III SAB/Gd 225/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. C. o wznowienie postępowania sadowego w sprawie zakończonej postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2022 r., sygn. akt III SAB/Gd 200/22 o odrzuceniu skargi R.C. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku w przedmiocie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 800/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę R. C. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku w przedmiocie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Powyższe postanowienie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącemu, jak również reprezentującej go matce H. C. Postanowienie to jest prawomocne od dnia 2 marca 2023 r. Pismem z 12 października 2023 r. skarżący wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego ww. postanowieniem Sądu z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 200/22 i uchylenie, względnie zmianę ww. postanowienia i stwierdzenie bezczynności lub przewlekłości organu. Skarżący wskazał, że w postępowaniu zakończonym ww. postanowieniem zaistniała przesłanka nieważności postępowania, o której mowa 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", ponieważ korespondencja, w tym zawiadomienie o posiedzeniu w dniu 14 grudnia 2022 r. oraz pouczenia do postanowienia z dnia 14 grudnia 2022 r., nie została doręczona pełnomocnikowi, co uniemożliwiło mu branie udziału w sprawie. została pozbawiona przez Sąd dostępu do jawnej rozprawy a tym samym możliwości działania w czasie pandemii. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego - art. 270 p.p.s.a. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję obalania prawomocnych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dopuszczalność wznowienia postępowania sądowego uwarunkowana jest od spełnienia dwóch przesłanek: po pierwsze, skarga o wznowienie musi opierać się na ustawowej podstawie wznowienia, a po drugie, winna być wniesiona w terminie (art. 280 p.p.s.a.) Jak stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Podkreślić należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W konsekwencji sąd jest uprawniony do zbadania nie tylko, czy podstawa wznowienia została prawidłowo sformułowana, ale również, czy podniesione w skardze przesłanki wznowienia rzeczywiście zaistniały (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2010, s. 635). To z kolei oznacza, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wówczas, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 maja 2006 r., sygn. akt I FSK 30/06, publ. POP z 2007, nr 5, poz. 73 oraz z 14 września 2018 r. II FSK 2779/16). Brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest bowiem nie tylko sytuacja, gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia wskazanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy Sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. Podkreślenia wymaga, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Odnosząc się do zawartego w rozpoznawanej skardze zarzutu naruszenia art. 271 p.p.s.a. należy wyjaśnić, że określoną w nim przesłankę wznowienia postępowania, polegającą na pozbawieniu możliwości działania przez stronę, należy oceniać przez pryzmat konkretnych okoliczności sprawy i pojęcie pozbawienia możliwości działania pozwala na objęcie nim różnych stanów faktycznych. Pozbawienie strony możności działania zachodzi wówczas, gdy zaistniałe naruszenie przez sąd określonych przepisów postępowania godzi bezpośrednio w istotę procesu, tj. gdy z powodu uchybień procesowych sądu strona została pozbawiona możliwości udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możności usunięcia skutków tych uchybień przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 26 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 149/10; z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt II OSK 437/05, LEX nr 196457; z dnia 21 lutego 2006 roku, II GSK 378/05, LEX nr 193342; z dnia 13 października 2005 roku, FSK 2356/04, LEX nr 175406; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 10 maja 1974 r. II CR 155/74, OSP 1975/3/66, z dnia 13 marca 1998r., I CKN 561/97- niepubl., z dnia 13 lutego 2004 roku, IV CK 61/03, LEX nr 151638). W niniejszej sprawie powyższa sytuacja nie nastąpiła, jak bowiem wskazuje analiza sprawy o sygn. akt III SA/Gd 200/22, skarżący w toku postępowania wskazywał na reprezentującą go matkę H. C., przy czym postanowienie z dnia 14 grudnia 2022 r. odrzucające skargę, pierwotnie skierowane do skarżącego i nieodebrane, pomimo dwukrotnego awizowania, zostało doręczone osobiście H. C. w dniu 30 stycznia 2023 r. (por. zwrotne potwierdzenie odbioru, k. 40 akt o sygn. III SAB/Gd 200/22) Postanowienie to stało się prawomocne w dniu 2 marca 2023 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. postanowienia z dnia 14 grudnia 2022 r. złożony wraz ze skargą o wznowienie postępowania sądowego został prawomocnie pozostawiony bez rozpoznania zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SAB/Gd 200/22. Ustanowiony zaś w sprawie o sygn. akt III SAB/Gd 200/22 pełnomocnik skarżącego z urzędu nie podjął działań zmierzających do złożenia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 14 grudnia 2022 r., jako usuniecie braku formalnego wniosku pełnomocnika skarżącego – H. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak również nie wniósł we własnym zakresie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Z analizy akt sprawy o sygn. akt III SAB/Gd 200/22 wynika zatem jednoznacznie, że skarżący nie został pozbawiony możności działania w postępowaniu. Skarżącemu, jak również reprezentującej ją matce zostało doręczone postanowienie Sadu z dnia 14 grudnia 2022 r. sygn. akt III SAB/Gd 200/22, skarżący miał zatem możność zapoznania się z treścią i uzasadnieniem postanowienia i podjąć kroki w celu jego zaskarżenia. Skarżący, ani jego matka, ani tez ustanowiony dla skarżącego z urzędu zawodowy pełnomocnik skutecznych czynności zmierzających do zakwestionowania postanowienia z dnia 14 grudnia 2022 r. jednak nie podjęli. Skarżącemu został zapewniony czynny udział w każdej fazie tego postępowania, doręczenia bowiem były kierowane bezpośrednio do niego, jak i jego matki, a następnie również do pełnomocnika z urzędu. Zawiadomienia o terminie posiedzenia, na którym wydano postanowienie z dnia 14 grudnia 2022 r. nie kierowano do stron postępowania, albowiem postanowienie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 91 § 2 zd. 1 p.p.s.a. o posiedzeniach jawnych zawiadamia się strony na piśmie lub przez ogłoszenie podczas posiedzenia. Wbrew zatem stanowisku skarżącego był on osobiście, jak również poprzez reprezentującą go matkę, poinformowany o wydanym postanowieniu, zaś korespondencja skierowana do H. C. zawierała również pouczenie o przysługującym prawie wniesienia skargi kasacyjnej. Powyższe oznacza, że pozbawiono lub ograniczono skarżącemu w jakikolwiek sposób możliwość działania. Okoliczność taka miałaby miejsce jedynie w przypadku, gdyby z winy Sądu skarżący został pozbawiona możliwości skorzystania z przysługujących jemu w postępowaniu środków, a taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania w istocie, mimo wskazania przepisu art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia postępowania, co uzasadniało jej odrzucenie. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.