III SAB/Gd 198/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Pismem z dnia 3 listopada 2022 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902) - dalej jako: "u.d.i.p.", w zakresie, w jakim przepis ten stanowi , że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na braku zrealizowania wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł o zobowiązanie Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G. do załatwienia jego wniosku z dnia 8 października 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej podając, że zwrócił się o udostępnienie projektu organizacji ruchu dla ulicy Ż. w G. w wersji elektronicznej za pośrednictwem poczty elektronicznej. W dniu 21 października 2022 r. otrzymał odpowiedź, w której Spółdzielnia Mieszkaniowa wskazała, że z uwagi na to, że skarżący nie jest członkiem Spółdzielni, ani mieszkańcem, nie może ona udzielić informacji. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - upłynął po 14 dniach od złożenia wniosku. Korespondencja ze Spółdzielni nie stanowi załatwienia wniosku skarżącego. Skarżący stwierdził , że zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej "R." jest organem zarządzającym drogą wewnętrzną Ż. w G., wobec czego ma obowiązek sporządzać i zatwierdzać, a następnie wdrażać projekt organizacji ruchu na tej drodze. Tematykę organizacji ruchu na drogach, z uwagi na powszechny zakres jej oddziaływania, można traktować jako przykład informacji publicznej, rzutującej na życie każdego obywatela. Tak więc wniosek o projekt organizacji ruchu na danej ulicy skierowany do zarządcy drogi powinien być niezwłocznie załatwiony zgodnie z ustawą. W odpowiedzi na skargę Spółdzielnia Mieszkaniowa "R." w G. wniosła o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej podnosząc, że nie jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu ustawy, a w konsekwencji posiadane przez nią informacje nie mają charakteru informacji publicznych. Potwierdza to uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OPS 1/05. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest przez sądy administracyjne na podstawie kryterium legalności. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) - dalej jako: "p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym ustawy. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Stosownie natomiast do treści art. 4 ust. 1 u.d.i.p. , obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Ponadto, jak wynika z art. 4 ust. 2 u.d.i.p., obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. poz. 1240) oraz partie polityczne. W świetle przywołanych przepisów nie można zakwalifikować Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G. jako podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Nie budzi wątpliwości, że Spółdzielnia nie mieści się w pojęciu władzy publicznej, czyli w pierwszej kategorii podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej. Nie jest ona bowiem organem państwowym lub samorządowym, ani nie sprawuje w ich imieniu funkcji publicznych. Nie można jej również zakwalifikować do kategorii podmiotów określonych w art. 4 ust. 2 u.d.i.p. Problematyczne może być natomiast zaliczenie Spółdzielni do kategorii podmiotów wykonujących zadania publiczne, w tym także do podmiotów reprezentujących inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym. W kwestii tej wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt I OPS 1/05 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjął, że przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie ma zastosowania do spółdzielni mieszkaniowych. Sąd ten, analizując charakter prawny działalności podejmowanej przez spółdzielnie mieszkaniowe wskazał, że zgodnie z przepisami art. 1 i 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2003 r., Nr 188, poz. 1848 ze zm.), spółdzielnia jest dobrowolnym zrzeszeniem nieograniczonej liczby osób o zmiennym składzie osobowym i zmiennym funduszu udziałowym, która w interesie swoich członków prowadzi wspólną działalność gospodarczą. Spółdzielnia może również prowadzić działalność społeczną i oświatowo-kulturalną na rzecz spółdzielców, zaś majątek spółdzielni jest prywatną własnością jej członków. Szczególnym rodzajem spółdzielni są spółdzielnie mieszkaniowe prowadzące swoją działalność na podstawie ustawy – Prawo spółdzielcze, jak i ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1116 ze zm.). Spółdzielnie te są dobrowolnym zrzeszeniem (korporacją) osób fizycznych, które w tej formie zmierzają do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych swoich członków i ich rodzin, a także służą realizacji ich innych potrzeb (gospodarczych, kulturalnych, oświatowych). Stąd też brak jest podstaw prawnych, aby działalność spółdzielni mieszkaniowych można było utożsamiać z wykonywaniem zadań publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., skoro ogranicza się ona do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych swoich członków i ich rodzin. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył również, że spółdzielnie mieszkaniowe mogą prowadzić działalność gospodarczą na zasadach określonych w odrębnych przepisach i w statucie, pod warunkiem, że jest ona związana bezpośrednio z zaspokajaniem potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członów spółdzielni oraz ich rodzin. Spółdzielnie mieszkaniowe w znaczeniu cywilnoprawnym pozostają podmiotami prawa i obowiązków w stosunku do ich majątku, który w znaczeniu ekonomicznym stanowi jednak prywatną własność członków zrzeszonych w danej spółdzielni. W związku z czym mienie spółdzielni nie jest mieniem państwowym, ani mieniem komunalnym, czy też majątkiem instytucji publicznoprawnej. Spółdzielnie mieszkaniowe nie dysponują więc majątkiem publicznym w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, ani też nie reprezentują osób, które dysponują takim majątkiem. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w przywołanej uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro zatem Spółdzielnia Mieszkaniowa "R." w G., reprezentowana przez zarząd, do którego skarżący skierował swoje żądanie udzielenia informacji publicznej, nie jest podmiotem zobowiązanym do jej udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, nie można uznać, że zachodzi stan bezczynności w tym zakresie. Ustalenie, że podmiot, do którego skierowano żądanie udostępnienia informacji publicznej nie należy, w świetle art. 4 u.d.i.p., do kręgu podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, stanowi wynik merytorycznej analizy kwestii statusu tego podmiotu. Sąd w niniejszej sprawie musiał merytorycznie ocenić status Spółdzielni Mieszkaniowej "R." w G. Brak spełnienia przez ten podmiot przesłanek z art. 4 u.d.i.p. musi prowadzić zatem do wydania merytorycznego orzeczenia, nie zaś do uznania istnienia przeszkody formalnej do prowadzenia postępowania sądowego (por.: I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Warszawa 2016, s. 336, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wr 126/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 listopada 2019 r., sygn. akt III SAB/Gl 253/19, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze skargę wniesioną w niniejszej sprawie – niezależnie od podniesionych przez skarżącego zarzutów – należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.