III SAB/Gd 154/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w przedmiocie przekazania zażalenia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu M. S. ze Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia 30 czerwca 2024 r. M. S. (dalej jako: "skarżący" lub "strona"), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w sprawie przekazania jego zażalenia z dnia 27 października 2023 r., skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, na postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 3 października 2023 r. (nr [...]), wnosząc o: 1/ zobowiązanie Prezydenta Miasta Gdańska do przekazania zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie; 2/ stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3/ wymierzenie organowi grzywny w wysokości 2.000 zł; 4/ przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 1.000 zł; 5/ zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Uzasadniając wniesioną skargę skarżący wskazał m.in. że po wniesionym do organu zażaleniu w dniu 30 października 2023 r., w maju 2024 r. w rozmowie telefonicznej uzyskał informację, że jego zażalenie nie zostało dotychczas przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, dlatego także w maju 2024 r. wniósł do organu - poprzez e-PUAP - ponaglenie w tej sprawie. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gdańska wyjaśnił, że zażalenie M. S. na postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska (nr [...]) w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne zostało przekazane wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismem z dnia 17 maja 2024 r. (nr [...]) i zostało zarejestrowane pod nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza jej analiza pod kątem dopuszczalności. Sąd zobowiązany jest bowiem do zbadania, czy w danej sprawie nie zachodzą podstawy do odrzucenia skargi, wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarga na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska w sprawie przekazania zażalenia skarżącego z dnia 27 października 2023 r., skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 3 października 2023 r. (nr [...]), podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z tego powodu, że na dzień wniesienia skargi nie istniał już stan skarżonej bezczynności organu, tj. wskazane zażalenie zostało już przekazane Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu przez Prezydenta Miasta Gdańska. Należy wyjaśnić, że ocena zachowania organu pod względem kryteriów bezczynności dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu na dzień wniesienia skargi. Innymi słowy, dla oceny zasadności skargi na bezczynność kluczowy jest moment jej wniesienia, bowiem skarga taka kierowana jest przeciwko wadliwemu procedowaniu organu, w wyniku którego, konkretna sprawa administracyjna nie została załatwiona w terminie. Jeżeli organ trwa w bezczynności w momencie wniesienia skargi podlega ona zasadniczo merytorycznemu rozpoznaniu, natomiast sytuacja taka nie zachodzi, gdy zaskarżana bezczynność ustała przed wniesieniem skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19) stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z uzasadnienia uchwały wynika, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Przyjąć zatem należy, że w przypadku wniesienia skargi na bezczynność po załatwieniu sprawy przez organ nie istnieje już stan bezczynności, a to oznacza, że nie istnieje już przedmiot skargi w chwili jej wniesienia. Kontrolowany bowiem w wyniku skargi na bezczynność lub przewlekłość stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny. A zatem załatwienie sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Jeżeli więc organ zakończy postępowanie administracyjne stosownym rozstrzygnięciem przed wniesieniem skargi, to zarzucana mu bezczynność realnie przestaje istnieć – ustaje jako okoliczność faktyczna i tym samym nie może stanowić przedmiotu skargi. W konsekwencji, skoro stan bezczynności kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywistym jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Analizując treść przywołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego można zauważyć, że w uzasadnieniu podkreślono znaczenie celu jakiemu służy instytucja skargi na bezczynność i przewlekłość, czyli doprowadzenie do usunięcia stanu opieszałości organu. Po rozstrzygnięciu sprawy przez organ, nawet jeżeli rozstrzygnięcie to nastąpi po upływie terminu wyznaczonego w przepisach obowiązującego prawa, bezczynność i przewlekłość postępowania pozostają stanem historycznym, czyli takim, który istniejąc w przeszłości, nie może być uznany w procedurze sądowoadministracyjnej za nadal podlegający ocenie w kontekście celu tej procedury, tj. przeciwdziałania opieszałości organu w wydaniu aktu lub dokonania określonej czynności z zakresu administracji publicznej, skoro organ wydał już określone rozstrzygnięcie lub podjął dana czynność. Wniosek taki znajduje swoje uzasadnienie w normatywnej treści pojęć bezczynności i przewlekłości, a wspiera go wspólna na gruncie regulacji postępowania administracyjnego i postępowania przed sądami administracyjnymi instytucja ponaglenia (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 lutego 2024 r., sygn. akt II SAB/Wr 18/24). Przedstawioną powyżej argumentację należy zastosować w przypadku skargi na bezczynność organu I instancji w przekazaniu organowi II instancji zażalenia, która została wniesiona po dokonaniu tej czynności. Podobnie jak w przypadku spraw dotyczących decyzji administracyjnej cel skargi jest taki sam – doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności. Tym samym w przypadku złożenia skargi na bezczynność już po przekazaniu przez organ – stosownie do art. 133 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572) – tej skargi organowi odwoławczemu, skarga taka nie będzie mogła zmierzać do usunięcia stanu niezgodnego z prawem. W takich okolicznościach stan bezczynności (jeżeli wystąpił) będzie mieć wymiar historyczny, nie zaś aktualny. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że z akt sprawy wynika, iż złożone przez skarżącego w dniu 30 października 2023 r. zażalenie na postanowienie Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 3 października 2023 r. (nr [...]) w przedmiocie oddalenia w całości zarzutu w sprawie egzekucyjnej zostało przez Prezydenta Miasta Gdańska przekazane wraz z aktami sprawy do Samorządowego Kolegium Odwoławczego przy piśmie z dnia 17 maja 2024 r. (data nadania przesyłki – 21.05.2024 r.), natomiast złożona w niniejszej sprawie skarga datowana na dzień 30 czerwca 2024 r. wpłynęła do organu w dniu 2 lipca 2024 r. Mając to na uwadze nleżało zatem stwierdzić, że skarżący wniósł niniejszą skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Gdańska już po przekazaniu zażalenia organowi odwoławczemu, a zatem już po ustaniu stanu bezczynności w tej sprawie, co – w świetle powyżej zaprezentowanych rozważań – należało uznać za niedopuszczalne. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., skarga podlegała odrzuceniu, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego przez skarżącego wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł orzeczono w punkcie 2. sentencji postanowienia w na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).