III SA/Gd 951/16
WyrokWSA w Gdańsku2017-02-23
Skład orzekający: Alina Dominiak, Anna Orłowska, Elżbieta Kowalik-Grzanka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy żołnierz zawodowy, który ukończył studia I i II stopnia w Akademii Wojskowej i następnie wypowiedział stosunek służbowy, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych kosztów nauki i utrzymania, jeśli okres jego służby zawodowej był krótszy niż dwukrotność czasu trwania studiów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że żołnierz zawodowy, który ukończył studia I i II stopnia w Akademii Wojskowej i następnie wypowiedział stosunek służbowy, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych kosztów nauki i utrzymania, jeśli okres jego służby zawodowej był krótszy niż dwukrotność czasu trwania studiów. Sąd podkreślił, że studia I i II stopnia należy traktować jako jeden ciągły proces szkolenia wojskowego, a obowiązek zwrotu kosztów wynika z przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, które mają na celu zapewnienie, że państwo ponosi koszty szkolenia osób, które po jego zakończeniu pozostają w służbie wojskowej.Stan faktyczny
Skarżący M. K. został zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanych kosztów nauki i utrzymania w Akademii Wojskowej w wysokości 42 218 zł, ponieważ wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej przed upływem okresu dwukrotnie dłuższego od czasu trwania jego studiów. Skarżący kwestionował zasadność i wysokość naliczonych kosztów, argumentując, że studia I i II stopnia powinny być rozliczane oddzielnie, a okres dwukrotnie dłuższy od czasu trwania studiów powinien być liczony od dat ukończenia poszczególnych stopni. Organy wojskowe utrzymały w mocy decyzję, uznając studia za jednolity tok kształcenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. K.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2017r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] w [...] z dnia 29 sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby wojskowej kosztów poniesionych w związku z utrzymaniem i nauką w Akademii [...] oddala skargę.
Decyzją nr [...] z dnia 8 czerwca 2016 r. Dowódca Jednostki Wojskowej [...] zobowiązał [...] M. K. do zwrotu - zwaloryzowanych na dzień zwolnienia ze służby wojskowej - kosztów poniesionych w związku z utrzymaniem i nauką w Akademii [...] [...] w G. w wysokości 42 218zł zł.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 54 ust. 1 i 3-5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzemieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. (Dz.U. 2003 Nr 179, poz. 1750 z pózn. zm.), art. 11 ustawy o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw z dnia 24 sierpnia 2007 r. (Dz.U. Nr 176, poz. 1242), art., 18 ustawy budżetowej na rok 2013 z dnia 25 stycznia 2013 r. (Dz.U. 2013, poz. 169), art. 18 ustawy budżetowej na rok 2014 z dnia 24 stycznia 2014 r.(Dz.U. 2014, poz. 162), art. 18 ustawy budżetowej na rok 2015 z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. 2015, poz. 153), art. 18 ustawy budżetowej na rok 2016 z dnia 25 lutego 2016 r. (Dz.U. 2016, poz. 278) oraz § 15, 17 i 18 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz.U. 2004 Nr 135, poz. 1451 ze zm).
Na podstawie akt osobowych organ ustalił, że M. K. rozpoczął naukę w Akademii [...] [...] w G. w dniu 16 sierpnia 2007 r., a ukończył ją w dniu 9 września 2012 r. Powołanie do stałej zawodowej służby wojskowej nastąpiło w dniu 10 września 2012 r. M. K. złożył w dniu 24 marca 2016 r. wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W decyzji wskazano, że na podstawie rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr nr [...] z dnia 5 maja 2016 r. żołnierz zostanie zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2016 r.
Organ wskazał, że na podstawie przepisów przejściowych ( art. 11 ustawy zmieniającej z 2007 r.) w przedmiotowej sprawie dotyczącej zwrotu wydatków, ma zastosowanie art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r., który to przepis stanowi, że żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów – jest zobowiązany do zwrotu zrewaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę.
Ponieważ żołnierz studiował łącznie 1852 dni, zaś jako oficer w okresie od 10 września 2012 r. do 30 września 2016 r. pełni służbę zawodową łącznie przez 1482 dni, organ uznał, że wypowiedzenie stosunku służbowego nastąpiło przed upływem okresu, o którym mowa w ww. przepisie. W przypadku M. K. okres ten wyliczony został na 3704 dni (1852 x 2). W chwili zwolnienie ze służby zawodowej do upływu tego okresu pozostało jeszcze 2222 dni (3704 dni pomniejszone o 1482 dni odbytej służby zawodowej).
