III SAB/Gd 162/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 października 2024 r. sprawy ze skargi T. Z. na bezczynność Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. T. Z., działając w imieniu E. B. pełniącej obowiązki pełnomocnika wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym pod sygn. akt Km [...], wystosował do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach pismo z dnia 11 grudnia 2023 r., w którym wezwał Komornika do zapłaty kwoty 300 zł za bezpodstawne i bezprawne wywołanie czynności procesowej polegającej na tym, że w dniu 24 listopada 2023 r., po bezprawnym żądaniu od E. B. pisemnego wniosku o udostępnienie akt, akt tych jej nie udostępniono w całości, udostępniono bowiem wyłącznie akta w formie papierowej utworzone po przekazaniu sprawy do sądu, nie udostępniono natomiast akt prowadzonych elektronicznie. W piśmie tym, oprócz wezwania do zapłaty, T. Z. zażądał, "w trybie u.d.i.p.", wyjaśnień, gdzie Komornik był w dacie zaznajomienia się z przedmiotowymi aktami, albo jakie czynności komornicze podejmował w tym zakresie poza siedzibą kancelarii i wniósł o wydanie w ww. trybie protokołu potwierdzającego uczestnictwo w takiej czynności. Następnie w dniu 8 stycznia 2024 r. T. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której - zarzucając Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej - wskazał na naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 902), powoływanej dalej także jako "u.d.i.p.". W skardze zawarto wniosek o stwierdzenie, że Komornik dopuścił się bezczynności, zobowiązanie Komornika do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku oraz zasądzenie od Komornika na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podano, że skarżący jako profesjonalny pełnomocnik (adwokat) reprezentujący adwokat E. B. wezwał przedsądowo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach do zapłaty za wprowadzenie w błąd osoby korzystającej z ochrony przy wykonywaniu swoich obowiązków zawodowych poprzez, najpierw bezprawne żądanie złożenia pisemnego wniosku o przejrzenie akt komorniczych, a następnie poprzez ich nieudostępnienie w całości. W wezwaniu tym, z uwagi na fakt toczących się w stosunku do Komornika postępowań - w tym trzech w trybie art. 179 ustawy o komornikach sądowych - skarżący chciał ustalić "jakie konkretnie czynności procesowe i jaka towarzyszy temu dokumentacja zostały wykonywane w dniu wyznaczonym przez samego komornika co jest informacją publiczną albowiem komornik jest funkcjonariuszem publicznym i każdy może żądać informacji o rodzaju i dacie podejmowanych przez niego w zakresie wykonywania funkcji publicznej czynnościach procesowych, co rzekomo uniemożliwiło mu zarówno wydanie akt komorniczych jak też obecność w kancelarii w terminie wyznaczonym przez samego siebie". Skarżący wskazał, że wniosek wraz z załączonym wezwaniem Komornik odebrał w dniu 14 grudnia 2023 r., zatem w dniu 24 grudnia 2023 r. upłynął termin na udostępnienie informacji publicznej. Informacja ta nie została skarżącemu udostępniona. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, bowiem wniesionej przez nieuprawniony podmiot, względnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Komornik w pierwszej kolejności przedstawił stan faktyczny sprawy wskazując, że prowadzi postępowanie egzekucyjny na wniosek wierzyciela T. Z. z dnia 31 października 2018 r., na podstawie tytułu wykonawczego - nakazu zapłaty z dnia 17 sierpnia 2017 r. wydanego przez Sąd Okręgowy sygn. akt [...]. Egzekucja prowadzona była przeciwko dłużnikowi S. C., który zmarł dnia 15 grudnia 2023 r. W toku postępowania egzekucyjnego wierzyciel T. Z. początkowo działał bez pełnomocnika. Pismem z dnia 29 września 2023 r. do postępowania zgłosiła się jako pełnomocnik wierzyciela adwokat E. B., przedkładając udzielone jej pełnomocnictwo z dnia 29 września 2023 r. do działania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym pod sygn. akt KM [...] w imieniu wierzyciela T. Z. Pełnomocnik wierzyciela T. Z. - adw. E. B., pismem z dnia 14 listopada 2023 r. wniosła o udostępnienie akt przedmiotowego postępowania egzekucyjnego "do wglądu w najbliższym możliwym terminie". W dniu 24 listopada 2023 r. pełnomocnik wierzyciela adw. E. B. stawiła się w kancelarii komorniczej celem zapoznania się z aktami komorniczymi, z czego pracownik kancelarii N. K. sporządziła stosowną notatkę. W dniu 14 grudnia 2023 r. wpłynęło do kancelarii komorniczej pismo datowane na dzień 11 grudnia 2023 r. - wezwanie do zapłaty. Pismo to zostało złożone przez E. B., działającą przez pełnomocnika adwokata T. Z., na podstawie załączonego pełnomocnictwa z dnia 11 grudnia 2023 r. W piśmie tym E. B., poprzez swojego pełnomocnika adw. T. Z., wezwała komornika do zapłaty 300 zł "za bezpodstawne i bezprawne wywołanie czynności procesowej przez w/w pełniącą rolę pełnomocnika w sprawie KM [...] polegającą na tym, że w dniu 24 listopada 2023 r. po bezprawnym żądaniu (...) pisemnego wniosku o udostępnienie akt, akt tych (...) komornik nie udostępnił w całości - a tylko te, które zostały w formie papierowej utworzone po przekazaniu sprawy do sądu". Z treści pisma wynika jednoznacznie, że podmiotem wzywającym jest E. B., zaś T. Z. działa w jej imieniu, jako jej pełnomocnik. Komornik sądowy zignorował wezwanie do zapłaty uznając, iż nie ma obowiązku ustosunkowania się do niego - przepisy kodeksu cywilnego nie obligując wezwanego do zapłaty do udzielania odpowiedzi. Zawarte w piśmie E. B. z dnia 11 grudnia 2023 r., złożonym w jej imieniu przez pełnomocnika adw. T. Z., żądanie "w trybie u.i.d.p." udzielenia wyjaśnień gdzie komornik był w dacie zaznajomienia z aktami egzekucyjnym przez pełnomocnika albo jakie czynności komornik podejmował w tym zakresie poza siedzibą kancelarii oraz o wydanie protokołów potwierdzających uczestnictwo w takiej czynności, zostało potraktowane przez komornika sądowego jako część wezwania do zapłaty i pozostające w związku z żądaniem do zapłaty. Wniosek nie został załączony do wezwania do zapłaty, lecz zawarty został w treści wezwania do zapłaty. Użyty zwrot "w trybie u.i.d.p." nie jest powszechnie stosowany i nie jest znany komornikowi, stąd nie potraktował tego fragmentu wezwania do zapłaty jako wniosek o udzielenie informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. W dniu 10 stycznia 2024 r. wpłynęła do kancelarii komorniczej "skarga na bezczynność" z dnia 5 stycznia 2024 r., wniesiona przez T. Z. "w imieniu własnym". Komornik, mając na uwadze przedstawiony stan faktyczny sprawy, wywiódł że skarżący T. Z., składając wniosek z dnia 11 grudnia 2023 r., nie występował w imieniu własnym i w celu ochrony własnego, osobistego interesu, lecz w imieniu E. B., jako jej pełnomocnik, działając na jej rzecz i w jej interesie. Brak jest podstaw do przyjęcia, że obecnie skarżący uzyskał własne prawo do skarżenia bezczynności organu. W treści skargi T. Z. nie wskazuje na to, jaki ma interes prawny w skarżeniu bezczynności organu i na jakiej podstawie domaga się ochrony prawnej. Skutkować to winno, zdaniem Komornika, odrzuceniem skargi, względnie jej oddaleniem, z uwagi na brak po jego stronie zdolności skargowej. Niezależnie od powyższego Komornik podniósł, że brak jest podstaw do przyjęcia, że zawarty w piśmie E. B. z dnia 11 grudnia 2023 r. (wezwaniu do zapłaty) wniosek "w trybie u.i.d.p." traktować należało jako wniosek o udzielenie informacji publicznej, złożony na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Samo powołanie się na prawo do dostępu do informacji publicznej nie powoduje uruchomienia trybu postępowania