III SAB/Gd 108/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi A w G. na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w rozpatrzeniu wniosku o udostępnienie akt 1. zobowiązuje Komendanta Wojewódzkiego Policji do rozpatrzenia wniosku skarżącego A w G. z dnia 4 maja 2021 r. w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. oddala skargę w pozostałej części, 4. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji na rzecz skarżącego A w G. kwotę 597 ( pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Koło Łowieckie "A" w G. w dniu 18 marca 2021 r. wniosło do Komendanta Głównego Policji ponaglenie na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji, polegającą na nierozpoznaniu wniosku skarżącego o dopuszczenie do udziału w sprawie cofnięcia R. C. pozwolenia na broń. Komendant Główny Policji, odpowiadając skarżącemu w dniu 8 kwietnia 2021 r. na powyższe ponaglenie powołał się m.in. na stanowisko Komendanta Wojewódzkiego Policji i załączone odpisy z akt sprawy. We wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego z dnia 4 maja 2021 r., skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji skarżący zawarł także żądanie udostępnienia, na podstawie art. 73 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a., dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, związanych ze złożonym przez skarżącego ponagleniem z dnia 18 marca 2021 r., w tym przywoływanego przez Komendanta Głównego Policji stanowiska WPA KWP w przedmiocie ponaglenia z dnia 18 marca 2021 r. oraz metryki sprawy prowadzonej w oparciu o art. 66 a k.p.a. oraz a contrario rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie rodzaju spraw, w których obowiązek prowadzenia metryki jest wyłączony, wskazującej na osoby odpowiedzialne za prowadzenie sprawy i osoby je nadzorujące. Następnie skarżący wniósł pismem z dnia 29 czerwca 2021 r. ponaglenie do Komendanta Głównego Policji na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji, polegającą na nierozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie wymienionych powyżej dokumentów z akt sprawy. W dniu 2 września 2021 r. Koło Łowieckie "A" w G. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Komendanta Wojewódzkiego Policji, polegającą na nierozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie, na podstawie art. 73 § 1 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. , dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, związanych ze złożonym przez skarżącego ponagleniem z dnia 18 marca 2021 r. Skarżący wniósł o : 1. zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 od otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa; 3. nałożenie na organ grzywny w wysokości 2.000 zł; 4. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że organ nie rozpatrzył wniosku skarżącego o udostępnienie dokumentów - ani ich nie udostępnił, ani nie rozpatrzył wniosku w formalny sposób, mimo że odmowa udostępnienia dokumentów- zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a. - następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił kolejne czynności podejmowane na skutek pisma skarżącego z dnia 30 lipca 2020 r. i kolejnych pism skarżącego w sprawie zagrożenia dla porządku i bezpieczeństwa publicznego przez członka koła R. C., posiadającego broń palną. W ocenie organu nie można było - zgodnie z art. 28 k.p.a.- uznać skarżącego za stronę postępowania, mimo to organ reagował odpowiednio na pisma skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ; dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1b). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W niniejszej sprawie poza sporem było, że skarżący poprzedził złożenie skargi wniesieniem stosownego ponaglenia, wobec czego formalne przesłanki do wniesienia skargi zostały spełnione. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Skarga zasługiwała na częściowe uwzględnienie. W niniejszej sprawie Koło Łowieckie "A" w G. zarzucało Komendantowi Wojewódzkiemu Policji bezczynność w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie dokumentów z akt sprawy. Organ natomiast stoi na stanowisku, że mimo że skarżącego nie można było uznać, zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; dalej jako: "k.p.a.") za stronę postępowania, organ odpowiednio reagował na pisma skarżącego, związane ze złożonym przez niego zawiadomieniem z dnia 21 lipca 2020 r. o tym, że członek Koła R. C., mający pozwolenie na broń, stwarza zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego. Zauważyć w tym kontekście należy, że – co Sądowi wiadomo z urzędu - prawomocnym wyrokiem z dnia 27 października 2021 r. sygn. akt III SAB/Gd 65/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał Komendanta Wojewódzkiego Policji do rozpatrzenia wniosków Koła Łowieckiego "A" w G. dotyczących wszczęcia przez organ z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia R. C. pozwolenia na broń palną myśliwską, z uwagi na stwarzane przez niego zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego a także dopuszczenia Koła do udziału w tym postępowaniu. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał m.in., że skarżące Koło jest organizacją społeczną , a zgodnie z art. 31 §1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Sąd wskazywał także, że stosownie do § 2 ww. przepisu organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. W świetle § 3 omawianego przepisu organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Sąd w przywołanym wyroku wskazał także, że przepisy k.p.a. przewidują uprawnienie organizacji społecznej do występowania w sprawie innej osoby z żądaniem wszczęcia postępowania i dopuszczenia jej do udziału w sprawie, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W sytuacji, w której organ uzna żądanie za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. W przeciwnym razie wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej, na które służy jej zażalenie. Wskazał też, że zgodnie z brzmieniem art. 31 § 1 , 2 i 3 k.p.a. organ powinien procesowo ustosunkować się do wniosku o wszczęcie postępowania z urzędu i dopuszczenia do udziału w postępowaniu. Ponadto uznanie żądania organizacji społecznej za uzasadnione i wszczęcie w związku z tym postepowania z urzędu oznacza uzyskanie przez organizację społeczną legitymacji na podstawie art. 31 § 2 i 3 k.p.a. do uczestniczenia w tym postępowaniu na prawach strony bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia. Z powyższego stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie o sygn. akt III SAB 65/21 wynika, że Komendant Wojewódzki Policji nie dokonał właściwej oceny, wyrażonej w przewidzianej prawem formie, czy Koło Łowieckie "A" w G. ma, czy też nie przymiotu strony postępowania dotyczącego cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską, co skutkowało nakazaniem organowi, przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w przywołanej powyżej sprawie, rozpatrzenia złożonych w tym zakresie wniosków. Podkreślić ponadto należy, że Koło Łowieckie "A" w niniejszym postępowaniu zarzucało bezczynność organu w udostępnieniu przede wszystkim dokumentów związanych z wniesionym przez siebie ponagleniem do organu wyższej instancji. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu ( art. 73 § 1a k.p.a.). Ponadto, zgodnie z art. 73 § 2. k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ( art. 73 § 3 k.p.a.). Przepis art. 74 § 1 k.p.a. przewiduje natomiast ograniczenia dostępu do akt sprawy. Zgodnie z tym przepisem art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy. Natomiast w myśl art. 74 § 2 k.p.a. odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Naczelna zasada postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 12 k.p.a. stanowi, że organy administracji publicznej winny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1); sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). Realizacji tej zasady służy przepis art. 31 § 1 k.p.a., który zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). W niniejszej sprawie nie było sporne, że organ nie udostępnił dokumentów żądanych przez skarżącego, ani też nie odmówił takiej możliwości w sposób przewidziany art. 74 k.p.a. Wobec powyższego uznać należało, że organ pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie żądanych przez niego dokumentów. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał Komendanta Wojewódzkiego Policji do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu wyroku wraz z aktami sprawy ( punkt 1. wyroku). Sąd stwierdził też, że organ dopuścił się bezczynności, przy czym nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa ( pkt 2 wyroku). Rażącym naruszeniem prawa jest bowiem naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Sytuacja taka w niniejszej sprawie nie miała miejsca. Sąd nie uwzględnił żądania skargi dotyczącego wymierzenia organowi grzywny. Grzywna jest formą ukarania organu za niezałatwienie sprawy oraz środkiem o charakterze prewencyjnym. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że wymierzenie organowi grzywny, podobnie jak przyznanie stronie sumy pieniężnej, ma charakter fakultatywny. W ocenie Sądu nierozpoznanie wniosku skarżącego nie wynikało ze złej woli organu, lecz z przekonania, że wystarczające jest poinformowanie skarżącego o stanowisku organu i wykonywanych czynnościach w formie wystosowania pisemnych informacji. Sąd miał na uwadze również funkcję, jaką ma spełnić instytucja przewidziana w omawianym przepisie p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, w oparciu art. 151 p.p.s.a, oddalił skargę w pozostałej części ( pkt 3.wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. ( pkt 4. wyroku). Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania składa się wpis sądowy od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).