III SAB/Gd 152/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia 17 maja 2023 r. G. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku ze skargą na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z przedstawionej Sądowi dokumentacji wynika, że pismem z dnia 26 września 2022 r. G. K. zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie o udostępnienie w trybie dostępu do informacji publicznej orzeczeń Sądu Rejonowego w Wejherowie wraz z uzasadnieniami, tj.: wyroków, które wydano w latach 2021/2022 w przedmiocie pozbawienia władzy rodzicielskiej uczestników tych postępowań oraz wyroków skazujących, które wydano w latach 2020/2021 za przestępstwa art. 197-203 Kodeksu karnego. Wnioskodawca zaznaczył we wniosku, że wnioskowaną informację należy udostępnić "tylko i wyłącznie na nośniku danych pamięci USB 2.0 poprzez zakup takiego nośnika danych przez Sąd". Pismem z dnia 14 października 2022 r. (nr [...]) Prezes Sądu Rejonowego w Wejherowie, powołując się na art. 14 i art. 15 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poinformował wnioskodawcę, że udostępnienie informacji publicznej we wskazanej przez niego formie wiąże się z koniecznością poniesienia przez Sąd Rejonowy w Wejherowie dodatkowych kosztów. Wobec tego zobowiązano stronę go do uiszczenia opłaty w kwocie 40 zł na rachunek bankowy Sądu Rejonowego w Wejherowie w terminie 14 dni. Jednocześnie organ pouczył wnioskodawcę, że w terminie 14 dni wnioskodawca może dokonać zmiany wniosku w zakresie formy udostępnienia informacji publicznej albo wycofać wniosek, albowiem Sąd Rejonowy w Wejherowie nie ma możliwości udostępnienia informacji w formie określonej we wnioskach, gdyż nie dysponuje wskazanymi nośnikami danych, natomiast może udostępnić żądaną informację w formie dokumentu papierowego. Organ poinformował wnioskodawcę, że w przypadku braku uiszczenia opłaty albo zmiany wniosku w zakresie formy udostępnienia informacji publicznej, w zakreślonym do tego terminie, postępowanie o udostępnienie informacji publicznej zostanie umorzone. Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r. (sygn. akt III SAB/Gd 203/22) wydanym w wyniku rozpoznania skargi G. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał wskazany organ do rozpatrzenia wniosku G. K. z dnia 26 września 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony Prezesowi Sądu Rejonowego w Wejherowie w dniu 31 maja 2023 r. Decyzją z dnia 13 czerwca 2023 r., nr [...] Prezes Sądu Rejonowego w Wejherowie umorzył postępowanie o udostępnienie informacji publicznej. Przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 16 w związku z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.". W uzasadnieniu wydanej decyzji organ powołał się na art. 14 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. i wskazał, że pismem z dnia 14 października 2022 r. wnioskodawca został powiadomiony, iż Sąd Rejonowy w Wejherowie nie dysponuje wskazanym we wniosku nośnikiem danych i tym samym nie ma możliwości udostępnienie informacji w formie wskazanej we wniosku. Jednocześnie w piśmie tym wnioskodawca został poinformowany o tym, w jaki sposób żądana informacja może zostać mu udostępniona oraz został pouczony o konsekwencjach prawnych niezłożenia w terminie wniosku o udostępnienie informacji wskazanym w powiadomieniu. Przedmiotowe powiadomienie zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 25 października 2022 r. i pozostało bez odpowiedzi. Organ powołał się następnie na wydany w sprawie ww. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w uzasadnieniu którego stwierdzono, że brak jest podstaw do uznania kosztów zakupu banku danych za koszty udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bowiem przepis ten dotyczy zwykłych kosztów udostępnienia informacji, które czasowo za stronę ponosi organ udostępniając informację. Koszty zakupu takiego urządzenia, jakim jest w istocie przenośny bank danych (dający - po skasowaniu czy przeniesieniu na inne urządzenie udostępnionych danych - możliwość jego wielorazowego użytku), nie mogą być uznane za koszty, jakie organ musi ponieść w celu udostępnienia informacji. Kosztami takimi zasadniczo są koszty udostępnienia informacji w formie dokumentów pisemnych. Informacja o możliwości dokonania przez skarżącego wpłaty na zakup urządzenia była zatem jedynie alternatywnym, zaproponowanym przez organ rozwiązaniem udostępnienia informacji w formie zawnioskowanej przez skarżącego w sytuacji, gdy pokryje on koszty urządzenia, którym organ nie dysponuje. Mając na uwadze okoliczność, że wnioskodawca nie dokonał modyfikacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zgodnie z pouczeniem i zobowiązaniem zawartym w piśmie z dnia 14 października 2022 r. postępowanie zostało stosownie do art. 14 ust. 2 in fine u.d.i.p. umorzone. W osobiście sporządzonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. K. wniósł o stwierdzenie, że w sprawie wystąpiła bezczynność w załatwieniu jego wniosku oraz zobowiązanie Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie do udostępnienia informacji publicznej. Ponadto skarżący wystąpił o wymierzenie od organu na swoją rzecz "grzywny w kwocie 3,000 zł" za nieudostępnienie informacji publicznej. Z treści skargi wynika, że pomimo wydanego w sprawie wyroku stwierdzającego bezczynność organu wnioskowana informacja nadal nie została udostępniona. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Wejherowie wniósł o oddalenie skargi. