III SAB/Gd 226/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 10 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. F. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Radę Miasta Gdynia w przedmiocie organizacji komunikacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. A. F. (zwany dalej także "skarżącym"), pismem z dnia 14 sierpnia 2024 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Radę Miasta Gdynia w przedmiocie organizacji komunikacji publicznej. W uzasadnieniu skargi skarżący wniósł o zobowiązanie organu, by ten skierował autobus, który wjazdem kieszeniowym obsłużyłby orłowską dzielnicę nadmorską co najmniej w szczycie sezonu turystycznego. Dodał, że uprzednio wnosił także o zorganizowanie atrakcji turystyki wodnej w postaci kursów tramwaju wodnego w relacji G. Centrum Miasta – G. okolice [...] – G. (pomost). Podniósł także, że już kilkakrotnie w tym roku wnosił na piśmie (w pozwie, w listach), aby na molo w dzielnicy O. dodano pirs cumowniczy, tak aby rodzaj stateczku (mały tramwaj wodny) mógł jako zwykły środek transportu miejskiego albo jako atrakcja turystyczna obsługiwać trasę z centrum G. do O. Ponadto - zdaniem skarżącego - władze miasta G. są nieudolne także w kwestii wznowienia połączenia kolei pasażerskiej do północnych części miasta, gdzie skarżący także chciałby szybko dotrzeć, tak by np. skorzystać z plaż na O. W konsekwencji skarżący wniósł o zobowiązanie organu do zamówienia usług przewozowych (minimum 8 połączeń dziennie) na linii kolei G. – [...]. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Gdynia wniósł o jej odrzucenie jako niedopuszczalnej. W dniu 8 października 2024 r. do tutejszego Sądu wpłynęło, za pośrednictwem e-PUAP, pismo skarżącego informujące o tym, że inwestycje dotyczące połączenia kolei pasażerskiej do północnych części miasta G. nie mają zapewnionego finansowania. Do pisma załączono dwa dokumenty: 05_odp. na zapytanie wydawnictwa (1).pdf i Ponaglenie_kolei do północnych dzielnic G. pismo nr [...].pdf. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w pierwszej kolejności z urzędu bada dopuszczalność skargi. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi wymaga bowiem uprzedniego zbadania dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej jako:"p.p.s.a.") skarga podlega odrzuceniu m.in., jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1), a także jeżeli z innych przyczyn, aniżeli określone w pkt 2-5a, jest ona niedopuszczalna (pkt 6). Mając na uwadze treść wniesionej skargi wyjaśnić na wstępie należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje co do zasady orzekanie w sprawie skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego może być także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak. Z kolei na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a. sąd administracyjny rozpoznaje również skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których to stanach mowa w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. nie dotyczy zatem wszystkich działań podmiotów wykonujących zadania z zakresu administracji publicznej (organów administracji w znaczeniu funkcjonalnym), a jedynie tych aktów i czynności, które zostały wymienione przez ustawodawcę w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona jedynie w sytuacji, która dotyczy organu (podmiotu) właściwego do wydania lub podjęcia danych aktów lub czynności w opisanych powyżej formach procesowych. W konsekwencji, gdy warunek powyższy nie jest spełniony, skarga podlega odrzuceniu (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2004 r., sygn. OSK 547/04). Wyjaśnienia wymaga, że bezczynność organu administracji publicznej ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w ustawowym terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."). Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę na bezczynność lub przewlekłość sąd administracyjny bada zatem, czy organ rzeczywiście nie podjął działania w załatwieniu wniosku, do którego był zobowiązany. Poza zakresem kontroli sądu pozostaje zaś merytoryczna poprawność działań organów rozpatrujących zgłoszone żądanie czy też słuszność rozstrzygnięcia, jak też realizowanie innych jeszcze celów. Zatem dla stwierdzenia stanu bezczynności konieczne jest ustalenie, czy na organie administracji publicznej, któremu zarzucono zwłokę w załatwieniu sprawy, spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania określonej czynności oraz czy organ podjął działania i czy pozostaje w sprawie w zwłoce. Należy mieć na uwadze, że istotę skargi na bezczynność stanowi doprowadzenie do załatwienia w terminie określonym przepisami indywidualnej sprawy administracyjnej. Zasadniczo skarga na bezczynność organu jest też pochodną skargi na określone formy działania organu, czyli jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje administracyjne, określone postanowienia oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz w razie niewydania pisemnej interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 1620/12). Mając powyższe na uwadze brak było podstaw do uznania, aby w trybie skargi na bezczynność wymóc na organie – poprzez sformułowanie określonego zobowiązania przez sąd administracyjny – podjęcia określonych działań inwestycyjnych związanych z uruchomieniem dodatkowej obsługi komunikacji miejskiej z centrum G. do dzielnicy O., a także zamówienia dodatkowych usług przewozowych na linii kolejowej G. – [...], tak jak tego oczekiwał skarżący. Przeprowadzenie konkretnych inwestycji gminnych, o ile nie dotyczą realizacji obowiązków związanych z poszanowaniem interesów konkretnego podmiotu, dla którego to działania ustawa przewiduje określony tryb w indywidualnej sprawie (a taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie) nie może być dochodzone w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Z tego też powodu nie można skutecznie wnieść skargi na bezczynność czy przewlekłość w sprawie, w której brak jest materialnoprawnej podstawy do załatwienia przez organ takiej indywidualnej sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia lub innego aktu, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Skoro zatem brak jest przepisu powszechnie obowiązującego prawa publicznego, dającego podstawę do działania organu w formie władczej, nie można tym samym mówić o jego bezczynności czy przewlekłym prowadzeniu postępowania przez ten organ w zakresie objętym kontrolą sądu administracyjnego (por. np. postanowienia WSA w Warszawie: z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt VII SAB/Wa 132/20 i z dnia 28 grudnia 2022 r., sygn. akt II SAB/Wa 249/22). W związku z powyższym należało stwierdzić, że wniesiona przez skarżącego do tutejszego Sądu skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Radę Miasta Gdyni była niedopuszczalna, gdyż nie dotyczyła takiego działania, które w aktualnym stanie sprawy mogłoby być przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Innymi słowy, w sprawie zaistniała podstawa do uznania, że wniesienie skargi jest niedopuszczalne ze względu na brak właściwości rzeczowej sądu administracyjnego do rozpoznania skargi. Na marginesie Sąd pragnie wskazać, że zawarte w skardze z dnia 14 sierpnia 2024 r. zarzuty dotyczące organizacji komunikacji publicznej w G. zostały już rozpatrzone przez Radę Miasta Gdynia uchwałami: z dnia 23 lutego 2022 r. (nr IV/95/24) oraz z dnia 25 października 2023 r. (nr LVII/1769/23), które to uchwały organ administracji publicznej załączył do sprawy przesyłając przedmiotową skargę. W uchwałach tych Rada Miasta Gdyni przedstawiła skarżącemu swoje stanowisko odnośnie przywoływanych w skardze koncepcji komunikacyjnych. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. -orzekł, jak w sentencji postanowienia. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).