III SA/Gd 94/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. Spółki Akcyjnej Spółki komandytowej z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2024 r. nr SKO/Gd 2142/23 w przedmiocie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego oraz ustalenia opłaty postanawia: 1. uchylić pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 94/24, 2. zasądzić od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz I. Spółki Akcyjnej Spółki komandytowej z siedzibą w G. kwotę 4 213 (cztery tysiące dwieście trzynaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uwzględniając skargę I. Spółki Akcyjnej Spółki komandytowej z siedzibą w G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 24 stycznia 2024 r. nr SKO/Gd 2142/23, wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 94/24 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdyni z dnia 31 stycznia 2023 r., nr ZDiZ-IDP.431.44.2023.2.SS.247 (pkt 1 sentencji wyroku) oraz zasądził od organu na rzecz I. Spółki Akcyjnej Spółki komandytowej z siedzibą w G. kwotę 997 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt 2 sentencji wyroku). Pełnomocnik strony skarżącej w ustawowym terminie wniósł zażalenie na postanowienie o zasądzeniu kosztów postępowania od organu zawarte w pkt 2 powyższego wyroku. Pełnomocnik domagając się uchylenia tego postanowienia i zasądzenia na rzecz strony skarżącej 4 213 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów postępowania wywołanym wniesieniem zażalenia, zarzucił naruszenie: 1) art. 200 i 205 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", poprzez nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, poprzez zasądzenie na rzecz strony skarżącej jedynie części wpisu sądowego; 2) art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zwanego dalej również "rozporządzeniem z dnia 22 października 2015 r.", poprzez nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie była należność pieniężna, co skutkowało zasądzeniem na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów tytułem wynagrodzenia radcy prawnego w nieprawidłowej wysokości; 3) § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia w przedmiotowej sprawie była należność pieniężna, co skutkowało zasądzeniem na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów tytułem wynagrodzenia radcy prawnego w nieprawidłowej wysokości. Uzasadniając zarzuty pełnomocnik strony skarżącej podniósł, że przepis art. 205 § 2 p.p.s.a. wśród niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego wymienia ich wynagrodzenie oraz koszty sądowe. Koszty sądowe powinny być niewątpliwie zasądzone na rzecz strony, której skarga została uwzględniona, w całości. Tymczasem tytułem zwrotu kosztów sądowych, Sąd zasądził na rzecz strony skarżącej jedynie kwotę 500 zł, podczas gdy wpis sądowy w przedmiotowej sprawie wynosił 596 zł. Początkowo, wskutek nieprawidłowego pouczenia znajdującego się w treści decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, strona skarżąca rzeczywiście uiściła wpis sądowy w kwocie 500 zł. Jednak następnie, po otrzymaniu wezwania Sądu do usunięcia braków formalnych skargi, a następnie do uzupełnienia wpisu sądowego, wskazała wartość przedmiotu zaskarżenia (kwota 19 836 zł) oraz uiściła tytułem wpisu sądowego dodatkowo kwotę 96 złotych, o czym poinformowała Sąd pismem z dnia 6 maja 2024 roku. Nie ulega zatem wątpliwości, że kwota zasądzona na rzecz strony skarżącej tytułem zwrotu kosztów sądowych powinna opiewać na 596 złotych. Pełnomocnik strony skarżącej dodał, że w przedmiotowej sprawie, wobec wartości przedmiotu zaskarżenia wynoszącej 19 836 zł, kwota zasądzona na rzecz strony skarżącej tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r., powinna opiewać na kwotę 3 600 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 195 § 1 p.p.s.a. akta sprawy wraz z zażaleniem wojewódzki sąd administracyjny przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu po doręczeniu zażalenia pozostałym stronom. Odpowiedź na zażalenie może być wniesiona wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie siedmiu dni od doręczenia zażalenia. Stosownie do art. 195 § 2 p.p.s.a., jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Wskazać należy, że przepis art. 195 § 2 p.p.s.a. stanowi podstawę do dokonania autokontroli zaskarżonego postanowienia przez wojewódzki sąd administracyjny w sytuacji wystąpienia co najmniej jednej z dwóch wymienionych w nim przesłanek. Wystąpienie jednej wyszczególnionej przez ustawodawcę przesłanki, uprawnia tym samym do zastosowania instytucji samokontroli przez sąd pierwszej instancji. Według wskazanego przepisu, uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd, który je wydał, jest możliwe wtedy, gdy zażalenie jest "oczywiście uzasadnione". Tak określona podstawa uchylenia wskazuje, że mogą nią