Na podstawie zestawienia sporządzonego przez uczelnię, organ przyjął, że koszty nauki żołnierza wyniosły 65 719, 98 zł. W oparciu o określone w ustawie budżetowej wskaźniki wzrostu cen towarów i usług organ wyliczył, że na dzień zwolnienia ze służby zrewaloryzowane koszty kształcenia żołnierza wyniosą 70 370, 81 zł. Ponieważ zgodnie z art. 54 ust. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych zwrot następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu służby, jaki żołnierzowi pozostał do odbycia, wysokość kosztów do zwrotu wyliczono w wysokości 42 218 zł, mnożąc liczbę 2222 dni przez 19 zł (tj. przyjęty przez organ dzienny koszt nauki i utrzymania żołnierza).
W odwołaniu od decyzji M. K. wniósł o jej uchylenie, podnosząc zarzuty naruszenia przez organ I instancji następujących przepisów prawa:
- art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w zw. z art. 159 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2012, poz. 572) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że bieg okresu dwukrotnie dłuższego od czasu trwania studiów rozpoczyna się z dniem ukończenia studiów magisterskich, podczas gdy z normy wynikającej z przywołanych przepisów wynika, że bieg tego okresu rozpoczyna się od czasu ukończenia danych studiów tj. dla studiów I stopnia - od dnia ukończenia studiów I stopnia, zaś dla studiów II stopnia - od dnia ukończenia studiów II stopnia,
- naruszenie art. 54 ust. 1 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od 1 marca 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. (Dz.U. 2010 Nr90, poz. 593) w zw. z art. 159 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2012, poz. 572), poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że podstawą do obciążenia skarżącego kosztami nauki za studia II stopnia jest przepis art. 54 ust. 1 i 3-5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzemieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. (Dz.U. 2003 Nr 179, poz. 1750), podczas gdy w chwili, gdy skarżący rozpoczynał studia II stopnia, obowiązywała już ww. ustawa w brzemieniu z dnia 1 stycznia 2010 r.,
- naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 Kpa polegające na braku odniesienia się przez organ I instancji do twierdzeń i argumentacji skarżącego, wskazującego na konieczność ustalenia początku biegu terminu dwukrotnie dłuższego od czasu trwania studiów na dzień 15 marca 2011 r. w odniesieniu do studiów I stopnia i dzień 30 maja 2012 r. w odniesieniu do studiów II stopnia. Organ nie wskazał przyczyn, dla których odstąpił od określenia początku biegu ww. okresu w oparciu o dwie daty, nie wskazał też podstaw do dokonania tego naliczenia w oparciu o jedną datę – tj. dzień ukończenia studiów II stopnia.
W odwołaniu zawarto wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – rozliczenia kosztów nauki sporządzonego w dniu 21 czerwca 2016 r. przez Rektora [...] obejmującego wyliczenie kosztów nauki skarżącego na studiach I i II stopnia dla stwierdzenia okoliczności powołanych w odwołaniu.
Decyzją z dnia 29 sierpnia 2016 r. nr [...] Dowódca Jednostki Wojskowej [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji jako zgodną z prawem.
Organ odwoławczy w pełni podzielił stanowisko dotyczące zasadności obciążenia żołnierza kosztami za naukę na studiach I i II stopnia, które wbrew zarzutom odwołania należy traktować jako jednolity czas kształcenia. W ocenie organu błędnym jest koncentrowanie sporu wokół podziału studiów na I i II stopień, gdy niespornym jest, że odwołujący się na podstawie Kontraktu na pełnienie służby kandydackiej nr [...] z dnia 16 sierpnia 2007 r. zobowiązał się pełnić służbę kandydacką w Akademii [...] [...] w G. od tego dnia, do dnia powołania do zawodowej służby wojskowej, a warunkiem powołania do wymienionej służby jest ukończenie studiów magisterskich i promocja na I stopień oficerski. Studia w Akademii [...] [...] w G. są studiami I i II stopnia, ale po ukończeniu studiów I stopnia kandydat - po myśli zawartego kontraktu na pełnienie służby kandydackiej - nie zmienia swojego statusu aż do uzyskania tytułu magistra i promocji na I stopień oficerski. W okresie kształcenia kandydackiego nie ma możliwości powołania kandydata do zawodowej służby wojskowej ponieważ nie spełnia on warunków, jakimi są ukończenie – wyłącznie - studiów magisterskich i uzyskanie promocji.
