III SA/Gd 967/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 grudnia 2016 r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 grudnia 2016 r. wydanym na podstawie art. 246 § 2 punkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wnioskiem złożonym na formularzu PPPr w dniu 3 października 2016 r., skarżąca Spółka zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 listopada 2016 r. Spółka przedstawiła część żądanych dokumentów źródłowych, to jest: zeznanie podatkowe CIT-8 za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r., deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7K za pierwszy i trzeci kwartał 2016 r., wyciągi z rachunku bankowego za miesiące od lipca do sierpnia 2016 r., bilans na dzień 31 grudnia 2015 r. oraz rachunek zysków i strat za okres 1 października 2014 r. – 31 grudnia 2015 r. Ze złożonego wniosku wynikało, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych przedsiębiorstwa (stanowiących urządzenia techniczne i maszyny) według bilansu na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosi [...] zł. Według bilansu za ostatni rok obrotowy Spółka poniosła stratę w wysokości [...] zł. Przychód Spółki za okres od 1 października 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. wyniósł [...] zł. Kapitał własny Spółki na koniec ubiegłego roku wynosił –[...] zł. Z przedłożonego bilansu wynika, że Spółka na dzień 31 grudnia 2015 r. posiadała należności krótkoterminowe w wysokości 4.433 zł, zaś na zakończenie tego okresu sprawozdawczego Spółka posiadała inne środki pieniężne w kwocie 4.185 zł. Na ten sam dzień Spółka poniosła koszty działalności operacyjnej w wysokości 3.710.242,42 zł, w tym m.in. koszty usług obcych 3.388.723,51 zł oraz koszty wynagrodzeń 96.446,44 zł. Uzasadniając odmowę przyznania prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, że z ustaleń poczynionych w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedłożone przez Spółkę wynika, że jakkolwiek Spółka argumentuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi w kwocie 1080 zł, to na koniec ubiegłego roku obrotowego wykazała znaczne przychody netto ze sprzedaży usług w wysokości 3.573.717,25 zł, zaś koszty działalności operacyjnej w wysokości 3.710.242,42 zł, w ramach których usługi obce, do których zalicza się np. koszty najmu, usług transportowych, usług budowlano-montażowych, koszty doradztwa, księgowości, wyniosły 3.388,723,51 zł. Uwzględniając powyższe, trudno uznać, że Spółka nie jest w stanie ponieść także kosztów sądowych niniejszego postępowania, skoro w istocie jest w stanie ponosić wszelkie koszty prowadzonej działalności, w tym ww. koszty usług obcych, czy też koszty wynagrodzeń. Spółka nie wykazała przy tym, aby doszło do zawieszenia, ani likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do wszczęcia wobec niej postępowania upadłościowego, układowego, bądź naprawczego. Wykazanie w dokumentach księgowych wielkości przychodu ze sprzedaży produktów, jak i kosztów działalności operacyjnej wskazuje natomiast, że Spółka realizuje na dużą skalę określony umową przedmiot działalności. Referendarz sądowy miał na uwadze, że co prawda rachunek zysków i strat za ubiegły rok obrotowy wskazuje, że Spółka ponosi stratę, jednakże wyjaśnił, iż strata finansowa jako ujemny wynik bilansu przychodu i kosztów nie jest okolicznością tożsamą z brakiem środków finansowych. Strata z działalności gospodarczej jest bowiem pojęciem wytworzonym na potrzeby rozliczeń podatkowych i skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania. Dlatego też nie można tylko na tej podstawie oceniać realnych korzyści ekonomicznych z prowadzenia działalności gospodarczej. Ponadto referendarz sądowy podkreślił, że wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za pierwszy kwartał 2016 r. wynosiła 192.947 zł. W tej sytuacji trudno traktować poniesioną w 2015 r. stratę jako utratę płynności finansowej skarżącej Spółki, skoro nadto według deklaracji VAT-7K za ten sam okres Spółka dokonywała również nabycia towarów i usług o wartości 227.091 zł. Wartość jej aktywów trwałych według bilansu na 2015 r. to kwota 405.593,50 zł, która obejmuje urządzenia techniczne i maszyny. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 8.618,58 zł, z czego należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 4.433 zł, natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone inne środki pieniężne w wysokości 4.185 zł. Referendarz sądowy wskazał ponadto, że Spółka nie przedkładając wszystkich, objętych wezwaniem z dnia 2 listopada 2016 r., dokumentów i oświadczeń uniemożliwiła dokonanie w pełni rzetelnej oceny jej rzeczywistych możliwości płatniczych i sytuacji finansowej. Sposób wykonania wezwania referendarz sądowy ocenił jako przedstawienie przez Spółkę wyłącznie tych danych, które miałyby potwierdzić jej trudną sytuację finansową, w tym w szczególności dokumentów dotyczących prowadzonych wobec Spółki postępowań egzekucyjnych. Objęte wezwaniem dokumenty były z kolei istotne dla dokonania rzetelnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Od postanowienia referendarza sądowego Spółka złożyła sprzeciw wnosząc o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając sprzeciw Spółka wskazała, że wbrew stanowisku referendarza sądowego wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, obecna sytuacja finansowa skarżącej uzasadniała przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wskazała, iż w stosunku do niej toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem gry (obecnie około 60). Przeciwko Spółce wszczęto ponadto postępowania egzekucyjne. Wszczęcie tych postępowań doprowadziło do zajęcia praktycznie całego majątku skarżącej. Skarżąca na chwilę obecną nie jest w stanie nawet w części pokryć opłaty od wnoszonej skargi. W ocenie Spółki, załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy dokumenty jednoznacznie wskazują na wyjątkowo trudną sytuację majątkową. Nietrafne jest również uznanie, że skarżąca preferencyjnie traktuje inne zobowiązania. W obecnej sytuacji skarżąca nie jest bowiem w stanie spełnić jakichkolwiek zobowiązań finansowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca obejmuje zwolnienie od opłat sądowych. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 punkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tej ostatniej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawo pomocy złożonego przez osobę prawną ma charakter uznaniowy. Przytoczone przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako podmiotu zainteresowanego jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tego prawa. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy zaś wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy – na podstawie art. 255 p.p.s.a. w zw. z art. 258 § 2 punkt 5 p.p.s.a. – jest uprawniony do wezwania strony do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wskazywane przez dany podmiot okoliczności. Taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie a Sąd za w pełni zasadne poczytuje wezwanie Spółki do przedłożenia szeregu dokumentów celem dokonania aktualnej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Istotnym jest wskazanie, że Spółka pomimo wezwania referendarza sądowego nie przedłożyła wszystkich żądanych dokumentów, to jest dokumentów: obrazujących wysokość osiągniętego przychodu, dochodu lub straty wraz z kosztami uzyskania przychodu w okresie ostatnich trzech miesięcy, nie wykazała wysokości kosztów utrzymania siedziby Spółki oraz źródła tych wydatków, nie nadesłała również zestawienia środków trwałych i wyposażenia, podczas gdy z bilansu wynika znaczna ich wartość. Ponadto Spółka nie przedłożyła raportów kasowych za okres od dnia 1 sierpnia 2016 r., ani też wykazu płatności za zakupione towary i świadczone usługi, nie wykazała w żaden sposób, czy zatrudnia pracowników, chociaż według rachunku zysków i strat ponosiła koszty wynagrodzeń. Nie złożyła nadto oświadczenia w zakresie ewentualnego zobowiązania wspólników do dokonania dopłat do Spółki, jak również nie wyjaśniła przy tym przyczyn niewykonania wezwania w powyższym zakresie. Zdaniem Sądu, skarżąca ignorując w części stosowne wezwanie nie wykazała spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Jej oświadczenia, zarówno zawarte w urzędowym formularzu PPPr jak i w dodatkowych dokumentach przedłożonych w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, nie mogą być uznane za wyczerpujące i rzetelne, co skutkuje brakiem możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej. Sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych referendarz sądowy nie był zaś w stanie ustalić z tego powodu, że na niektóre pytania skarżąca w ogóle nie udzieliła odpowiedzi bądź udzieliła odpowiedzi niepełnych. Sąd wskazuje, że na zmianę powyższego stanowiska nie mogła wpłynąć argumentacja zawarta we wniesionym sprzeciwie. Argumentacja ta nie zawiera bowiem żadnych nowych, istotnych w sprawie okoliczności ani konkretnych informacji o sytuacji finansowej skarżącej. Stwierdzenie, że w stosunku do Spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej nie obrazuje w sposób kompleksowy jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty wpisu od skargi, który dla przedmiotowego postępowania wynosi 1080 zł. Z powyższych względów uznać należy, że obarczanie Skarbu Państwa obowiązkiem poniesienia za spółkę kosztów sądowych stanowiłoby istotne nadużycie, zwłaszcza, że spółka uchyliła się od wyjaśnienia istotnych wątpliwości co do stanu swojego posiadania. Zdaniem Sądu, przyznanie skarżącej prawa pomocy byłoby w istocie sprzeczne z konstytucyjną zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych, wyrażoną w art. 84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Jak sygnalizowano na wstępie, instytucja prawa pomocy stanowi gwarancję dostępu do sądu wyłącznie dla tych podmiotów, które ze względu na swoją trudną sytuację finansową nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 2 punkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.