być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak wypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy nie wzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 r. sygn. II UZ 58/99, opubl: OSNP 2000/15/602). W ocenie Sądu, taki charakter ma zażalenie wniesione na postanowienie zawarte w pkt 2 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 94/24. Zgodnie z 205 § 2 p.p.s.a., do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Mając na uwadze treść przytoczonego przepisu nie może budzić wątpliwości, że kwota zasądzonych na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania sądowego powinna obejmować koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (wpis i opłata kancelaryjna) oraz zwrot wydatków, wynagrodzenie pełnomocnika, równowartość opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa procesowego. W niniejszej sprawie wpis od skargi został ustalony jako wpis stosunkowy uzależniony od wartości przedmiotu zaskarżenia, który stanowiła opłata za zajęcie pasa drogowego w wysokości 19 836 zł. Pełnomocnik strony skarżącej trafnie podniósł w zażaleniu, że wpis od skargi wynosił 596 zł i został uiszczony w całości przez stronę skarżącą, czego nie uwzględniono przy wyliczeniu zwrotu kosztów postępowania. Sąd błędnie przyjął, przy wyliczeniu kosztów postępowania, kwotę pierwotnie uiszczonego wpisu sądowego w stałej wysokości 500 zł. W kwestii ustalenia wysokości wynagrodzenia pełnomocnika strony skarżącej należy odnotować, że w rozpoznawanej sprawie przedmiot zaskarżenia dotyczy należności pieniężnej, a w sprawie pobrano wpis stosunkowy. Zatem zgodzić się należy z pełnomocnikiem strony skarżącej, że podstawę do zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika będącego radcą prawnym stanowi § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. (zgodnie z którym stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - stawkę obliczoną na podstawie § 2), a nie jak przyjęto, zasądzając koszty zastępstwa procesowego w pkt 2 wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r., wynikająca z ust. 1 pkt 1 lit. c tego paragrafu (dotyczącego tzw. innych spraw, tj. takich w których przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna albo decyzja lub postanowienie Urzędu Patentowego) kwota 480 zł. Stawka wynagrodzenia pełnomocnika przy wartości przedmiotu sporu 19 836 zł wynosi zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. kwotę 3600 zł. W konsekwencji należało uchylić pkt 2 wyroku z dnia 27 czerwca 2024 r. oraz orzec o zasądzeniu od organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w przewidzianej prawem wysokości. Na kwotę należnych stronie skarżącej kosztów postępowania składają się zatem: uiszczony wpis sądowy (596 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (3 600 zł), określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, należy wyjaśnić, że brak jest podstaw prawnych do zasądzenia takich kosztów. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy przepis szczególny stanowi inaczej. Okoliczności, które zachodzą w niniejszej sprawie ustawodawca do takich wyjątków nie zaliczył. Jak wynika z art. 209 p.p.s.a., w innych przypadkach niż orzeczenie uwzględniające skargę oraz orzeczenie, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ustawy, sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Nadto przepis art. 197 § 2 p.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym. Oznacza to, że nie istnieje podstawa prawna do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania w orzeczeniu wydanym na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II GZ 395/12). Przedstawione stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. uchwała NSA z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 4/07, publ: ONSAiWSA 2008/2/23; postanowienia NSA: z dnia 10 kwietnia 2018 r. sygn. akt I OZ 313/18, z dnia 3 kwietnia 2018 r. sygn. akt II FZ 115/18, z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II GZ 950/17, z dnia 15 lutego 2007 r. sygn. akt II FZ 12/07, z dnia 14 lutego 2004 r. sygn. akt FZ 266/04). Dodatkowym argumentem, przemawiającym za brakiem możliwości zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego, jest przepis art. 179a p.p.s.a. Norma ta przewidziała bowiem możliwość orzeczenia przez wojewódzki sąd administracyjny o zwrocie kosztów postępowania w ramach postępowania autokontrolnego wywołanego skargą kasacyjną. Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Tego rodzaju uprawnienie nie zostało jednak przewidziane w ramach autokontrolnych uprawnień wojewódzkich sądów administracyjnych wskazanych w art. 195 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 16 lutego 2018 r. sygn. akt I OZ 127/18). Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 195 § 2, art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.