III SAB/Gd 2/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania prowadzonego przez Starostę [...] w sprawie wydania wtórnika prawa jazdy postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 30 stycznia 2013 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 4 lutego 2013 r.) skarżący A. P. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez wnioskodawcę oraz na podstawie dokumentów nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 6 lutego 2013 r. ustalono następujące okoliczności: - wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z synem; - źródłem dochodu wnioskodawcy jest obecnie zasiłek chorobowy w kwocie brutto 2.532,60 zł przy czym wnioskodawca ubiega się o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego; - źródłem dochodu syna jest renta rodzinna wynosząca 1.482 zł brutto; - wnioskodawca jest stroną umowy kredytowej zawartej z [...] (stan zadłużenia na dzień 9 stycznia 2013 r. – 29.142,49 zł); - opłaty za zajmowany lokal mieszkalny o powierzchni 60,01 m2 od dnia 1 lutego 2013 r. kształtują się na poziomie 636,39 zł; - wnioskodawca ponosi comiesięczne koszty energii elektrycznej (wartość prognozowana w okresie grudzień 2012 r. – kwiecień 2013 r. – 1.175,09 zł) oraz należności za korzystanie z usług telekomunikacyjnych (przedłożone faktury VAT na kwotę 55,35 zł brutto miesięcznie); - saldo rachunku bankowego należącego do wnioskodawcy na dzień 29 stycznia 2013 r. wynosiło 1.876 zł; - saldo rachunku bankowego należącego do syna wnioskodawcy na dzień 8 lutego 2013 r. wynosiło 72,79 zł; - wnioskodawca oraz syn nie posiadają jakichkolwiek pojazdów mechanicznych; - z oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynika, że wnioskodawca oraz syn nie posiadają przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W tym stanie należało stwierdzić, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy zauważyć, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu Państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach wyjątkowych, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 15 marca 2011r., sygn. akt II GZ 83/11; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jako mające charakter wyjątkowy stosowane jest w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem; przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. W związku z powyżej wskazaną regulacją normatywną to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Analiza stanu majątkowego wnioskodawcy i jego syna przeprowadzona w kontekście ww. przesłanki prowadzi do wniosku, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Należy mieć w pierwszej kolejności na uwadze, że wnioskodawca i jego syn nie należą do kategorii osób dotkniętych ubóstwem. Za taką oceną przemawia fakt, iż żaden z członków gospodarstwa domowego nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej przyznawanych w przypadku ubóstwa. Ponadto z dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę nie wynika aby zalegał on z płatnościami związanymi z bieżącym utrzymaniem rodziny (np. z tytułu opłat za mieszkanie) czy też był podmiotem przeciwko któremu prowadzone są postępowania egzekucyjne. Z kolei uzyskiwane przez wnioskodawcę i jego syna comiesięczne dochody w łącznej wysokości 2. 959 netto (suma za styczeń 2013 r. ) przeznaczane na potrzeby dwóch osób, nawet z uwzględnieniem udokumentowanych, comiesięcznych niezbędnych wydatków, kształtujących się na poziomie 1.000 zł pozwalają wnioskodawcy na zabezpieczenie i wygenerowanie środków niezbędnych do pokrycia kosztów powstałych w niniejszej sprawie. W ocenie referendarza wnioskodawca jest w stanie wywiązać się z ww. obciążeń finansowych skoro zdołał zaciągnąć znaczny kredyt bankowy. Sytuacja materialna gospodarstwa domowego jest bowiem stabilna skoro bank pozytywnie ocenił tzw. zdolność kredytową wnioskodawcy likwidującego działalność gospodarczą, pozwolił na zaciągnięcie określonego zobowiązania finansowego oraz ustalił comiesięczne raty kredytowe w znacznym wymiarze, tj. w kwocie 753,69 zł. Bezspornym jest zaś fakt, iż bank nie pozwoliłyby na zaciągnięcie przedmiotowych zobowiązań finansowych, gdyby uznał, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie daje gwarancji spłaty zaciągniętego kredytu. Jak wskazano wyżej, w świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest zaś możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W realiach sprawy na przedmiotowe koszty składają się koszty sądowe w postaci opłat i wydatków sądowych oraz koszty wynagrodzenia pobieranego przez profesjonalnego pełnomocnika. Po uiszczeniu przez skarżącego wpisu od skargi, koszty sądowe obejmować mogą ewentualną opłatę kancelaryjną za odpis wyroku sądu pierwszej instancji z uzasadnieniem w wysokości 100 zł, wpis od skargi kasacyjnej lub zażalenia (w tej samej wysokości) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Na tle zestawienia ww. stałych dochodów z koniecznymi wydatkami związanymi z utrzymaniem dwuosobowego gospodarstwa domowego uznać należy, że nie są to kwoty, których uiszczenie może spowodować dotkliwy uszczerbek w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego syna. Ponadto pomijając ww. aspekt finansowy fundamentalny w kwestii oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczne na obecnym etapie postępowania. Sąd administracyjny kontroluje bowiem działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem a to oznacza, że nawet brak profesjonalnie sformułowanych zarzutów przez stronę skarżącą nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku objęcia kontrolą całokształtu rozpatrywanej sprawy. W reasumpcji wszystkich powyższych rozważań uznano, że ciężar finansowy niniejszej sprawy, zarówno w jej wstępnej fazie jak i na kolejnych etapach rozpoznawania, nie przekracza na tle wykazanych przez wnioskodawcę okoliczności jego możliwości majątkowych. Przedmiotowa konstatacja prowadzić musiała do odmowy przyznania prawa pomocy, o czym orzeczono jak w sentencji niniejszego postanowienia na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.