III SAB/Gd 206/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. K. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Bytowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Prezes Sądu Rejonowego w Bytowie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego M. K. z dnia 5 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej - w części dotyczącej aktów oskarżenia; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Bytowie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części. M. K. (dalej: "skarżący") , pismem datowanym na dzień 1 sierpnia 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Bytowie (dalej: "organ") w sprawie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia skargi wynika, że wnioskiem z dnia 5 lipca 2024 r. skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie aktu oskarżenia oraz wyroku w trzynastu sprawach o określonych sygnaturach. W dniu 16 lipca 2024 r. organ przesłał skarżącemu korespondencję, w której podał, że przesyła orzeczenia w dziewięciu sprawach ( ze wskazaniem ich sygnatur) , a cztery sprawy ( ze wskazaniem sygnatur) dalej trwają. Odpowiedź doręczono skarżącemu w dniu 19 lipca 2024 r., brak jest w niej jednak informacji dotyczącej aktów oskarżenia , informacji o braku możliwości ich udostępnienia, nie doręczono też skarżącemu decyzji o odmowie ich udostępnienia. Skarżący stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, dotyczącej wskazanych aktów oskarżenia. Wniósł o zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej w postaci wskazanych aktów oskarżenia , stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa oraz przyznanie mu sumy pieniężnej w kwocie 250 zł. Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r., skierowanym do Sądu organ wskazał, że żądane przez skarżącego odpisy aktów oskarżenia zostały przesłane za pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że nie był bezczynny wobec złożonego wniosku, bowiem w terminie ustawowym skarżący otrzymał żądane odpisy orzeczeń. Odnosząc się do żądania udostępnienia aktów oskarżenia organ podniósł, że jego zdaniem skarżący powinien zwrócić się o ich udostępnienie w pierwszej kolejności do organów prokuratury, które je sporządziły. W piśmie z dnia 19 września 2024 r. skarżący podał, że po wniesieniu skargi organ przesłał skarżącemu pozostałą informację publiczną , objętą wnioskiem, wobec czego cofa żądanie dotyczące zobowiązania organu do podjęcia czynności , podtrzymuje natomiast żądanie o stwierdzenie bezczynności organu. Wskazał, że organ udostępnił żądane informacje dopiero w dniu 28 sierpnia 2024 r. , a 14 - dniowy termin ich udostępnienia minął w dniu 19 lipca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, w świetle § 2 powołanego przepisu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądowa kontrola administracji publicznej dokonywana jest na podstawie kryterium legalności. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność. Skarga podlegała uwzględnieniu. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych tym aktem prawnym. Zgodnie z art. 13 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Organ, do którego wniosek o udostępnienie informacji publicznej został skierowany, zobowiązany jest do podjęcia działań mających na celu jego załatwienie, tj. udostępnienie żądanych informacji, jeżeli jest w ich posiadaniu bądź też wydania decyzji o odmowie ich udostępnienia ze wskazaniem podstawy takiego rozstrzygnięcia. W tym zakresie organ związany jest terminem 14 dni, jaki ustawodawca nakłada na niego przepisem art. 13 ust. 1 u.d.i.p., który stanowi, że udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (...), z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja nie może być udostępniona w tym czasie, adresat wniosku zobowiązany jest do powiadomienia wnioskodawcy o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), a informacja taka również powinna zostać wystosowana w terminie 14 dni od otrzymania wniosku. W terminie 14 dni organ powinien także powiadomić wnioskodawcę, że nie jest w posiadaniu wnioskowanej informacji, a w przypadku, gdy żądana informacja nie jest informacją publiczną, w powyższym terminie powinien poinformować wnioskodawcę, że informacja, nie będąca informacją publiczną, nie zostanie udostępniona. W żadnym zatem przypadku organ nie powinien