III SAB/Gd 120/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Maja Pietrasik (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2025 r. sprawy ze skargi O. z siedzibą w Ł. na bezczynność Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Słupsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Polski Związek Łowiecki Zarząd Okręgowy w Słupsku dopuścił się bezczynności, 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Słupsku na rzecz skarżącego O. z siedzibą w Ł. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 13 lutego 2025 r. O. w Ł. (dalej również jako "skarżący"), za pośrednictwem poczty elektronicznej, zwrócił się do Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Słupsku o udzielenie informacji publicznej w zakresie treści rocznych sprawozdań z działalności koła łowieckiego ŁOW-1 za sezon 2022/23, w zakresie obejmującym "Dział 3. Przychody i koszty" (pozycje od 01 do 35), po ewentualnym usunięciu danych osobowych, złożonych do Zarządu Okręgowego przez 4 wskazane we wniosku koła łowieckie. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższy wniosek, O. pismem z dnia 4 marca 2025 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Słupsku zarzucając mu nieudostępnienie w wymaganym terminie informacji publicznej i tym samym naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902 - dalej powoływanej w skrócie jako "u.d.i.p."). Strona skarżąca domagała się zobowiązania organu do wykonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W ocenie strony podmiot całkowicie zignorował jej wniosek. W odpowiedzi na skargę Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Słupsku wyjaśnił, że 4 marca 2025 r. drogą mailową przesłał stronie skarżącej informację, o którą wnosiła w przedmiotowym wniosku. Uchybienie terminu, do którego niewątpliwie doszło, spowodowane było m.in. natłokiem obowiązków realizowanych w tym okresie przez Zarząd, np. organizacją i prowadzeniem kursu, dla blisko 100 osób, który odbywał się w dniach od 17 lutego do 1 marca 2025 r. Ponadto, w związku z wątpliwościami dotyczącymi możliwości przesłania wszystkich danych zawartych we wniosku, Zarząd zwrócił się o interpretację tego zagadnienia do specjalisty od spraw rozporządzenia o ochronie danych osobowych, zatrudnionego przez Zarząd Główny Polskiego Związku Łowieckiego w Warszawie. Odpowiedź dotarła do Zarządu Okręgowego w czasie, gdy Przewodniczący Zarządu Okręgowego PZŁ w Słupsku przebywał na urlopie wypoczynkowym. Dalej podmiot wskazał, że pozostali członkowie Zarządu Okręgowego to społecznicy, którzy okazjonalnie przybywają w siedzibie okręgu i podczas absencji przewodniczącego nie mogli samodzielnie udzielić odpowiedzi. Organ przyznał, że doszło do uchybienia terminu do udzielenia odpowiedzi na wniosek, podkreślił jednak, że było ono nieznaczne oraz że nie było intencją Zarządu ignorowanie tego wniosku. Z tego względu Zarząd wniósł o niezasądzanie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej. Do odpowiedzi na skargę załączono wydruk wiadomości e-mail z poczty elektronicznej zawierający odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej datowany na 4 marca 2025 r., a także wydruk zwrotnej wiadomości e-mail strony skarżącej z 4 marca 2025 r., która potwierdziła otrzymanie informacji publicznej i jednocześnie wskazała, że zanim udzielono jej odpowiedzi wystosowała już skargę na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Z tego względu strona skarżąca zasugerowała, aby w odpowiedzi na skargę uwzględniono fakt, że informacja została jednak ostatecznie udzielona, choć z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 27 lutego 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania. Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje zatem sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z definicją sformułowaną w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Doprecyzowaniem tej definicji jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który w formie katalogu wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Podkreślić jednak należy, że nie jest to katalog wyczerpujący, a jedynie przykładowy. Reguły wykładni prawa dotyczącego dostępu do informacji publicznej wyznacza natomiast art. 61 Konstytucji RP. Z tego też względu przyjąć należy taką interpretację, która gwarantuje szerokie uprawnienia w zakresie dostępu do informacji publicznej, o której mowa w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i zmierza do poszerzania, a nie zawężaniu obowiązku informacyjnego. Na podstawie wskazanych przepisów, uwzględniając konstytucyjną konstrukcję prawa do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej, w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym w zakresie powierzonych kompetencji, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone; dotyczące sfery faktów. O zaliczeniu określonej informacji do kategorii informacji publicznej decyduje jedynie spełnienie przesłanek z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., przy odczytaniu których pomocny jest katalog zawarty w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 881/18). Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów. Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej, w przypadkach wskazanych w ustawie u.d.i.p. 3) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub obowiązuje inny tryb jej udostępniania. Rozpoznanie wniosku wniesionego w trybie ustawy u.d.i.p. który trafi do organu, będącego podmiotem zobowiązanym, w rozumieniu ustawy u.d.i.p., do udzielania informacji publicznych, wymaga zatem w pierwszej kolejności rozważenia w odniesieniu do konkretnego przedmiotu wniosku, czy dotyczy on informacji publicznej, a jeżeli tak, czy informacja ta jest w posiadaniu organu. Oceniając, czy organ dopuścił się w niniejszej sprawie bezczynności Sąd uwzględnił, że bezczynność organu administracji publicznej występuje wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie - pomimo istniejącego w tym zakresie ustawowego obowiązku, organ nie podjął w sprawie żadnych czynności lub wtedy, gdy wprawdzie prowadził wymagane postępowanie, ale nie zakończył go wydaniem odpowiedniego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia to, z jakich powodów bezczynność zaistniała i czy była przez organ zawiniona. Konieczne jest natomiast ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do podjęcia określonego działania, którego zaniechał. W sprawie nie ulega zatem wątpliwości, i nie było to kwestionowane przez strony, że Zarząd Okręgowy Polskiego Związku Łowieckiego w Słupsku jest podmiotem, zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są szeroko pojęte władze publiczne, a także podmioty dysponujące majątkiem publicznym oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych podmiotami zobowiązanymi do udzielania informacji publicznej są zarówno Polski Związek Łowiecki, Zarządy Okręgowe Polskiego Związku Łowieckiego, jak i koła łowieckie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 15 września 2023 r. sygn. akt II SAB/Bk 66/23, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1141/22). W ocenie Sądu informacje, których się domagała się strona skarżąca od Zarządu Okręgowego PZŁ w Słupsku mieszczą się w zakresie informacji publicznej, bowiem dotyczą danych finansowych zwartych w rocznych sprawozdań z działalności kół łowieckich. W niniejszej sprawie strona skarżąca zarzuciła bezczynność zobowiązanemu podmiotowi w udzieleniu informacji publicznej na jej wniosek złożony na adres mailowy w dniu 13 lutego 2025 r. Podmiot zobowiązany nie kwestionował daty otrzymania wniosku strony skarżącej, a jedynie wskazywał w odpowiedzi na skargę, że uchybienie terminu na udzielenie informacji publicznej nastąpiło z powodu natłoku obowiązków, konsultacjami ze specjalistą oraz w związku z nieobecnością w pracy osób kompetentnych w tych kwestiach. Mając na względzie datę otrzymania wniosku, w świetle przepisów ustawy u.d.i.p., wniosek strony skarżącej powinien być rozpatrzony w terminie 14 dni, czyli do dnia 27 lutego 2025 r. Faktycznie organ udzielił natomiast odpowiedzi na wniosek w dniu 4 marca 2025 r, a więc z uchybieniem terminu, o jakim stanowi art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Sąd wyjaśnia dodatkowo, że akta sprawy potwierdzają, że udzielenie odpowiedzi nastąpiło już po wniesieniu skargi przez O. w Ł. Skarga została wniesiona pocztą przesyłką poleconą o numerze [...] nadaną w placówce pocztowej w Ł. w dniu 4 marca 2025 r. o godzinie 12:31, co potwierdza koperta przesyłki oraz wydruk śledzenia przesyłki (k. 4 w. zw. z k.45 akt sprawy). Odpowiedź na wniosek została zaś udzielona stronie skarżącej poprzez wiadomość e-mail wysłaną w dniu 4 marca 2025 r. o godzinie 13:54 (k. 31 akt sprawy). Dla uwzględnienia skargi wystarczające jest przy tym już ustalenie, że w dniu wniesienia skargi podmiot zobowiązany pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu wniosku. Z uwagi na fakt, że organ po wniesieniu skargi udzielił stronie skarżącej informacji publicznej, o którą wnoszono, Sąd - w związku ze stwierdzoną bezczynnością organu - ograniczył się do stwierdzenia, że Polski Związek Łowiecki Zarząd Okręgowy w Słupsku dopuścił się bezczynności (art.149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), o czym orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Słupsku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 sentencji wyroku). Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia, jako rażącego, musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie prawa. Rażącym naruszeniem prawa jest więc naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem i naruszenie niepozwalające na jego zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa jako wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest więc wystarczające samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa oznacza zatem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego lekceważenia wniosku strony i jawnego natężenia braku woli załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie stoi na stanowisku, że orzeczenie rażącego naruszenia prawa jest zastrzeżone dla najbardziej jaskrawych przypadków długotrwałej bierności organów (por. wyrok NSA z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt III OSK 1783/24). Kierując się przedstawionymi wyżej kryteriami Sąd stwierdził, że bezczynność w tej sprawie nie podlega takiej podwyższonej kwalifikacji. Przede wszystkim przekroczenie terminu rozpoznania wniosku w tej konkretnej sprawie – wynoszące 6 dni - nie stanowi okresu czasu, który można uznać za rażący. Nadto Sąd przyjął, że wskazane przyczyny tego opóźnienia nie wynikały ze złej woli, czy zignorowania wniosku strony i informacji stronie też ostatecznie udzielono. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. (punkt 4. sentencji wyroku). Na zasądzoną od Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Słupsku na rzecz strony skarżącej kwotę składa się wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł. Odnosząc się końcowo do wniosku Polskiego Związku Łowieckiego Zarządu Okręgowego w Słupsku o niezasądzanie zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, Sąd wyjaśnia, że przepisy ustawy p.p.s.a. nie pozostawiają uznaniu Sądu kwestii zasądzenia zwrotu kosztów – w przypadku uwzględnienia skargi stosownie do art. 200 p.p.s.a. Jeżeli strona skarżąca wystąpi z wnioskiem o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania, Sąd w przypadku uwzględnienia skargi ma zatem bezwzględny obowiązek zasądzić zwrot kosztów na rzecz strony, której skarga okazała się zasadna. Powołany art. 200 p.p.s.a. stanowi bowiem, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancja przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności zwrot kosztów postępowania niezbędnego do celowego dochodzenia praw. Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.