III SA/Gd 942/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędziowie: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P. na decyzję Inspektora Transportu Drogowego z dnia 17 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem prawa oddala skargę. Decyzją z dnia 23 lipca 2014r. nr [...] [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 92a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2013r., poz. 1414 ze zm.) nałożył na Przedsiębiorstwo Wodociągów, Kanalizacji i Ciepłownictwa "A" Sp. z o.o. w P. (dalej "Spółka", "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 8 000 zł za naruszenie określone w pozycji 1.3 załącznika nr 3 do ww. ustawy - wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. W uzasadnieniu organ podał, że w dniu 21 maja 2014 r. w miejscowości P., na drodze wojewódzkiej nr [...], przeprowadzono kontrolę drogową samochodu marki Jelcz o nr rej. [...], którym kierował Z. B. Przejazd był wykonywany w imieniu Przedsiębiorstwa Wodociągów, Kanalizacji i Ciepłownictwa "A" Sp. z o.o. Kontrolę przeprowadzono w drodze powrotnej do bazy przedsiębiorcy po dokonanym rozładunku osadu z własnej oczyszczalni ścieków. W trakcie kontroli kierowca nie okazał wypisu z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, wypisu z licencji na wykonywanie transportu drogowego rzeczy, ani wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne kontrolowanej firmy. Stwierdzono, że kierowca wykonywał niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia. Ustalenia z przeprowadzonej kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...]. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki od powyższej decyzji, Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia 17 września 2014 r. nr [...], na postawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Spółka wykonywała niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym. Wyjaśniono, że do tej kategorii przewozów ustawa pozwala zaliczyć przejazdy wykonywane pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Wymogiem zaliczenia tych przejazdów do kategorii niezarobkowych przewozów drogowych jest spełnienie przez nie szeregu warunków. W prowadzonym postępowaniu ustalono, że pracownik Spółki został zatrzymany do kontroli drogowej w drodze powrotnej po wykonaniu przewozu osadu z własnej oczyszczalni ścieków na wysypisko śmieci. Zatem był to przejazd wykonywany pomocniczo w stosunku do działalności podstawowej przedsiębiorstwa. Ponadto w dniu kontroli Z. B. poruszał się po drodze wojewódzkiej nr [...]. Droga ta jest drogą publiczną w rozumieniu przepisu art. 1 ustawy o drogach publicznych. Zatrzymany do kontroli pojazd był własnością Przedsiębiorstwa Wodociągów, Kanalizacji i Ciepłownictwa "A" Sp. z o.o. Co więcej ustalono, że w/w kierowca jest pracownikiem Spółki zatrudnionym na podstawie umowy o pracę. W dalszej części uzasadnienia wskazano także, że skarżąca Spółka w dniu kontroli nie posiadała zaświadczenia uprawniającego do wykonywania niezarobkowego przewozu rzeczy. Powołując treść art. 33 ustawy o transporcie drogowym podano, że Spółka powinna posiadać ww. zaświadczenie. W dniu kontroli nie posiadała takiego zaświadczenia. Uzyskała je dopiero w dniu 22 maja 2014 r. Za niezasadne uznano zarzuty Spółki dotyczące naruszenia przez organ przepisów art. 8 i 9 k.p.a. Wyjaśniono, że strona była zobowiązana uzyskać zaświadczenie wymagane do wykonywania jej działalności i tego obowiązku nie dopełniała. Ponadto zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do zastosowania art. 92c ustawy o transporcie drogowym. W rozpatrywanej sprawie żadna z przesłanek powołanych w ww. przepisie nie została spełniona. W szczególności taką przesłanką nie mogła być nieznajomość obowiązujących przepisów prawa. Dlatego nie było podstaw do umorzenia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Przedsiębiorstwo Wodociągów, Kanalizacji i Ciepłownictwa "A" Sp. z o.o. w P. wniosło o uchylenie ww. decyzji. Orzeczeniu zarzucono naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a., skutkującego ograniczeniem zaufania strony do organu administracji publicznej z powodu poniesionej szkody w postaci kary pieniężnej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Spółka prawidłowo zareagowała na wyniki kontroli i w trybie natychmiastowym usunięto stwierdzone uchybienia. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organu odwoławczego o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ustawy o transporcie drogowym i ewentualnego umorzenia postępowania. Twierdziła, że ww. pogląd jest nietrafny i narusza zasadę pogłębiania zaufania do organu administracji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2012r., poz.270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W sprawie niniejszej stan faktyczny jest niesporny, a postępowanie dowodowe, które doprowadziło do poczynienia ustaleń będących podstawą wydanych decyzji nie jest kwestionowane przez skarżącą. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. ( tj. Dz. U. z 2013r., poz. 1414 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Art. 4 pkt 4 ustawy stanowi, że niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Wykonywany w dniu 21 maja 2014 r. przewóz, z uwagi na użycie do niego pojazdu o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3, 5 tony, podlegał ustawie o transporcie drogowym. Niesporne w sprawie było, że przewóz ten był przewozem drogowym na potrzeby własne. Stanowisko organów w tej kwestii nie było kwestionowane przez skarżącą w toku postepowania przed organami oraz w złożonej skardze. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Wykonywany przewóz drogowy nie był zwolniony z obowiązku uzyskania powyższego zaświadczenia na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy. Jak bowiem prawidłowo wskazał organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, skarżąca prowadzi m.in. działalność polegającą na gospodarce ściekami oraz wywozie i unieszkodliwianiu odpadów, usługach sanitarnych i pokrewnych, zatem wykonywanie przewozów z oczyszczalni ścieków jest działalnością pomocniczą służącą prowadzeniu ww. działalności. Podczas kontroli w dniu 21 maja 2014 r. kontrolowany kierowca, będący pracownikiem skarżącej, nie miał przy sobie i nie okazał wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, do czego był zobowiązany na podstawie art. 87 ust. 2 ustawy. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że kierowca powinien być wyposażony przez przedsiębiorcę w stosowne zaświadczenie przed rozpoczęciem przewozu drogowego. Zaświadczenie to kierowca jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie organu kontrolującego. Późniejsze, już po zakończeniu kontroli, dostarczenie zaświadczenia, jest bezskuteczne (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2007 r., I OSK 1417/06, Lex nr 420622). Tym samym okoliczność, że skarżąca w dniu 22 maja 2014 r., a więc w dniu następnym po dniu dokonania kontroli uzyskała zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne, nie miała znaczenia w sprawie. Sytuacja taka powodowała obowiązek nałożenia na skarżącego kary pieniężnej zgodnie z art. 92a ust. 1 ustawy, który stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Wysokość kary pieniężnej za wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia nie została pozostawiona uznaniu organów (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2010 r. sygn. akt II GSK 711/09, Lex 694423). W myśl bowiem art. 92a ust. 6 ustawy, wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy. Zgodnie z treścią punktu 1.3 załącznika nr 3 do ustawy wysokość kary pieniężnej za stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenie - wykonywanie przewozu na potrzeby własne bez wymaganego zaświadczenia - wynosi 8000 zł. Sporne między stronami było natomiast, czy w okolicznościach sprawy zastosowanie miał art. 92c ust. 1 ustawy, który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć ( pkt 1 ), lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ ( pkt 2 ), lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat ( pkt 3). W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał podstaw do zastosowania art. 92c ustawy. Regulacja prawna wyrażona w art. 92c ust. 1 pkt 1 ustawy, bo ten przepis ma znaczenie w sprawie, odnosi się do sytuacji, w których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Przedsiębiorca ma obowiązek zorganizowania pracy, doboru właściwych rozwiązań organizacyjnych, nadzorowania pracowników w taki sposób, by nie dochodziło do naruszeń prawa przy wykonywaniu przewozów drogowych. Przedsiębiorca nie jest odpowiedzialny za naruszenie prawa przez kierowcę, jeżeli nie miał wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. Może on się zwolnić od odpowiedzialności za powstanie naruszenia jedynie poprzez wykazanie, że dołożył należytej staranności, tzn. uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, organizując przewóz, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca. Skarżąca tłumaczy brak zaświadczenia nieznajomością prawa i brakiem świadomości, że powinna je posiadać. Sąd stwierdza, że uwzględnienie twierdzeń o nieznajomości prawa musi być zawsze wykazane i usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi konkretnego przypadku, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, świadczy zaś o tym, że skarżąca nie dokłada należytej staranności, by pozyskać niezbędną wiedzę dotyczącą wymaganych przez prawo dokumentów przy wykonywaniu przewozów. Nadto twierdzeń o nieznajomości prawa z reguły nie można odnosić do braku wiedzy o przepisach rangi ustawowej. Orzeczeniu zarzucono również naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a., skutkujące ograniczeniem zaufania strony do organu administracji publicznej z powodu poniesionej szkody w postaci kary pieniężnej, tymczasem skarżąca prawidłowo zareagowała na wyniki kontroli i w trybie natychmiastowym usunięto stwierdzone uchybienia. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że organ administracji orzekając w oparciu o przepisy ustawy o transporcie drogowym nie ma swobody działania, lecz ma obowiązek określić karę pieniężną w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku. Kara ta ma charakter tzw. sankcji administracyjnej co oznacza, że jest ona ściśle określona przez ustawę, a organ administracyjny nie ma kompetencji do miarkowania kary w sytuacji, gdy stwierdzi spełnienie przesłanek do jej wymierzenia. Tym samym nie można zarzucić organom, że naruszyły wyrażone w art. 8 i 9 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz informowania stron Wobec powyższego Sąd, nie podzielając zarzutów skargi i nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, mających istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.