III SAB/Gd 204/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Adam Osik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi A.N. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącego A.N. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego A.N. sumę pieniężną w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego A.N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 2 marca 2026 r. A.N. - obywatel B. (dalej: "skarżący"), wniósł skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. 2025 r., poz. 1691 ze zm., dalej: "k.p.a.") poprzez nieprowadzenie postępowania w sposób wnikliwy i szybki oraz nieposługiwanie się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jego zakończenia; 2. art. 35 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez niezałatwienie sprawy bez zbędnej zwłoki oraz z przekroczeniem ustawowych terminów, w tym terminu przewidzianego dla spraw wymagających przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (miesiąc), jak i terminu szczególnego przewidzianego dla spraw szczególnie skomplikowanych (dwa miesiące); 3. art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy z podaniem przyczyn zwłoki; 4. art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez pozostawanie w stanie bezczynności pomimo upływu ustawowych terminów do załatwienia sprawy i pomimo wniesienia ponagleń; 5. art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający gwarancje procesowe strony i tolerowanie długotrwałej bezczynności ze strony organu a tym samym naruszenie zasady praworządności i zasady zaufania obywatela do organów państwa. Wobec tak przedstawionych zarzutów, na podstawie art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2026 poz. 143, dalej: "p.p.s.a.") skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie bezczynności Wojewody Pomorskiego; 2. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku i wydania decyzji administracyjnej w terminie 30 dni od doręczenia akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem; 3. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 2 000 (art. 149 § 2 p.p.s.a.); Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji został złożony w dniu 11 lipca 2025 r., natomiast w dniu 28 listopada 2025 r. pobrano od skarżącego odciski palców. Skarżący podkreślił, że od dnia złożenia wniosku upłynęło ponad siedem miesięcy i w tym czasie organ nie wydał żadnej decyzji ani nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 1 k.p.a. Ponaglenie, które zostało złożone w dniu 13 lutego 2026 r. pozostało bez realnego skutku. Organ nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy, nie uzasadnił przyczyn zwłoki w sposób zindywidualizowany. Skarżący powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że regulacje zawarte w art. 100 c - 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. 2025 r. poz. 337 ze zm.; dalej powoływana jako: "ustawa pomocowa" lub "ustawa o pomocy"), nie wprowadzają generalnego wyłączenia obowiązku terminowego rozpoznawania spraw cudzoziemców z państw trzecich, którzy nie korzystają z ochrony tymczasowej. Regulacje te mają charakter wyjątkowy i ściśle określony podmiotowo, a wykładnia rozszerzająca, która prowadzi do faktycznego pozbawienia strony prawa do uzyskania rozstrzygnięcia, jest niedopuszczalna. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej skarżący podkreślił, że postępowanie trwa ponad siedem miesięcy, dotyczy kwestii fundamentalnej dla jego sytuacji życiowej, zawodowej i prawnej w Polsce, a w toku postępowania nie przyczynił się w żaden sposób do jego przedłużenia. Przedłużające się postępowanie wywiera bezpośredni i dotkliwy wpływ na jego sytuację życiową oraz sytuację jego rodziny. Po pierwsze, wobec braku karty pobytu nie będzie mógł opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to w praktyce, że przez czas nieokreślony będzie faktycznie pozbawiony wolności przemieszczania się - nie będzie mógł uczestniczyć w sprawach wymagających jego osobistej obecności za granicą, nie będzie mógł skorzystać z przysługującego mu jako legalnie przebywającemu cudzoziemcowi prawa do swobodnego przemieszczania się. Skarżący wskazał, że jego żona również jest obywatelką Republiki B. Oboje ich rodzice zamieszkują na terytorium B. (jego matka oraz rodzice jego żony) i wszyscy przekroczyli już siedemdziesiąty rok życia. W tym wieku stan zdrowia rodziców ulega nieuchronnemu pogorszeniu, a ich potrzeby opiekuńcze i zdrowotne wymagają regularnej obecności dzieci. Wyjazd do B. bez ważnego dokumentu pobytowego wiązałby się dla niego i jego żony z realnym ryzykiem niemożności powrotu do Polski