III SA/Gd 948/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi R. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 26 października 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 26 października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 9 sierpnia 2018 r., którą organ odmówił R. P. przyznania zasiłku stałego. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia 9 sierpnia 2018 r. (nr [...]) Prezydent Miasta - działając na podstawie art. 2, art. 3 ust. 3 i ust. 4, art 7, art. 8 ust. 1, art. 10 ust. 1, art. 37 ust. 1, art. 106 ust. 1, ust. 3, ust. 4, art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 – dalej jako: "u.p.s.") - odmówił R. P. (zwanemu dalej: "stroną", "skarżącym") przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu organ wskazał, że zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy o pomocy społecznej. Decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, który przeprowadza pracownik socjalny w miejscu zamieszkania lub pobytu w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie lub rodzinie przy jednoczesnym spełnieniu kryterium dochodowego określonego ustawą i wystąpieniu przesłanek wymienionych w art. 7 u.p.s. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 31 lipca 2018 r. ustalono, że rodzina strony składa się z 3 osób, tj. strony, E. P. - matki, J. S. - siostrzenicy. J. przebywa w rodzinie zastępczej, którą stanowi jej babcia – E. P. Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.p.s. przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów. W związku z powyższym do rozpatrzenia sprawy o przyznanie świadczenia przyjęto, że rodzina składa się z 2 osób, tj. strony oraz E. P. Organ wyjaśnił, że kryterium dochodowe w rozpoznawanej sprawie - ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 u.p.s., kwalifikujące do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - wynosi 1.028 zł (2 x 514 zł). Dochód rodziny stanowi natomiast wynagrodzenie za pracę matki strony – E. P. w wysokości 2.077,63 zł, jej renta w kwocie 878,12 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny strony w wysokości 153 zł, co łącznie daje 3.108,75 zł, z czego na osobę w rodzinie przypada 1.554,38 zł. W konsekwencji organ wskazał, że skoro dochód na osobę w rodzinie przekracza ustalone kryterium na osobę w rodzinie, to nie zostały spełnione warunki do przyznania zasiłku stałego z pomocy społecznej. Strona odwołała się od decyzji organu I instancji wskazując na bardzo ciężką sytuację majątkową i zdrowotną. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 26 października 2018 r. (nr [...]) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje: pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, a także pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowitej niezdolności do pracy jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Według zaś art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. zasiłek przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza 514 zł. Wskazano, że strona (rocznik 1981) nie pracuje, posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z roku 1998. Zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 4 lipca 2018 r. jest częściowo niezdolna do pracy do 31 lipca 2020 r. Z akt nie wynika, aby kiedykolwiek pracowała. Strona prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką (i siostrzenicą, ale - jak słusznie wskazał organ I instancji przy ustalaniu prawa do zasiłku stałego nie wlicza się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej); rodzina utrzymuje się z renty matki strony w wysokości 878,12 zł, jej wynagrodzenia za prace w wysokości 2.077,63 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego strony w wysokości 153 zł. Zatem dochód na osobę w rodzinie wynoszący 1.554,38 zł przekracza kryterium ustawowe wynoszące 1.028 zł. Wysokość zasiłku stałego nie jest uzależniona od uznania organu, czy jego możliwości finansowych. Organ bowiem jednoznacznie jest związany regułą określoną w art. 37 ust. 2 pkt 1 u.p.s. w związku z § 1 pkt 1 lit. b/ rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2015 w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058). Zgodnie z tymi przepisami zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie, są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, wynoszącą 514 zł. R. P. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że od 19 lat korzysta z pomocy MOPS i jest bardzo schorowany (ma m.in. niewydolność wątroby, grzybicę, skazę krwi, uraz kręgosłupa). Wskazał nadto, że jest na utrzymaniu matki i bardzo trudno się jest im utrzymać; ma do spłaty dwa kredyty. Zarzucił, że właściwe instytucje opieki społecznej nie chcą udzielić mu wsparcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2017 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarga dotyczy decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 października 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 9 sierpnia 2018 r. w sprawie odmowy przyznania skarżącemu zasiłku stałego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1508 ze zm. – dalej jako: "u.p.s."). W myśl art. 37 ust. 1 u.p.s. zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jak również osobie pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 528 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 3 u.p.s. za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie natomiast do treści art. 10 ust. 1 u.p.s. przy ustalaniu prawa do zasiłków stałego i okresowego w składzie rodziny nie uwzględnia się dzieci wychowywanych w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka oraz pełnoletnich wychowanków rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka, a do dochodu rodziny nie wlicza się ich dochodów oraz świadczeń na pokrycie kosztów ich utrzymania i dodatków przyznanych na podstawie przepisów o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Biorąc pod uwagę przywołane regulacje prawne oraz stan faktyczny sprawy, ustalony w oparciu o zgromadzony w przekazanych aktach materiał dowodowy, stwierdzić należy, że organy prawidłowo obliczyły dochód rodziny skarżącego, na który składały się: wynagrodzenie za pracę matki skarżącego w wysokości 2.077,63 zł; renta matki skarżącego w kwocie 878,12 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny skarżącego w wysokości 153 zł - łącznie 3.108,75 zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę - 1.554,38 zł. Zgodnie z § 1 pkt 1 lit. b/ rozporządzania Rady Ministrów z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń z pomocy społecznej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1358), obowiązujące - w dniu orzekania przez organ odwoławczy - kryterium dochodowe w rodzinie wynosiło 528 zł na osobę w rodzinie. Kryterium dochodowe kwalifikujące do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej wynosiło zatem w rozpatrywanej sprawie 1.056 zł (2 x 528 zł), stosownie bowiem do art. 10 ust. 1 u.p.s. należało przyjąć, że rodzina skarżącego składa się z dwóch osób. Z kolei łączny dochód rodziny skarżącego – jak wskazano powyżej - wynosił 3.108,75 zł, a zatem przekroczył kryterium dochodowe (dwuosobowej rodziny) określone ustawą. Mimo, że organ odwoławczy orzekając w niniejszej sprawie nie uwzględnił zmiany kryterium dochodowego dla osoby w rodzinie i zastosował wadliwe kryterium dochodowe, obowiązujące do dnia 30 września 2018 r. w wysokości 514 zł na osobę w rodzinie, to jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy. W ocenie Sądu – w świetle zgromadzonego materiału dowodowego - nie ulega wątpliwości, że skarżący nie kwalifikował się do przyznania mu przez organy wnioskowanej pomocy w formie zasiłku stałego, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Podkreślić należy, że ustawodawca uzależnił możliwość przyznania prawa do większości świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej od spełnienia przez osobę wnioskującą kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Spełnienie zatem kryterium dochodowego przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pieniężnego w formie zasiłku okresowego stanowi warunek konieczny dla możliwości ustalenia przez organy pomocy społecznej prawa do tego świadczenia. Wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 37 ust. 1 u.p.s., Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.