III SAB/Gd 149/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. A. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy postanawia: 1.odrzucić skargę; 2.zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. Pismem z dnia 13 lutego 2026 r. M. A., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi: - art. 35 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r., poz. 169, dalej:"k.p.a."), poprzez brak jakiejkolwiek aktywności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku w postępowaniu o sygnaturze akt WSC-IV.6151.5003.2025.MS w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i niezałatwienie sprawy w terminach określonych w niniejszym przepisie; - art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz.U. z 2025r., poz. 1079), poprzez niewydanie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 60 dni; - art. 36 § 1 i 2 k.p.a., poprzez niepoinformowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie, powodach takiego stanu rzeczy oraz niewskazaniu nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczeniu o prawie wniesienia ponaglenia; -a rt. 6 w zw. z art. 8 w zw. z art. 12 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z przepisami prawa, skutkujący utratą zaufania obywateli do władzy publicznej. Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący wniósł; 1. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "P.p.s.a.") o stwierdzenie, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku w sprawie o sygn. akt WSC-IV.6151.5003.2025.MS w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. o zobowiązanie Wojewody Pomorskiego do rozpoznania wniosku oraz wydania decyzji w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy lub o zobowiązanie organu do skutecznego doręczenia decyzji na adres aktualnego pełnomocnika w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; 3. na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. o przyznanie od Wojewody Pomorskiego sumy pieniężnej w wysokości 35. 000 zł; 6. na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając wnioski i zarzuty skargi podano, że w dniu 7 czerwca 2023 r. skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który zarejestrowany został pod sygn. akt WSC-IV.6151.5003.2025.MS. W dniu 5 lutego 2026 r., za pośrednictwem systemów teleinformatycznych, wniesiono ponaglenie na bezczynność organu. Mimo upływu terminu organ nie wystosował odpowiedzi na ponaglenie. Dodatkowo podniesiono, że organ nadał przesyłkę, zawierającą decyzję w sprawie na adres, który nie został wskazany w toku postępowania ani jako adres do doręczeń skarżącego, ani jako adres poprzedniego pełnomocnika. Przesyłka została doręczona osobie trzeciej, niepozostającej w żadnym stosunku prawnym ze skarżącym. W konsekwencji skarżący nie miał możliwości powzięcia informacji o wydaniu decyzji w jego sprawie, ani zapoznania się z jej treścią. Tym samym nie można uznać, iż doszło do skutecznego doręczenia decyzji. W związku z powyższym organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie i pozostaje do chwili obecnej w stanie bezczynności w postępowaniu wszczętym na wniosek skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie na podstawie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tekst jedn. z dnia 16 listopada 2022 r. Dz.U. z 2023 r. poz. 103, dalej: "ustawy o pomocy"), zgodnie z którymi przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. W przypadku uznania, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności wniesiono o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała charakteru rażącego z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również ze wskazanymi przepisami ww. ustawy. Alternatywnie z uwagi na okres ewentualnej bezczynności oraz jej niezawinione przyczyny organ wniósł o niewymierzanie na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy niewymierzanie grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z powołanym przepisem specustawy w okresie do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Innymi słowy, sąd zobowiązany jest do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. W niniejszej sprawie skarga na bezczynność podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. z tego względu, że została wniesiona po załatwieniu sprawy przez Wojewodę Pomorskiego. Jak wynika bowiem z akt sprawy, decyzja o odmowie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę skarżącemu została wydana w dniu 20 listopada 2025r. zaś skargę wniesiono w dniu 13 lutego 2026 r. (data doręczenia na skrzynkę ePUAP). Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) - w składzie siedmiu sędziów podjął w dniu 22 czerwca 2020 r. uchwałę o sygn. akt II OPS 5/19, w której wskazano, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Co do dopuszczalności skargi na przewlekłość organu w postępowaniu w sytuacji, gdy postępowanie to zostało już w chwili wniesienia skargi zakończone Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął analogiczną co do istoty uchwałę z dnia 7 marca 2022 r. o sygn. akt II OPS 1/21. Wprawdzie treść obydwu wskazanych uchwał nawiązuje do zakończenia postępowania administracyjnego aktem ostatecznym, co nie miało miejsca w realiach niniejszej sprawy, jednak uchwały te oparte są na ogólnym spostrzeżeniu, zgodnie z którym wydanie decyzji w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualny stan przewlekłości (bezczynności) staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność (przewlekłość) jest już takim właśnie stanem historycznym, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Wymaga zaakcentowania, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność po załatwieniu sprawy przez organ nie istnieje już stan bezczynności, a to oznacza, że nie istnieje już przedmiot skargi w chwili jej wniesienia. Kontrolowany bowiem w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. A zatem załatwienie sprawy administracyjnej decyzja, przed wniesieniem skargi, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, tj. stanu bezczynności. Użyty w art. 53 § 2b P.p.s.a. termin "w każdym czasie", którym posłużył się ustawodawca, a który jest właściwy do wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, musi być postrzegany w aspekcie trwającego w dacie składania skargi i naruszającego czas załatwienia sprawy stanu postępowania administracyjnego, co prowadzi do wniosku, że możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, z przyczyn związanych z prawną konstrukcją i istotą bezczynności, obejmuje przedział czasowy od zaistnienia stanu bezczynności "oprotestowanego" wniesionym ponagleniem aż do załatwienia sprawy, której bezczynność dotyczy (por. P. Dobosz, Milczenie i bezczynność w prawie administracyjnym, Kraków 2011, str. 326). Innymi słowy, jeżeli organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to w takiej sytuacji zarzucana bezczynność realnie przestaje istnieć jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi. Na tle powyższego stwierdzić należy, że w realiach niniejszej sprawy w dacie wniesienia skargi w dniu 13 lutego 2026 r. nie istniał stan bezczynności, jakiej dotyczyła skarga, a tym samym nie istniał również przedmiot skargi w rozpatrywanej przez Sąd sprawie. W konsekwencji uznać należy skargę za niedopuszczalną z powodu braku przedmiotu zaskarżenia. W świetle przedstawionego powyżej orzecznictwa NSA nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości doręczenia decyzji w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu w sprawie rozpatrzenia wniosku, skoro decyzja rozstrzygająca ów wniosek została wydana i doręczona osobie uznanej przez organ za pełnomocnika przed wniesieniem skargi. Nawiązując do argumentacji podniesionej w uzasadnieniu skargi, związanej kwestią prawidłowości doręczenia decyzji z dnia 20 listopada 2025 r., należy wskazać, że kwestia prawidłowości doręczenia decyzji administracyjnej organu I instancji może być badana w toku ewentualnego postępowania odwoławczego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w ramach ewentualnej skargi na postanowienie oparte na art. 134 k.p.a. (stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.