pozostawić wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi, a odpowiedź ta powinna być udzielona najpóźniej 14 dnia od otrzymania wniosku. Przedłożone Sądowi dokumenty potwierdzają, że skarżący w dniu 5 lipca 2024 r. skierował do organu wniosek - w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej - o udostępnienie trzynastu orzeczeń kończących postępowanie i aktów oskarżenia, wskazując sygnatury akt. W dniu 16 lipca 2024 r. przesłano skarżącemu żądane odpisy dziewięciu orzeczeń oraz informację , że pozostałe cztery sprawy nadal trwają. Pismem z dnia 26 sierpnia 2024 r. organ poinformował skarżącego, że przesyła w załączeniu żądane odpisy aktów oskarżenia, przy czym jedna ze spraw dotyczyła wydania wyroku łącznego i wówczas do akt nie dołącza się aktów oskarżenia, bowiem wyrok wydawany jest na podstawie wcześniejszych wyroków skazujących. Z powyższego wynika, że organ dopiero w dniu 26 sierpnia 2024 r. odniósł się do wniosku skarżącego w części dotyczącej aktów oskarżenia - poprzez ich udostępnienie i podanie informacji, że w jednej ze spraw akt oskarżenia się nie znajdował. Stwierdzić należy, że skoro organ otrzymał wniosek skarżącego w dniu 5 lipca 2024 r. , powinien rozpoznać ten wniosek – w całości – do dnia 19 lipca 2024 r. Tymczasem organ zareagował na cześć wniosku, dotyczącej aktów oskarżenia, dopiero w dniu 26 sierpnia 2024 r., sporządzając do skarżącego pismo i przesyłając żądane dokumenty. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego w omawianej części, przy czym bezczynność ta ustała po wniesieniu skargi. Przepis art. 149 p.p.s.a. stanowi: § 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. § 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. § 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przepis art. 149 § 1 i 1a p.p.s.a. jednoznacznie określa obligatoryjne elementy orzeczenia sądowego w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność organu. W świetle tej regulacji ustalenie, że organ dopuścił się bezczynności, która ustała po wniesieniu skargi, skutkuje stwierdzeniem dopuszczenia się bezczynności przez organ ( art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W tej sytuacji Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stwierdził, że Prezes Sądu Rejonowego w Bytowie dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 5 lipca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej – w części dotyczącej aktów oskarżenia ( punkt 1. sentencji wyroku). Na podstawie art. 149 §1 a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa ( punkt 2. sentencji wyroku). Orzekając w tym zakresie Sąd miał na uwadze, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, a oceny charakteru bezczynności należy dokonywać mając na uwadze zindywidualizowane okoliczności sprawy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego w omawianym zakresie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym zakresie Sąd uwzględnił, że brak terminowego załatwienia wniosku nie wynikał z celowego działania organu, a jedynie z przekonania, że inny podmiot powinien być adresatem wniosku. Bezczynność organu nie była długotrwała i ustała po wniesieniu skargi przez skarżącego. Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu od organu żądanej przez niego sumy pieniężnej. Podkreślić trzeba, że Sąd nie jest zobligowany do zrekompensowania skarżącemu oczekiwania na reakcję na złożony wniosek w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Z art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika bowiem , że sąd może z urzędu albo na wniosek strony przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Ustawodawca pozostawił zatem sądowi orzekającemu ocenę, czy istnieje potrzeba przyznania stronie skarżącej sumy pieniężnej. Wskazać zatem należy, że z akt sprawy nie wynika, by sytuacja skarżącego wymagała rekompensaty w postaci przyznania mu sumy pieniężnej od organu, a stan bezczynności organu, stwierdzony przez Sąd , nie trwał długo. Skarżący nie przytoczył także w toku postępowania sądowego żadnych argumentów, przemawiających za zasadnością jego żądania w omawianym zakresie. W tej sytuacji Sąd, uznając za bezzasadne żądanie skarżącego przyznania mu sumy pieniężnej od organu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w pozostałej części ( punkt 3. sentencji wyroku).