i nie jest to kwestią planów wakacyjnych, lecz elementarną koniecznością życiową. Po drugie wraz z żoną jest stroną umowy deweloperskiej dotyczącej nabycia nieruchomości położonej w G. Obecnie są w trakcie uzyskania promesy, a następnie będą pozyskiwali zezwolenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na nabycie nieruchomości przez cudzoziemca, dopełniając tym samym wszelkich wymaganych prawem formalności. Regularnie spłaca z żoną kredyt hipoteczny zaciągnięty w związku z tą inwestycją, budowa przebiega zgodnie z harmonogramem, a wszystkie zobowiązania umowne i kredytowe są przez niego terminowo realizowane. Planowane przeniesienie prawa własności przewidziane jest na wiosnę 2027 roku. Jednakże przeniesienie własności nieruchomości na ich rzecz nie będzie możliwe bez przedłożenia ważnej karty pobytu - co oznacza, że jeżeli w momencie finalizacji transakcji nie będzie legitymował się ważnym dokumentem pobytowym, znajdzie się w sytuacji, w której: pomimo terminowej spłaty kredytu nie będzie mógł objąć prawa własności nabytej nieruchomości, nie będzie mógł przystąpić do remontu ani zamieszkać w lokalu, a jednocześnie będzie zmuszony do ponoszenia równoległych kosztów kredytu hipotecznego oraz najmu dotychczasowego miejsca zamieszkania. Ponadto umowa deweloperska przewiduje określone terminy przystąpienia do przeniesienia własności, których niedotrzymanie może rodzić po jego stronie dalsze konsekwencje prawne i finansowe. Po trzecie, brak aktualnego dokumentu pobytowego naraża go na ryzyko zablokowania dostępu do elektronicznych usług bankowych. Instytucje finansowe działające na terytorium Unii Europejskiej są zobowiązane do weryfikacji statusu pobytowego klientów w związku z obowiązującymi regulacjami dotyczącymi sankcji unijnych. Brak ważnej karty pobytu stanowi w tym kontekście istotny czynnik ryzyka - utrata dostępu do bankowości elektronicznej pozbawiałaby go możliwości regulowania bieżących zobowiązań, w tym spłaty wspomnianego kredytu hipotecznego, co mogłoby wywołać daleko idące konsekwencje finansowe i prawne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o: oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy", zgodnie z którymi przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, ewentualnie: 2. na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. o stwierdzenie, iż bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu nie miały charakteru rażącego z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również zgodnie ze wskazanymi przepisami ustawy pomocowej; 3. na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 100 d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej o niewymierzanie organowi grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z powołanym przepisem w okresie do dnia 4 marca 2026 roku organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest, jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a., wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie wpłynęło bowiem do organu w dniu 13 lutego 2026 r. W związku z argumentacją organu należało przede wszystkim w niniejszej sprawie rozważyć kwestię zastosowania w stosunku do skarżącego, przepisów art.100c i 100d ustawy o pomocy, która w art. 1 ust. 1 i 3 definiuje przedmiot regulacji w następujący sposób: 1. Ustawa określa szczególne zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 3. Ustawa określa również: 1) szczególne zasady powierzenia pracy obywatelom Ukrainy, przebywającym legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 2) pomoc zapewnianą przez wojewodów, jednostki samorządu terytorialnego oraz inne podmioty obywatelom Ukrainy; 3) utworzenie Funduszu Pomocy w celu finansowania lub dofinansowania realizacji zadań na rzecz pomocy obywatelom Ukrainy; 4) niektóre uprawnienia obywateli Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny; 5) szczególne zasady przedłużania okresów legalnego pobytu obywateli Ukrainy oraz wydanych im przez organy polskie dokumentów dotyczących uprawnień w zakresie wjazdu i pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 6) niektóre uprawnienia obywateli polskich i obywateli Ukrainy będących studentami, nauczycielami akademickimi lub pracownikami naukowymi wjeżdżającymi z terytorium Ukrainy; 7) szczególne regulacje dotyczące kształcenia, wychowania i opieki dzieci i uczniów będących obywatelami Ukrainy, w tym wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych w tym zakresie; 8) szczególne zasady organizacji i funkcjonowania uczelni w związku z zapewnianiem miejsc na studiach dla obywateli Ukrainy, o których mowa w ust. 1; 9) szczególne zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, przebywających legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 10) szczególne zasady prowadzenia dystrybucji produktów leczniczych i wyrobów medycznych przeznaczonych na pomoc humanitarną na terytorium Ukrainy przez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych z dnia 12 marca 2022 r. Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że: 1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji; 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r. Przepis art. 100d ustawy o pomocy był kilkukrotnie nowelizowany. Przedłużał przywołany okres do dnia 30 września 2025 r. (art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r.; Dz. U. z 2024 r., poz. 854) a następnie na mocy art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. (Dz. U. z 2025r., poz. 1301) zmieniającej ustawę okres ten przedłużono do dnia 4 marca 2026 r. Należy w tym miejscu przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z dnia 19 maja 2025 r.; sygn. akt II OSK 2926/24, w którym wskazano na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego czasowe ograniczenie prawa do sądu (w zakresie dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4) było uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Ocena trafności tego poglądu nie ma w niniejszej sprawie znaczenia skoro Naczelny Sąd Administracyjny zastrzegł równocześnie, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości a ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi zaś, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów, lecz również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Z danych udostępnionych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jednoznacznie wynika, że (w porównaniu z latami wcześniejszymi) w roku 2022 nastąpił znaczny wzrost liczby wniosków pobytowych, jakie wpłynęły do wojewodów, co bez wątpienia należy wiązać z wybuchem wojny w Ukrainie. Natomiast w kolejnych latach (2023-2024) wpływ ten kształtował się na zbliżonym poziomie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" – dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności - lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2024 r., poz. 854 - dalej: "nowela ustawy", "ustawa zmieniająca") w zakresie w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Przyczyna wprowadzająca ograniczenie prawa do sądu w dacie wejścia w życie ustawy zmieniającej już nie istniała. Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z zasadą prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zajął zatem w przywołanym wyroku (jak i w kolejnych wyrokach np. z 28 sierpnia 2025 r.; II OSK 3109/24, z 5 sierpnia 2025 r.; II OSK 2743/24, z 3 lipca 2025 r.; II OSK 2695/24, z 12 czerwca 2025 r.; II OSK 2942/24) stanowisko zgodnie z którym po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy - po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art.100d ustawy o pomocy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Przepis ten nie powinien być zatem stosowany. Taka ocena dotyczy także ostatniego przedłużenia wskazanego w tym przepisie terminu do dnia 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. Dz.U. z 2025. poz.1301, zmieniającej ustawę pomocową z dniem 30 września 2025 r.). Skoro tak, to od 1 lipca 2024 r. należy według NSA oceniać kwestię bezczynności organu według zasad ogólnych. Odnosząc się więc do meritum sprawy wskazać należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Z kolei przewlekłość zdefiniowano w przepisie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. jako prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja stanu opieszałości, występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt w ogóle nie powinien zostać wydany. Skarga na bezczynność stanowi środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a. Z uwagi na przedmiot postępowania w sprawie znajdowały zastosowanie regulacje szczególne, zawarte w ustawie o cudzoziemcach, która wprowadza odmienne od przewidzianych w k.p.a. uregulowania dotyczące terminów załatwiania spraw. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 tej ustawy: 1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. 2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie. Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ustawy o cudzoziemcach. Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji wpłynął do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku w dniu 11 lipca 2025 r. Wojewoda Pomorski pierwszą czynność w sprawie wniosku skarżącego podjął dopiero w dniu 11 września 2025 r., wzywając skarżącego do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku. Zadość nałożonemu obowiązkowi skarżący uczynił w dniu 28 listopada 2025 r, okazując jednocześnie dokument podróży i dołączając do akt sprawy następujące dokumenty: załącznik nr 1, pełnomocnictwa pracodawcy, zaświadczenie z rejestru PESEL, załącznik nr 2, kserokopię paszportu i karty pobytu, decyzję o udzieleniu poprzedniego zezwolenia, umowę o pracę wraz z aneksami, oświadczenie z dnia 28 listopada 2025 r. o legalności pobytu skarżącego w dniu składania wniosku. W tym dniu pobrano od skarżącego odciski linii papilarnych. Jak wynika z analizy formalnej wniosku sporządzonej w dniu 28 listopada 2025 r. wniosek ten nie zawierał braków formalnych. W dniu 13 lutego 2026 r. do organu wpłynęło ponaglenie zaś w dniu 2 marca 2026 r. wpłynęła skarga na bezczynność organu. Z akt nie wynika, aby po wpływie ponaglenia organ podjął jakiekolwiek dalsze czynności w sprawie. W związku z tym stwierdzić należy, że 60-dniowy termin do załatwienia sprawy rozpoczął bieg w dniu 28 listopada 2025 r. tj. z chwilą uzupełnienia przez skarżącego braków formalnych wniosku. Tym samym termin do jego rozpoznania upływał z dniem 28 stycznia 2026 r. Termin ten nie został zachowany i nie wydano w sprawie decyzji. Z odpowiedzi na skargę nie wynika, aby postępowanie zostało zakończone. Sąd nie uzyskał takiej informacji do dnia wyrokowania. W ocenie Sądu, organ nie rozpoznając merytorycznie złożonego wniosku skarżącego pozostaje w stanie bezczynności. Zdaniem Sądu, działania organu administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę w rozstrzygnięciu sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że organ nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił skarżącego o tym, że nie załatwi sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Takie postępowanie organu niewątpliwe godzi w sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej. Podsumowując, organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy, czym naruszył zasadę określoną art. 12 § 1 k.p.a. i dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego. Z uwagi na powyższe, wobec braku – do dnia wydania niniejszego wyroku - informacji o rozpoznaniu przez organ wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, WSA w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 30 dni od dnia przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji wyroku. Będzie to czas adekwatny do możliwości organu i uwzględniający prawa strony. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Sąd jednocześnie ocenił, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Orzekając w zakresie uregulowanym tym przepisem Sąd uznał, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce, gdyż organ znacznie przekroczył zastrzeżony przepisami termin załatwienia sprawy. Przy tym w sprawie nie wystąpiły niezależne od organu przyczyny takiego stanu rzeczy, w szczególności tak długiego toku postępowania nie uzasadniał stopień skomplikowania sprawy. Okoliczności związane z brakami kadrowymi nie stanowią usprawiedliwienia dla bierności organu. W ocenie Sądu od samego początku w niniejszej sprawie czynności były podejmowane w sposób nieefektywny. Wniosek skarżącego wpłynął do Wojewody Pomorskiego w dniu 11 lipca 2025 r. a organ dopiero po upływie 2 miesięcy wezwał skarżącego do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku. Zdaniem Sądu, sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. W związku z powyższym należało przyjąć, że opisana zwłoka organu była znaczna i nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd stwierdzonej bezczynności za rażące naruszenie prawa na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku). Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 1 000 zł. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie kwoty pieniężnej w wyższym zakresie. Oczekiwanie przez skarżącego przez czas znacznie przekraczający ustawowy, a wyznaczony na 60 dni, termin załatwienia sprawy winno, jako krzywda wynikająca z opieszałego działania administracji publicznej, znaleźć swą stosowną rekompensatę w przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, która jednocześnie pozwoli na zdyscyplinowanie organu administracji publicznej w celu zmiany dotychczasowego sposobu procedowania. Taką odpowiednią rekompensatę stanowi, zdaniem Sądu, suma pieniężna w wysokości 1 000 zł. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu administracji publicznej (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. kwotę 100 zł odpowiadającą wysokości uiszczonego wpisu od skargi.