Jednocześnie organ wskazał, że odwołujący się błędnie utożsamia datę ukończenia studiów tj. 29 maja 2012 r. z datą zakończenia służby kandydackiej tj. 9 października 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. K. wniósł o uchylenie decyzji odwoławczej i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, w części, w jakiej nie został w nich uchylony obowiązek zwrotu kosztów poniesionych przez [...] w związku z utrzymaniem i nauką skarżącego na studiach I i II stopnia w Akademii [...] [...] w G. powyżej kwoty 11 070, 19 zł.
W skardze powtórzone zostały zarzuty i argumentacja przedstawione uprzednio w odwołaniu tj.:
- zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w zw. z art. 159 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym
- zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 marca 2011 r. do 30 czerwca 2011 r. w zw. z art. 159 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym,
a dodatkowo w skardze podniesiono zarzuty:
- naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 Kpa wskazując na przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, polegającej na przyjęciu, że ukończone przez skarżącego w [...] studia, pomimo formalnego podziału, stanowią jeden tok nauczania, podczas gdy z treści informacji Rektora Akademii [...] [...] w G. jednoznacznie wynika, że studia I i II stopnia są oddzielnymi etapami kształcenia, zaś dopiero ukończenie studiów magisterskich uprawnia do powołania do zawodowej służby wojskowej. Powyższe nie wyklucza jednakże osobnego rozliczania kosztów kształcenia w odniesieniu do każdego ze stopni studiów, który to fakt został pominięty przez organ przy podejmowaniu decyzji i miał znaczny wpływ na jego treść, jako, że uznano zasadność ustalenia obowiązku zwrotu kosztów nauki tak jak za jednolity tok kształcenia,
- naruszenia art. 132 w zw. z art. 54 ust. 1 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie polegające na braku odpowiedniego zastosowania normy art. 54 ust. 1 i 5 ww. ustawy w stosunku do służby kandydackiej, a w konsekwencji przyjęcie, że początek biegu okresu dwukrotnie dłuższego od czasu studiów, ma miejsce wyłącznie w chwili przystąpienia przez żołnierza do pełnienia służby zawodowej.
Skarżący wskazał ponadto, że w razie uznania przez Sąd, że do przedmiotowego stanu faktycznego mają zastosowanie wyłącznie przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzemieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. zaskarżonemu orzeczeniu należy postawić zarzut naruszenia art. 54 ust. 1 i 2 w zw. z art. 132 ww. ustawy w brzemieniu obowiązującym od dnia 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. w zw. z art. 159 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres dwukrotnie dłuższy liczony jest w stosunku do czasu trwania studiów I i II stopnia łącznie, podczas gdy przez wzgląd na formalną odrębność studiów I i II stopnia, okres ten należy obliczyć oddzielnie względem studiów I stopnia i II stopnia.
W ocenie skarżącego powinien on zostać zobowiązany do zwrotu kosztów w mniejszej wysokości (tj. - 11 0 70, 19 zł), niż to orzeczono w zaskarżonych decyzjach – a jest to wynikiem nieuwzględnienia przez organy, że studia w Akademii [...] [...] w G. podzielone są na studia I i II stopnia. W skardze przedstawiono wyjaśnienie dla przyjętego przez skarżącego wyliczenia kosztów do zwrotu. Skarżący wskazał, że przy założeniu, że okres dwukrotnie dłuższy w odniesieniu do studiów I stopnia wynoszący 2612 dni, biegnie od dnia 15 marca 2011 r., to do 30 października 2016 r. upłynęło 2025 dni, co oznacza, że do zapłaty za studia I stopnia zostało 11 070, 19 zł, która to kwota odpowiada 587 dniom. Przy założeniu zaś, że okres dwukrotnie dłuższy od studiów magisterskich tj. 882 dni, rozpoczął bieg z dniem 29 maja 2012 r.- dniem ich ukończenia, to zakończył on bieg w dniu 29 października 2014 r., brak jest zatem podstaw do obciążania skarżącego kosztami za studia magisterskie.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z przepisami obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji (innego aktu). Sąd bierze pod uwagę również obowiązujące w chwili wydania zaskarżonej decyzji (innego aktu) przepisy intertemporalne.
W niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził, aby organy wojskowe, podejmujące zaskarżone decyzje o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu części kosztów jego utrzymania i nauki, dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się również takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów skarga M. K. podlegała oddaleniu.
W sprawie nie jest sporne, a fakty te znajdują potwierdzenie w aktach niniejszej sprawy, że M. K. w latach 2007(16.08.) – 2012.(9.09.) studiował w Akademii [...] [...] w G.. Na podstawie kontraktu na pełnienie służby kandydackiej nr [...] z dnia 16 sierpnia 2007 r. skarżący zobowiązał się pełnić służbę kandydacką w [...] w G. od dnia 16 sierpnia 2007 r. do dnia powołania do zawodowej służby wojskowej. Skarżący ukończył służbę kandydacką w dniu 9 września 2012 r., a następnie w dniu 10 września 2012 r. został powołany do stałej zawodowej służby wojskowej.
M. K. złożył wypowiedzenie stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej w dniu 24 marca 2016 r. Na podstawie rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr nr [...] z dnia 5 maja 2016 r. orzeczono, że żołnierz zostanie zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem 30 września 2016 r.
Skarżący nie kwestionuje - co do zasady - obowiązku zwrotu kosztów poniesionych przez organy wojskowe na jego utrzymanie i naukę w szkole wojskowej, lecz poddaje w wątpliwość trafność zastosowanych w tym zakresie podstaw prawnych oraz wysokość kwoty kosztów orzeczonych do zwrotu.
Zarzuty skargi koncentrują się na wykazaniu, że organy dokonały błędnej wykładni art. 54 z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zdaniem skarżącego wyliczenia poczynione przez organy powinny uwzględniać fakt, że wypowiedział stosunek służbowy po ukończeniu studiów I, a następnie II stopnia. Ustalenie obowiązku zwrotu kosztów i ich wysokości powinno zatem, w ocenie skarżącego, zostać dokonane przy uwzględnieniu tego rozróżnienia. Uwzględnienie zaproponowanej przez skarżącego wykładni art. 54 cyt. ustawy ma uzasadniać stanowisko, że nie jest on zobowiązany do zwrotu kosztów dotyczących całego okresu studiów II stopnia, a należne do zwrotu koszty dotyczące studiów I stopnia powinny być niższe.
Stanowisko to jest nieprawidłowe. Dokonana przez skarżącego interpretacja art. 54 cyt. ustawy narusza zasady wykładni gramatycznej, a także celowościowej komentowanego przepisu. Przedstawione w skardze stanowisko zostało ponadto oparte na błędnym założeniu, że w zakresie dotyczącym kosztów nauki skarżącego w Akademii [...] [...] w G. (jako kandydata na żołnierza zawodowego) mogą mieć jednocześnie zastosowanie przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2004 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. i w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., co nie jest możliwe z uwagi na przepisy intertemporalne, obowiązujące w chwili wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.
Rozpoznając niniejszą sprawę w pierwszej kolejności należy zważyć, że w czasie, w którym skarżący pobierał naukę w Akademii [...] [...] w G., ustawodawca wprowadził istotne zmiany w zakresie dotyczącym rozliczania i zwrotu kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych. Zmiany te znalazły odzwierciedlenie w treści art. 54 cyt. ustawy. Ustawodawca wprowadził jednocześnie jasne przepisy przejściowe, wskazujące, do jakich stanów faktycznych ma zastosowanie art. 54 w brzmieniu dotychczasowym, a do których – przepisy znowelizowane. W art. 11 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. 2007, Nr 176, poz. 1242) wskazano, że do spraw dotyczących kosztów nauki kandydatów na żołnierzy zawodowych i żołnierzy zawodowych, w przypadku gdy pobierali naukę przed dniem wejścia w życie ustawy, a zwolnienie ze służby nastąpiło po dniu wejścia w życie tej ustawy, do obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych przez wojsko na jego utrzymanie i naukę stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustawa nowelizacyjna weszła w życie z dniem 1 stycznia 2008 r. Nie budzi wątpliwości Sądu, że - w myśl art. 11 ustawy zmieniającej, z uwagi na datę rozpoczęcia nauki przez skarżącego (2007 r.) i datę wypowiedzenia stosunku służbowego (2016 r.), zaskarżona decyzja została wydana prawidłowo wyłącznie w oparciu o art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzemieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2007 r. Nie ma więc podstaw prawnych do tego, aby w przedmiotowej sprawie, w jakiejkolwiek jej części, mogły mieć zastosowanie przepisy cyt. ustawy w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r. - nawet jeżeli są one dla skarżącego bardziej korzystne.
Art. 54 cyt. ustawy, w czasie do dnia 31 grudnia 2007 r., stanowił, że żołnierz zawodowy, będący absolwentem szkoły wojskowej i żołnierz skierowany na studia lub naukę oraz na staż naukowy lub kurs trwający ponad pięć miesięcy, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 1, 4, 6, 7, 9 lit z oraz pkt 11-16, a także art. 112 pkt 1, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, nauki, stażu lub kursu albo okresu pobierania stypendium, licząc do dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu – jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę ( art. 54 ust. 1). Waloryzacja kosztów następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów lub nauki oraz stażu lub kursu przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok (art. 54 ust. 3). Decyzję o ustaleniu równowartości kosztów wydaje dowódca jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni zawodową służbę wojskową (art. 54 ust. 4). Zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia (art. 54 ust. 5). W przypadku gdy żołnierz zawodowy nie uiścił dobrowolnie kosztów ustalonych w decyzji, ich wyegzekwowanie następuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1998 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( art. 54 ust. 7).
