, że powołane w skardze orzeczenia nie odnoszą się zupełnie do stanu faktycznego jaki ma miejsce w niniejszej sprawie. Podkreślić przede wszystkim wypada, że materiał dowodowy w sprawie nie dał podstaw do przyjęcia, że uczestnik zamieszkał z żoną w nieruchomości, w wyniku działań na które wskazują skarżący. B.i S. W. z jednej strony zarzucają w skardze, że organ odwoławczy bezpodstawnie poprzestał na wyjaśnieniach uczestnika i jego żony (dając im wiarę), że uprawnienie do zamieszkania w spornej nieruchomości uzyskali na podstawie ustnej umowy zawartej z właścicielami - z drugiej zaś strony, przed zakończeniem postępowania administracyjnego kierują do nich oficjalne pismo z dnia 30 lipca 2013r. w którym wypowiadają umowę użyczenia nieruchomości w której uczestnik zameldował się. Tym samym zarzut naruszenia przepisów postępowania uznać należało za całkowicie chybiony. Podkreślenia jeszcze raz wymaga, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jego celem jest potwierdzenie faktu pobytu w nim danej osoby. Skoro w świetle dowodów zebranych w sprawie nie ulga wątpliwości, że A. K. zamieszkuje w tym lokalu a sam fakt zamieszkania nastąpił legalnie przy aprobacie właścicieli lokalu, to brak ich zgody na dalsze zamieszkiwanie w lokalu na skutek jakichkolwiek przyczyn (których badanie nie podlega kognicji sądu administracyjnego) nie może prowadzić do wyeliminowania z obrotu zgodnej z prawem decyzji o zameldowaniu. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.