III SA/Gd 97/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie za skargi na postanowienie Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 26 stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, D. G. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwoma synami, nie posiada nieruchomości ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, dysponuje oszczędnościami w wysokości około 82.000 zł, uzyskuje dochód ze stosunku pracy w wysokości 4.500 zł brutto miesięcznie. Jego żona uzyskuje dochód z tego samego źródła, przy czym we wniosku nie wskazano jego wysokości. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 kwietnia 2010 r. odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. D. G. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. Podniósł, że urzędowy formularz w żaden sposób nie odnosi się do miesięcznych obciążeń gospodarstwa domowego, zatem ocena jego stanu majątkowego z pominięciem zobowiązań i obciążeń jest obarczona błędem. Wskazał, że deklarowane oszczędności są obciążone "hipoteką kredytu", a ponadto ma na wychowaniu dwóch dorastających synów. Podkreślił również, że płaci podatki i nie powinien ponosić dodatkowych kosztów sprawy sądowej. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - w skrócie p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże , że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W tym kontekście należy wskazać, że sam fakt płacenia podatków nie jest przesłanką zwolnienia od kosztów przed żadnym sądem. Nie wnikając w genezę i zasadność tych rozwiązań wystarczy stwierdzić, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przesądza o tym cytowany art. 199 p.p.s.a. Tylko ustawodawca może wprowadzić generalne zwolnienie od kosztów sądowych, co uczynił np. w art. 239 pkt 1, pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. W wyjątkowych wypadkach, z uwagi na zagwarantowanie prawa do sądu osobom ubogim, sąd może zwolnić od uiszczenia takich opłat w ramach prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (publ. system informacji prawnej LEX nr 393645). Nie ulega wątpliwości, że art. 246 § 1 p.p.s.a. - co do zasady - nie ma zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty sądowe stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę. Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (tak Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym postanowieniu z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 862/04). Pogląd ten Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela. Ze złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajanie prawdy oświadczenia wynika, że wnioskodawca i jego żona uzyskują dochód ze stosunku pracy w wysokości co najmniej 4.500 zł brutto miesięcznie, a nadto posiadają oszczędności w kwocie około 82.000 zł. Sąd nie podziela argumentacji wnioskodawcy zawartej w sprzeciwie. Przede wszystkim sam wnioskodawca wskazując ogólnie na obciążenia gospodarstwa domowego nie podał żadnej kwoty. Wypełniając formularz PPF podał, że żona jest zatrudniona na umowę o pracę jednocześnie stwierdzając, że nie zna wysokości jej zarobków. Ponadto zauważyć należy, że - wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, że formularz obejmuje tylko stan posiadania - w rubryce 11 formularza znajduje się rubryka zatytułowana "Inne dane, które składający oświadczenie uważa za istotne". Wnioskodawca wpisał tam słowo "nie". Skoro wnioskodawca uważa, że dopiero uwzględnienie wszystkich obciążeń budżetu domowego daje pełny obraz jego sytuacji majątkowej, winien umieścić te dane w przedmiotowym formularzu, jednak tego nie zrobił. Miał także możliwość skonkretyzowania obciążeń gospodarstwa domowego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego i również z tej możliwości nie skorzystał. Należy podkreślić, że wysokość wpisu od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Nie zasługuje na uwzględnienie argument wnioskodawcy, że wydatek w takiej kwocie może uniemożliwić jego dzieciom edukację bądź też wyjazd na wyprawę naukową na Syberię, szczególnie w zestawieniu kwoty należnego wpisu z wysokością posiadanych przez wnioskodawcę oszczędności. W tej sytuacji w ocenie Sądu wnioskodawca posiada środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych w sprawie w pełnej wysokości. Mając na uwadze ustalone okoliczności faktyczne Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na mocy art. 246 § Sąd orzekł jak w sentencji.