Wykładnia gramatyczna wskazanego art. 54 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wskazuje, iż żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który nie odbył zawodowej służby wojskowej w wymiarze dwukrotnie dłuższym od czasu trwania studiów lub pobierania w/w nauki, licząc od dnia ukończenia tych studiów, nauki, stażu lub kursu, jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę, w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Celem wprowadzenia tego przepisu jest to, aby Państwo ponosiło koszty szkolenia wojskowego tylko tych osób, które po ukończenia szkolenia pełnią zawodową służbę wojskową w sposób trwały. Stąd też obowiązek zwrotu kosztów utrzymania i nauki dotyczy tych absolwentów szkół wojskowych, którzy w relatywnie krótkim czasie po zakończeniu nauki, rezygnują z pełnienia zawodowej służby wojskowej.
Jednocześnie wykładnia celowościowa art. 54 cyt. ustawy wskazuje, że zwrot kosztów należy wiązać nie z samym ukończeniem studiów, ale z ukończeniem szkolenia wojskowego. Przez "poniesione koszty" związane z nauką, należy rozumieć koszty związane z zakwaterowaniem, wyżywieniem i umundurowaniem żołnierza, poniesione w czasie jego edukacji w szkole wojskowej. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela tym samym stanowisko organu, że w przypadku skarżącego za "czas trwania studiów", o którym mowa w art. 54 ust. 1 cyt. ustawy, należy uznać cały okres nauki skarżącego w Akademii [...] [...] w G.. Odbycie i ukończenie studiów I stopnia, a następnie II stopnia, należy zatem traktować jednorodnie, jako kolejne etapy szkolenia wojskowego. Jak trafnie wskazał organ, skarżący odbywając studia I stopnia, jak i studia II stopnia był kandydatem na żołnierza zawodowego. Ukończenie studiów I stopnia nie dawało mu jednak uprawnień do przyjęcia do służby zawodowej. Tak więc, pomimo ukończenia studiów I stopnia, szkolenie wojskowe skarżącego wciąż trwało i przez cały jego czas, który należy traktować jednorodnie, tj. od 16 sierpnia 2007 r. do dnia 9 października 2012 r. organ stale ponosił koszty utrzymania i nauki M. K..
Sąd podkreśla, że czas trwania studiów stanowi tylko jeden z okresów wskazanych w art. 54 cyt. ustawy. Przepis ten, poza czasem trwania studiów posługuje się pojęciami: nauki, stażu, kursu, a także okresu pobierania stypendium. Każdy ze wskazanych okresów stanowi podstawę do wydania przez organ decyzji w przedmiocie zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę żołnierza i ma znaczenie jedynie przy obliczaniu okresu potrzebnego do "odsłużenia" w ramach zawodowej służby wojskowej, który zwalnia z obowiązku zwrotu tych kosztów. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżący odbył zawodową służbę wojskową w wymiarze niższym niż okres wymagany w art. 54 cyt. ustawy pragmatycznej, zatem zobowiązany jest do zwrotu kosztów poniesionych przez organ na jego utrzymanie i naukę przez cały okres odbytego szkolenia (z uwzględnieniem okresu pełnienia służby), a zarzut naruszenia omawianego przepisu należało uznać za chybiony.
Z powyższych względów, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty wskazujące na naruszenie przez organy przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym. Przedstawione rezultaty wykładni gramatycznej i celowościowej art. 54 cyt. ustawy są spójne. Przepis ten jasno określa w jakich stanach faktycznych organ ma prawo wydać w stosunku do żołnierza zawodowego decyzję o obowiązku zwrotu kosztów jego utrzymania i nauki po ukończeniu studiów wojskowych. W świetle powyższych rozważań za okres ten należy zaś uznać cały okres szkolenia żołnierza wraz ze studiami.
Sposób ustalenia przez organy, jak również samo wyliczenie należnych kosztów do zwrotu, odpowiada wymogom art. 54 cyt. ustawy, w tym - wymogowi ich waloryzacji w odniesieniu do poszczególnych lat, w których skarżący odbywał szkolenie wojskowe.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, oddalił skargę M. K. na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło