III SAB/Gd 136/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor sądowy WSA Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi V. B. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu V. B. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. V. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2026 r. wezwano skarżącego do udzielenia informacji na piśmie, czy przed wniesieniem skargi wnosił ponaglenie do właściwego organu, a jeśli tak do nadesłania jego kopii, zakreślając termin 7 dni na wykonanie zarządzenia i wskazując rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 16 marca 2026 r. Skarżący w zakreślonym terminie nie oświadczył, czy wnosił ponaglenie, ani też nie nadesłał odpisu ponaglenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r., poz. 143) - dalej jako: "p.p.s.a." skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Zgodnie z art. 37 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.) - dalej jako "k.p.a." stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Ponaglenie zawiera uzasadnienie. Ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie zaś z art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: 1) wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2) w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: a) zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone, b) zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości. Celem złożenia ponaglenia jest wyczerpanie środków zaskarżenia i umożliwienie załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Droga sądowa jest zatem dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. Tym samym, złożenie skargi na bezczynność, czy też przewlekłość organu, jest możliwe dopiero po wniesieniu ponaglenia na niezałatwienie sprawy w trybie art. 37 k.p.a. Zdaniem sądu skarżący nie poprzedził wniesionej do sądu skargi wymaganym ponagleniem. Skarżący tego faktu nie wykazał też pomimo wezwania. Z akt sprawy nie wynika fakt złożenia stosowanego ponaglenia. Wprawdzie ponaglenie należy do środków prawnych odformalizowanych, niemniej nie można przyjąć, że każde pismo strony kierowane do organu prowadzącego postępowanie, w którym zawarto wniosek (prośbę) o przyspieszenie rozpoznania sprawy, stanowi środek prawny, o którym mowa w art. 37 k.p.a., warunkujący dopuszczalność skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Analiza akt administracyjnych wskazuje, że skarżący do wniosku o udzielenie zezwolenia pobytowego załączył pismo skierowane do Wojewody Pomorskiego, w którym wniósł o przyspieszenie rozpatrzenia jego wniosku. Treść pisma, a także moment złożenia (jednocześnie z wnioskiem), wyraźnie wskazuje, że intencją skarżącego i wyłącznym celem jego złożenia było wyrażenie prośby, skierowanej do organu, o przyspieszenie procedury i jak najszybsze wydanie decyzji zezwalającej na pobyt. Fakt, że tożsamy cel przyświeca także ponagleniu, nie jest wystarczającym argumentem, by z tego tylko powodu pismo to zakwalifikować jako ponaglenie. Niewątpliwie ponaglenie powinno spełniać wymogi przewidziane dla podania (art. 61 k.p.a.). Przepis art. 37 § 2 k.p.a. wprowadza szczególny wymóg ponaglenia, tj. jego uzasadnienie. Strona powinna zatem przedstawić okoliczności sprawy i argumentację świadczącą o bezczynności organu albo przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ. W wymienionym piśmie takiego uzasadnienia nie zawarto. Nie podniesiono w nim zarzutu bezczynności czy przewlekłości postępowania, innymi słowy – negatywnej oceny opieszałości organu w prowadzeniu tej sprawy. W piśmie tym strona nie dokonała "zaskarżenia" do organu wyższego stopnia bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wojewodę Pomorskiego w sprawie udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt. W piśmie nie domagano się bowiem rozstrzygnięcia kwestii bezczynności w formie, jaką określa art. 37 § 6 k.p.a. Pismo nie zostało skierowane do organu wyższego stopnia, ani tez nie zostało oznaczone jako ponaglenie ani przez użycie podobnego sformułowania, które by wskazywało, że celem pisma jest wywarcie wpływu na Wojewodę poprzez doprowadzanie do zbadania kwestii nieterminowości działania organu i wyciągnięcie odpowiednich konsekwencji przez organ wyższego stopnia. Skoro w niniejszej sprawie skarżący przed wniesieniem skargi nie złożył ponaglenia, to jego skarga podległa odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. Skarżący, pomimo wezwania, nie nadesłał ponaglenia w wyznaczonym terminie tj. do dnia 23 marca 2026 r., jak również w terminie tym nie wyjaśnił, czy ponaglenie takowe wnosił. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.