III SAB/Gd 117/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 lipca 2024 r. sprawy ze skargi M. S. i T. S. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Malborku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącym M. S. i T. S. solidarnie ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Wnioskiem z dnia 9 grudnia 2023 r. (data wpływu do organu – 12 grudnia 2023 r.) skarżący M. S. i T. S. zwrócili się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Malborku o udostępnienie następujących informacji publicznych: 1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu? 2. Czy urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie, to dlaczego? 3. Jakie są statystyki szczepień przeciwko odrze u osób oby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Organu? 4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia? 5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania urzędu? 6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? 7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne? 8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie? 9. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać odczyny niepożądane nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP? 10. W jaki sposób można ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych? 11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności. 12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie? Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Malborku, pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. udzielił skarżącym odpowiedzi wskazując, że nie jest w posiadaniu informacji objętych punktami 1, 2, 4, 8 i 10 wniosku, dodając że organu inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, organ nie dysponuje informacjami w kwestii odszkodowawczej, powyższe uprawnienia są w posiadaniu Rzecznika Praw Pacjentów. W zakresie danych zawartych w punktach 9, 11 i 12 wniosku organ poinformował że nie stanowią one informacji publicznej, są powszechnie dostępne w ogólnie dostępnych źródłach. Natomiast odnośnie pytań zawartych w punktach 3, 5, 6 i 7 wniosku organ wezwał skarżących, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.) – dalej jako "u.d.i.p., do wykazania w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, że udostępnienie informacji publicznej w tym zakresie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Decyzją z dnia 17 stycznia 2024 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Malborku odmówił udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym w pkt 3, 5 , 6 i 7 wniosku. Decyzję została doręczona skarżącym w dniu 18 stycznia 2024 r. Pismem z dnia 19 marca 2024 r. skarżący ponownie wystąpili do organu o udzielenie informacji publicznej o treści tożsamej co zawarta we wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r., po czym pismem z dnia 16 kwietnia 2024 r. wnieśli skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Malborku w zakresie udostępnienie informacji publicznych, o którą wnosili pismem z dnia 19 marca 2024 r. W skardze wnieśli o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z dnia 19 marca 2024 r., orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p., podnosząc w uzasadnieniu skargi, że odpowiedź organu z dnia 2 kwietnia w nikły sposób odpowiada na pytania zawarte we wniosku, a ponadto wskazuje że zadane w piśmie z dnia 19 marca 2024 r,. pytania są tożsame z pytaniami zadanymi we wniosku z dnia 9 grudnia 2023 r., na które w błędnej ocenie organu zostały już udzielone odpowiedzi. Organ winien był udostępnić informację publiczną na żądanie strony albo wydać decyzje o odmowie jej udostepnienia. W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Malborku wniósł o jej oddalenie wskazując, że w udzielił odpowiedzi pismem z dnia 22 grudnia 2023 r. informując, że część pytań dotyczy zakresu uprawnień Ręcznika Praw Pacjenta, cześć z żądanych danych nie stanowiły informacji publicznej a w pozostałej części wydał decyzję o odmowie udzielenia informacji publicznej, albowiem w tym zakresie pytania dotyczyły informacji przetworzonej. Dlatego też organ wezwał skarżących do wykazania w jakim zakresie występuje szczególna istotność dla interesu publicznego, natomiast skarżący nie odpowiedzieli na wezwanie. Odnośnie do wniosku z dnia 19 marca 2024 r. organ jednoznacznie stwierdził że żądany zakres pytań jest tożsamy ze złożonym w dniu 9 grudnia 2023 r. wnioskiem. Organ nie działał opieszale, stosując się do przepisów art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako: "p.p.s.a." Stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 ustawy p.p.s.a.). Sytuacja, o której stanowi powołany art. 119 pkt 4.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przedmiotem wniesionej skargi jest bowiem bezczynność podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Skarga podlegała odrzuceniu. Stosownie do treści art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe postępowanie organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8-9 p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie zasadniczą okolicznością determinującą rozstrzygnięcie jest wydanie przez organ ostatecznej decyzji z dnia 17 stycznia 2024 r. o odmowie udostepnienia informacji publicznej w zakresie punktów 3, 5, 6 i 7 wniosku skarżących ze względu na uznanie, że żądana informacja ma przetworzony charakter i niewykazanie przez skarżących szczególnej istotności dla interesu publicznego. Organ natomiast, w odniesieniu do pozostałych punktów wniosku, zajął stanowisko, że ich treść w części nie stanowi informacji publicznej a w części nie jest w ich posiadaniu. Sąd zwraca uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, w której stwierdzono, że: "Wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W powyższej uchwale Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość stan rzeczy musi być w dacie wniesienia skargi aktualny, nie zaś historyczny. Wobec takiego stwierdzenia, skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności, a zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej, jak i skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Stąd też za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. W okolicznościach, w jakich skarżący zarzucił organowi bezczynność, rozstrzygające znaczenie ma okoliczność, że organ zobowiązany wydał i doręczył decyzję rozstrzygającą wniosek o udostępnienie informacji publicznej przed złożeniem skargi na bezczynność, uprzednio w pozostałym zakresie informując, że treść wniosku nie stanowi informacji publicznej lub organ nie jest posiadaniu żądanej informacji. Decyzja ww. może być przedmiotem zaskarżenia przez stronę postępowania. Natomiast kwestia, czy jest ona zgodna z prawem nie może być zasadnie wiązana ze stanem bezczynności. Skarga na bezczynność jest niedopuszczalna z powodu wydania przez organ decyzji, która została wprowadzona do obrotu prawnego, bez względu na jej treść, a więc, czy odpowiada oczekiwaniom zainteresowanej strony, czy też nie. W ocenie Sądu, rozważania Naczelny Sąd Administracyjny poczynione w ww. uchwale znajdą odpowiednie zastosowanie również w niniejsze sprawie, z tego względu, że skierowanie do skarżących pisma z dnia 22 grudnia 2023 r. oraz wydanie przez organ zobowiązany decyzji z dnia 17 stycznia 2024 r. zakończyło postępowanie zainicjowane przez wnioskodawców (wnioskiem z dnia 9 grudnia 2023 r.), ze względów wskazanych powyżej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że powyższa uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2020 r. pozostaje wiążąca również dla sądu rozpoznającego skargę na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zasadniczym celem wniesienia skargi na bezczynność organu jest bowiem doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej nie można mówić o bezczynności organu, gdy organ ten uwzględniając wniosek, udostępni informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej, czy też załatwi wniosek w innej formie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2021 r., III OSK 3789/21). Skarga na bezczynność została wniesiona dnia 16 kwietnia 2024 r., a więc już po otrzymaniu przez skarżących opisanych wyżej rozstrzygnięć organu odnoszących się do ich wniosku tj. po otrzymaniu przez nich pisma organu z dnia 22 grudnia 2023 r. oraz decyzji z dnia 17 stycznia 2024 r., co potwierdzają sami skarżący odnosząc się w skardze do znanej im treści odpowiedzi organu. Wobec powyższego skarga podlegała odrzuceniu, jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w pkt. 1. sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.