przewidzianego w ustawie. Publiczne prawo podmiotowe nie może być wykorzystywane w sposób bezgraniczny, a wykorzystywane w sposób sprzeczny z założeniem ustawodawcy jest nadużyciem prawa do informacji publicznej. Stąd w razie nadużycia podmiot zobowiązany nie musi spełnić określonego obowiązku. Nadużyciem będzie wykorzystywanie praw wynikających z art. 61 Konstytucji RP w sposób sprzeczny z istotą tych praw, a także sprzecznie z celami, jakie założył sobie ustawodawca. Nadużyciem prawa do informacji publicznej jest między innymi wykorzystywanie tego prawa w celach prywatnych niezwiązanych z transparentnością działań podmiotów zobowiązanych (np. na własne potrzeby związane z prowadzonymi postępowaniami sądowymi), czy w sposób, który można określić jako nękanie podmiotu zobowiązanego. Zawarty w wezwaniu do zapłaty wniosek E. B. z dnia 11 grudnia 2023 r., zdaniem Komornika, nie miał na celu uzyskania informacji publicznej w celach, dla których instytucja informacji publicznej została przewidziana, a wyłącznie podyktowany był własnymi, prywatnymi interesami tego podmiotu i chęcią pozyskania określonej informacji dla celów związanych z dochodzeniem naprawienia szkody i dla celów ewentualnego postępowania w tym zakresie. Samo powołanie się na prawo do informacji publicznej nie czyni, że podmiot wnioskujący uzyskuje uprawnienia przewidziane w ustawie. W tym kontekście uznać należy, że wnioskodawca (nawet jeżeli skutecznie złożył wniosek o udzielenie informacji publicznej) nadużył tego prawa i z tego powodu nie może korzystać z ochrony. Niezależnie od powyższego, Komornik wskazał, że żądana informacja (gdzie komornik był w określonej dacie albo jakie czynności komornicze podejmował w danym dniu poza siedzibą kancelarii komorniczej) nie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Pomimo otwartego katalogu informacji publicznej zawartego w art. 6 u.d.i.p. nie sposób przyjąć, że każda informacja dotycząca podmiotu obowiązanego do udzielania informacji publicznych, jest informacją publiczną. Okoliczności dotyczące rodzaju dokonywanych czynności egzekucyjnych w danym dniu przez komornika sądowego, przyczyn dokonywania czynności poza kancelarią komorniczą w danym dniu nie mogą być traktowane jako informacja publiczna. Brak jest również podstaw do przyjęcia, że strona, pod pozorem korzystania z uprawnień do uzyskania informacji publicznej, ma prawo żądać od komornika sądowego protokołów z czynności egzekucyjnych, których komornik dokonywał w danym dniu jako organ egzekucyjny. Skarżący w piśmie procesowym, stanowiącym replikę na odpowiedź Komornika na skargę, zaznaczył, że w wezwaniu do zapłaty wyraźnie oświadczył, iż żąda - a nie, że żąda tego klient przez niego reprezentowany - informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 oraz art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., orzeka w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8) oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Wniesiona skarga dotyczy bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 2 ust.1 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej". Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Skarżący wnoszący skargę na bezczynność organu w zawiązku ze złożonym przez niego wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, winien wykazać, że złożył wniosek o udostępnienie takiej informacji. Skarżący nie wykazał, by złożył do organu w swoim imieniu wniosek o udostępnienie informacji publicznej, o którym jest mowa w skardze. Wniosek ten zawarto w skierowanym do Komornika piśmie złożonym przez skarżącego w imieniu adwokata E. B., stanowiącym wezwanie do zapłaty odszkodowania w wysokości 300 zł. W treści tego pisma wskazano na poniesienie szkody w związku z nieudostępnieniem w prawidłowy sposób akt postępowania