III SA/Gd 957/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący T.M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że jego miesięczny dochód kształtuje świadczenie rentowe przekazywane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na posiadany rachunek bankowy. Wnioskodawca wskazał przy tym, że z otrzymywanego świadczenia rentowego ponosi wszystkie wydatki związane ze swoim bieżącym utrzymaniem (miesięcznie około 600 zł). Z uwagi na fakt, iż oświadczenia zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 stycznia 2015 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym rachunków lokat terminowych oraz rachunków dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty oraz wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty związane z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne) oraz wysokość wydatków na lekarstwa i zabiegi rehabilitacyjne. Ww. wezwanie zostało skutecznie doręczone wnioskodawcy w dniu 14 stycznia 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru w aktach sprawy – k. 32). Do dnia wydania niniejszego postanowienia do akt sprawy nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty źródłowe wymagane ww. zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 stycznia 2015 r. W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na ww. regulację normatywną to na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zawartego w art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy określenia "gdy osoba ta wykaże" wynika bowiem, że to strona ma przekonać sąd (referendarza sądowego), że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 września 2013 r., sygn. akt l FZ 378/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca. Ww. okoliczności faktyczne związane z brakiem jakiejkolwiek reakcji na zarządzenie referendarza sądowego przemawiają bowiem za uznaniem, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć na uwadze, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który w sprawie miał zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem sądowym) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku jakiejkolwiek odpowiedzi na wydane zarządzenie a tym samym wobec braku możliwości rzetelnego określenia pełnej i aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów niniejszego postępowania. Referendarz sądowy nie jest bowiem w stanie zweryfikować bardzo ogólnych danych podanych w formularzu PPF, w tym ustalić relacji uzyskiwanych dochodów do ponoszonych kosztów utrzymania. Na podstawie danych zawartych w formularzu PPF nie można ponadto ustalić jaki jest stan ewentualnych zasobów pieniężnych posiadanych przez wnioskodawcę na rachunku bankowym. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się zaś, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony i przemawia za odmową przyznania prawa pomoc (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy bowiem postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.