III SA/Gd 91/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 25 września 2017 r. nr [...]. Decyzją z dnia 15 grudnia 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 września 2017 r., nr [...] przyznającą B. J. od dnia 1 sierpnia 2017 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. zasiłek okresowy w kwocie 317 złotych miesięcznie. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 25 lipca 2017 r. B. J. wystąpił o "przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego oraz objęcia składką na ubezpieczenie zdrowotne finansowane ze środków publicznych na okres 90 dni". Organ uznał, że skarżący spełnia przesłanki do przyznania zasiłku okresowego z art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769), jednak jego wysokość i okres pobierania ma charakter uznaniowy. Skargę do Sądu wniósł B.J. wskazując, że zbyt późne przesłanie mu przez MOPS w G. decyzji organu I instancji (dopiero w dniu 9 października 2017 r.) uniemożliwiło mu ubieganie się o pomoc w formie zasiłku okresowego we wrześniu 2017 r.. Nadto skarżący podniósł, iż wniosek złożył w lipcu, a zasiłek przyznano mu tylko na sierpień. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2017, poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Bezsporne w sprawie pozostawały istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności faktyczne, a w szczególności to, że skarżący przebywa w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym w G. oraz to, że nie posiada on żadnych źródeł dochodu. Organy pomocy społecznej uznały, że skarżący spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie mu świadczenia w postaci zasiłku okresowego. Świadczenie to przyznano mu jednak tylko na okres 1 miesiąca – sierpnia 2017 r. Przy czym organ I instancji wydał decyzję 25 września 2017r., zaś doręczono ją skarżącemu dopiero 9 października 2017r. Zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1769, dalej jako "u.p.s.") okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Uznać należy, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem powołanego wyżej przepisu. Okoliczności sprawy, o których w nim mowa muszą odnosić się bowiem do konkretnej sytuacji wnioskodawcy. Należy zwłaszcza mieć na uwadze to, że określenie okresu na jaki przyznawane jest świadczenie musi umożliwiać wnioskodawcy złożenie ewentualnie kolejnych wniosków o przyznanie zasiłku okresowego na kolejne okresy, w przypadku, gdyby jego sytuacja uzasadniająca przyznanie świadczenie nie uległa zmianie. Jak wskazuje się w literaturze "... okres przysługiwania zasiłku ...nie jest ustalany na podstawie konstrukcji uznania administracyjnego. Sformułowanie "organ ustala na podstawie okoliczności sprawy" nie tworzy uznania administracyjnego. Organ ustalając oznaczone, konkretne wyszczególnione w uzasadnieniu decyzji okoliczności sprawy, pozostające w związku z czasem, w jakim osoba lub rodzina powinna korzystać z pomocy społecznej nie ma możliwości uznaniowego rozstrzygania o czasie korzystania z uprawnienia...Okoliczności poważnej natury, wywołujące ryzyko długofalowe, czynią nielegalną decyzję ustalającą zbyt krótki okres korzystania z zasiłku" (Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. W. Maciejko, P. Zaborniak. Warszawa 2010r. str. 173-174). Zasadą wynikającą z ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 24 ze zm.) jest to, że umieszczenie w Ośrodku następuje na okres nieoznaczony. Dysponując wiedzą o tym i uznając, że skarżący spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa do zasiłku okresowego, rzeczą organu pomocy społecznej było takie określenie okresu na który przyznano świadczenie, by nie uniemożliwić wnioskodawcy złożenia wniosku o przyznanie świadczenia na kolejny okres, w którym jego sytuacja majątkowa i życiowa nie uległaby zmianie. W niniejszej sprawie fakt, że skarżący dowiedział się o przyznaniu mu świadczenia wyłącznie na miesiąc sierpień 2017r. dopiero w październiku tegoż roku – ewidentnie uniemożliwiło mu ubieganie się o przyznanie świadczenia we wrześniu 2017r., skoro przepis art. 106 ust. 3 u.p.s. stanowi, że świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W świetle powyższego przepisu trudno też wskazać przyczyny, dla których nie przyznano skarżącemu świadczenia za miesiąc lipiec 2017r. (miesiąc złożenia wniosku), skoro art. 106 ust. 3 u.p.s. przewiduje mechanizm obniżenia świadczenia, gdy uprawnienie do niego nie obejmuje pełnego miesiąca. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.