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy organ wyjaśnił, że o skuteczności skargi na bezczynność można mówić jedynie, gdy właściwy podmiot nie wykonuje w terminie nałożonych na niego prawem obowiązków. Prezes Sądu w ustawowym terminie odpowiedział na wniosek skarżącego, to skarżący natomiast nie zareagował na skierowane do niego wezwanie z dnia 14 października 2022 r. Następnie, w terminie zakreślonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 9 lutego 2023 r., Prezes Sądu wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W realiach rozpatrywanej sprawy, z uwagi na przedmiot zaskarżenia, należy mieć na uwadze przepisy ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.", która kształtuje prawo do informacji publicznej, określa zasady i tryb jej udostępniania oraz ponownego wykorzystania (art. 1 i art. 2 u.d.i.p.). Kognicja sądów administracyjnych do rozpoznawania skarg na bezczynność w takich sprawach wynika z art. 3 § 2 pkt 4 i 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.); zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a.", zaś potwierdza ją dodatkowo brzmienie art. 21 u.d.i.p. Stosownie do art. 149 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W przypadku stwierdzenia braku podstaw do uwzględnienia skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej, sąd oddala skargę w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Orzekając w tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest działalność Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie w przedmiocie rozpoznania wniosku G. K. o udostępnienie informacji publicznej określonej w piśmie z dnia 26 września 2022 r., w którym skarżący zaznaczył, że "informację należy udostępnić tylko i wyłącznie na nośniku danych pamięci USB 2.0". W realiach rozpoznawanej sprawy znaczenie dla jej prawidłowego rozstrzygnięcia ma również okoliczność, że przedmiotowa sprawa była procedowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (sygn. akt III SAB/Gd 203/22), w której zapadł w dniu 9 lutego 2023 r. prawomocny wyrok. Okoliczność ta skutkuje koniecznością zastosowania przepisu art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p.p.s.a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 1998 r., sygn. akt II SA 1560/97, LEX nr 41916). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Uregulowanie zawarte w art. 153 p.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania. Rolą obecnie kontrolującego działalność Prezesa Sądu Rejonowego w Wejherowie Sądu jest weryfikacja, czy organ ten w pełni zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w przywołanym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 lutego 2023 r. (sygn. akt III SAB/Gd 203/22). Wyrokiem tym natomiast uznając, że Prezes Sądu Rejonowego w Wejherowie dopuścił się bezczynności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązał organ do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyraził ocenę prawną, zgodnie z którą, wobec spełnienia przesłanki podmiotowej i przesłanki przedmiotowej udostępnienia informacji publicznej, Prezes Sądu Rejonowego w Wejherowie powinien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia. Sąd ten stanął na stanowisku, że pismo Prezesa Sądu z dnia 14 października 2022 r. stanowiło powiadomienie skarżącego, iż z uwagi na środki techniczne pozostające w dyspozycji organu, nie jest możliwe udostępnienie mu żądanej informacji publicznej w sposób i w formie określonych we wniosku, tj. na nośniku danych pamięci USB 2.0. Przy czym w uzasadnieniu wyroku Sąd jednoznacznie skonstatował, że brak jest podstaw do uznania kosztów zakupu banku danych za koszty udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 14 ust. 2 u.d.i.p., bowiem przepis ten dotyczy zwykłych kosztów udostępnienia informacji, które czasowo za stronę ponosi organ udostępniając informację. W doktrynie wskazuje się, że "art. 14 ust. 1 u.d.i.p. uzależnia możliwość uzyskania informacji publicznej (zarówno przetworzonej, jak i nieprzetworzonej) od sposobu lub formy, w jakich wnioskodawca domaga się jej udostępnienia. Innymi słowy, gdy organ nie może zrealizować wniosku zgodnie z żądaniem, powinien poinformować wnioskodawcę, w jakim wypadku i w jaki sposób (dotyczy to też formy) byłoby to możliwe. Powyższe powiadomienie powinno być dokonane w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., a więc w terminie 14 dni od daty wpływu wniosku do podmiotu zobowiązanego. Jeżeli wnioskodawca w terminie 14 dni od daty otrzymania wspomnianego wyżej powiadomienia nie zawiadomi adresata wniosku o wyrażeniu zgody na zaproponowaną przez niego odmienną formę udostępnienia, to dysponent informacji ma obowiązek wydać decyzję o umorzeniu postępowania. W każdym przypadku decyzja o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej musi być poprzedzona powiadomieniem, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Zaniechanie przez podmiot zobowiązany dokonania wspomnianego wyżej powiadomienia oznacza, że wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jest nieuprawnione" (zob. LEX/el - pkt 6 komentarza do art. 14 u.d.i.p. [w:] I. Kamińska, M Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, wyd. III, Wolters Kluwer 2016). W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, wydając w dniu 13 czerwca 2023 r. decyzję o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej z wniosku skarżącego z dnia 26 września 2022 r., organ odwoławczy prawidłowo zastosował się do oceny prawnej zawartej w przywołanym wyroku. W wydanym w sprawie wyrokiem Prezes Sądu Rejonowego w Wejherowie został zobowiązany do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi. Odpis prawomocnego wyroku został doręczony temu organowi w dniu 31 maja 2023 r. Wskazany w wyroku tutejszego Sądu termin na rozpatrzenie wniosku upłynął zatem 14 czerwca 2023 r., przy czym kończąca sprawę decyzja wydana została z zachowaniem zakreślonego terminu. Wydanie decyzji oznacza, że organ nie pozostaje w zarzucanej bezczynności. Merytoryczna zaś kontrola decyzji o umorzeniu wykracza poza granice sprawy ze skargi na bezczynność organu, przez co w niniejszym postępowaniu nie mogła mieć miejsca. Z opisanych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).