egzekucyjnego i nieobecnością Komornika w kancelarii. Złożony w trybie u.d.i.p. wniosek o udzielenie wyjaśnień, gdzie Komornik był w dacie zaznajomienia się z przedmiotowymi aktami, albo jakie czynności komornicze podejmował w tym zakresie poza siedzibą kancelarii oraz o wydanie w ww. trybie protokołu potwierdzającego uczestnictwo w takiej czynności, był ściśle związany z wystosowanym wezwaniem do zapłaty, dotyczył bowiem okoliczności faktycznych stanowiących podstawę żądania odszkodowania. Skarżący złożył do Komornika wezwanie do zapłaty w imieniu E. B., jako jej pełnomocnik. W treści tego pisma brak jest jakiejkolwiek zastrzeżenia potwierdzającego, że wniosek o u.d.i.p. składany jest przez T. Z. w imieniu własnym. Udzielone skarżącemu przez E. B. pełnomocnictwo dotyczyło prowadzenia sprawy o zapłatę. Pełnomocnictwo jest rodzajem zastępstwa. Zastępstwem określa się taką sytuację, gdy jeden podmiot działa w sferze prawnej drugiego podmiotu z zamiarem wywołania skutków prawnych i faktycznych w sferze prawnej zastępowanego oraz w celu realizacji jego interesów. W ramach tej instytucji wyróżnia się zastępstwo bezpośrednie oraz zastępstwo pośrednie, w którym zastępca działa we własnym imieniu, lecz na cudzy rachunek. Pełnomocnictwo, zarówno procesowe (art. 86 i następne ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego; Dz.U z 2024 r. poz. 1569), jak i materialne (art. 98 i następne ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny; Dz.U. z 2024 r. poz.1061), ma charter zastępstwa bezpośredniego. Pełnomocnik dokonuje czynności w imieniu udzielającego pełnomocnictwa, ze skutkiem czynności bezpośrednio dla udzielającego pełnomocnictwa. W okolicznościach sprawy brak jest podstaw do uznania by skarżący, składając wniosek o udostępnienie informacji publicznej, działał w imieniu własnym. Z regulacji prawnej instytucji pełnomocnictwa wynika, że T. Z. działał w charakterze zastępcy bezpośredniego, dokonał czynności w imieniu E. B., ze skutkiem czynności bezpośrednio dla udzielającej pełnomocnictwa. Wskazać należy, że także treść pisma stanowiącego wezwanie do zapłaty nie umożliwia interpretacji złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej jako wniosku złożonego przez pełnomocnika w imieniu własnym. W piśmie tym skarżący w żaden sposób nie zaznaczył, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej składa w imieniu własnym. Podkreślić należy, że pełnomocnik dokonując czynności w imieniu reprezentowanego nie ma obowiązku wskazywania, że dokonuje jej w imieniu reprezentowanego. Przeciwnie, w sytuacji gdy do skierowanego do organu pisma dołączono pełnomocnictwo, z samej istoty pełnomocnictwa wynika, że składane przez pełnomocnika wnioski i oświadczenia, składane są w imieniu reprezentowanego. W sytuacji, w jakiej pełnomocnik zamierzałby dokonać czynność w imieniu własnym, musiałby wyraźnie w treści czynności tę okoliczność wyartykułować. W wezwaniu do zapłaty z dnia 11 grudnia 2023 r. skarżący nie wskazywał, by wniosek o udostępnienie informacji publicznej składał w imieniu własnym. Z okoliczności sprawy wynika, że skarżący nie złożył wniosku o udostępnienie informacji publicznej skierowanego do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Kartuzach, o którym jest mowa w skardze. Z tej przyczyny, wniesiona skarga na bezczynność tego organu w udostępnieniu informacji publicznej nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawowym warunkiem zaistnienia bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku jest bowiem złożenie wniosku o udostępnienie takiej informacji. Sąd nie dokonywał oceny pozostałej argumentacji prawnej, podnoszonej przez obie strony postępowania, było to bowiem w okolicznościach niniejszej sprawy zbędne. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako niezasadną.