III SAB/Gd 255/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy z wniosku G. K. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 255/23 w sprawie ze skargi G. K. na bezczynność Wójta Gminy Człuchów w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. uzupełnia wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 255/23 w ten sposób, że po punkcie 3 sentencji wyroku dodaje punkt 4 w brzmieniu: "oddala skargę w pozostałej części"; 2. odmawia uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 255/23 w zakresie wniosku o przyznanie pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 255/23), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. K. na bezczynność Wójta Gminy Człuchów w sprawie udostępnienia informacji publicznej w punkcie 1/ zobowiązał Wójta Gminy Człuchów do rozpatrzenia punktu 2 wniosku skarżącego G. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 25 września 2023 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w punkcie 2/ stwierdził, że Wójt Gminy Człuchów dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia punktu 1 i 3 wniosku skarżącego G. K. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 25 września 2023 r.; natomiast w punkcie 3/ stwierdził, że bezczynność Wójta Gminy Człuchów wskazana w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskiem z dnia 7 marca 2024 r., pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu, wniósł o uzupełnienie wyroku: 1/ o orzeczenie w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej 3.000 zł oraz 2/ o orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek o uzupełnienie wyroku został zgłoszony w ustawowo przewidzianym terminie i w części dotyczącej orzeczenia w przedmiocie wniosku skarżącego o przyznanie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. – dalej powoływana jako "p.p.s.a."), ponieważ sprawa zakończona wyrokiem z dnia 8 lutego 2024 r. również została rozpoznana w tym trybie. Stosownie do art. 157 § 1 p.p.s.a. strona może w ciągu czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Zgodnie z art. 157 § 3 p.p.s.a. orzeczenie uzupełniające wyrok zapada w formie wyroku, chyba że uzupełnienie dotyczy wyłącznie kosztów. Sytuacja nieorzeczenia przez sąd o całości skargi zachodzi wówczas, gdy sąd pominął w wyroku niektóre akty lub czynności objęte skargą albo orzekł tylko co do części rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, nie ustosunkowując się do pozostałej części zaskarżonego rozstrzygnięcia, np. rozpatrując skargę na decyzję o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu odszkodowania za wywłaszczenie uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie ustalenia odszkodowania, nie odnosząc się do zawartego w skardze żądania dotyczącego sprawy wywłaszczenia nieruchomości, choćby nawet w tym zakresie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie (zob. LEX/el – pkt 2 komentarza do art. 157 p.p.s.a. [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). W niniejszej sprawie należało przyjąć, że zaistniała przesłanka do uzupełnienia ww. wyroku, gdyż skarga G. K. dotycząca bezczynności Wójta Gminy Człuchów zawierała żądanie przyznania na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł za nieudostępnienie mu informacji publicznej. Rozpoznając w tym zakresie złożoną skargę należy na wstępie wskazać, że stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 (a zatem m.in. w przypadku zobowiązania organu do dokonania określonej czynności lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności), może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W orzecznictwie podkreśla się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu administracyjnego. Ocena, czy zachodzi konieczność przyznania na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej lub zastosowania grzywny pozostawiona jest uznaniu sądu, który ma do wyboru dwa środki o charakterze finansowym, mające na celu dyscyplinowanie organu, jednak zastosowanie tych środków ma charakter fakultatywny (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2024 r., sygn. akt I OSK 2414/23 oraz wyrok WSA w Gdańsku z dnia 22 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Gd 118/23). Należy także zwrócić uwagę, że suma pieniężna - w przeciwieństwie do grzywny - ma przede wszystkim charakter kompensacyjny, a jedynie akcesoryjnie charakter represyjny. Przy orzekaniu o przyznaniu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej chodzi przede wszystkim o zrekompensowanie, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbku (krzywdy, straty, itd.) jakiego doznała strona na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1685/17). Nie ulega zatem wątpliwości, że wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością postępowania. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim wskazaną przez stronę skarżącą argumentacją (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 września 2018 r., sygn. akt I SAB/Bk 2/18). Zarówno skarżący w złożonej skardze, jak też pełnomocnik skarżącego, nie wskazali żadnych okoliczności, z których wynikałoby, że skarżący w związku ze stwierdzoną bezczynnością organu doznał jakiejkolwiek krzywdy (straty, szkody), którą żądana suma pieniężna mogłaby wynagrodzić. Jednocześnie też stwierdzone w sprawie zaniechanie i zwłoka w udostępnieniu przez Wójta Gminy Człuchów informacji publicznej nie były nacechowane złą wolą tego organu, a zatem zaistniała sytuacja nie może też w żadnym stopniu uzasadniać przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej zważywszy na zasygnalizowany represyjny (sankcyjny) aspekt przedmiotowego środka prawnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd nie uwzględnił zawartego w skardze wniosku o przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej i w tej części – na podstawie art. 151 w zw. z art. 157 § 1 p.p.s.a. – uzupełniając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 255/23), oddalił skargę, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji niniejszego wyroku. Odnosząc się natomiast do żądania pełnomocnika skarżącego o uzupełnienie wyroku o orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu, podkreślić należy, że stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 14 listopada 2023 r. (sygn. akt III SPP/Gd 161/23) starszy referendarz sądowy przyznał G. K. w przedmiotowej sprawie prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, zaś Pomorska Izba Adwokacka pismem z dnia 30 listopada 2023 r. powiadomiła tutejszy Sąd, że na skutek ww. postanowienia adwokatem z urzędu dla G. K. w niniejszej sprawie został wyznaczony adwokat A. D.. Z tego też powodu złożony w piśmie z dnia 7 marca 2024 r. przez adwokata A. D. wniosek o "orzeczenie o kosztach zastępstwa procesowego dla pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu" należało uznać za wniosek o "przyznanie pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy". Odnosząc się zatem do uzupełnienia wyroku w tym zakresie, należy wyjaśnić – jak to zostało powyżej już zaznaczone – że uzupełnienie wyroku, stosownie do art. 157 § 1 p.p.s.a., może nastąpić, gdy sąd nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu. Przepisy p.p.s.a. nie obligują sądu administracyjnego – w odróżnieniu od rozstrzygania o zwrocie kosztów postępowania (por. art. 209 w zw. z art. 200 p.p.s.a.) - do orzekania w wyroku w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Zwrócić uwagę należy, że zgodnie z art. 258 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy (§ 1), zaś do czynności, o których mowa w § 1, należy m.in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków (§ 2 pkt 8). Zgodnie natomiast art. 258 § 4 p.p.s.a. czynności, o których mowa w § 2, może w szczególnie uzasadnionych przypadkach wykonywać sąd, a na postanowienia albo zarządzenie sądu, o których mowa w § 2 pkt 6-8, przysługuje zażalenie. Z powyższego wynika zatem, że z przepisów p.p.s.a. nie wynika obowiązek zamieszczenia przez Sąd z urzędu w wyroku dodatkowego orzeczenia w zakresie wynagrodzenia pełnomocnika za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy. Mając to na uwadze Sąd odmówił w tym zakresie uzupełnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2024 r. (sygn. akt III SA/Gd 255/23), o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji niniejszego wyroku. Na marginesie jedynie Sąd pragnie wskazać, że wniosek o przyznanie adwokatowi A. D. wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonywane na zasadzie prawa pomocy, obejmujące udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, został rozpoznany postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 14 marca 2024 r. (sygn. akt III SAB/Gd 255/23). Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).