III SA/Gd 957/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 7 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na podstawie złożonych oświadczeń oraz na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych (w tym decyzji Burmistrza Miasta w przedmiocie przyznania świadczeń z pomocy społecznej) ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w kwocie 1.182,32 zł netto miesięcznie. Ponadto ustalono, że w okresie od dnia 17 marca 2015 r. wnioskodawca został objęty pomocą ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. W złożonym formularzu PPF wnioskodawca podał również, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na wyżej wskazaną regulację normatywną to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Generalnie jednak przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy również wskazać, że po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (co w niniejszej sprawie miało miejsce z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 lutego 2015 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy – k. [...] akt sprawy), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym, prawomocnym postanowieniem. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie referendarza sądowego taka zmiana okoliczności miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż od dnia 17 marca 2015 r. (a zatem już po uprawomocnieniu się wyżej wskazanego postanowienia z dnia 10 lutego 2015 r.) skarżący został objęty pomocą w formie usług opiekuńczych ze strony Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w U. Biorąc po uwagę wyżej wskazane okoliczności faktyczne, w tym wysokość miesięcznego dochodu netto w zestawieniu z koniecznymi kosztami utrzymania referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów postępowania oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W obecnie prowadzonym postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy wnioskodawca wykazał bowiem dostatecznie, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Ponadto wnioskodawca wykazał, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania. W związku z powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, przyznając wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym.