III SAB/Gd 263/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w S. w przedmiocie przesłania odpisu opinii postanawia: odrzucić skargę. W dniu 17 listopada 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga D. D., osadzonego w Zakładzie Karnym w S. (dalej zwanego także "skarżącym"), w której wskazano na bezczynność Dyrektora wymienionego zakładu karnego polegającą na niewydaniu skarżącemu odpisu opinii psychiatryczno-seksuologicznej sporządzonej w trakcie jego pobytu w więzieniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że z wnioskiem o wydanie odpisu opinii zwrócił się do dyrekcji w maju lub czerwcu 2019 r., powołując się na art. 156 § 1 Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z którym stronom udostępnia się akta i daje możliwość sporządzania odpisów, i który to przepis zdaniem skarżącego ma także zastosowanie w postępowaniu karnym wykonawczym. Pismem z dnia 17 lipca 2019 r. Dyrektor Zakładu Karnego w S. wyraził zgodę na wydanie skarżącemu odpisu opinii. Pomimo jednak tej zgody, odpis opinii nie został do tej pory wydany skarżącemu. Mając na uwadze, że skarga została błędnie skierowana bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zamiast za pośrednictwem organu, któremu zarzucono bezczynność, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 listopada 2020 r. skargę przesłano wg właściwości do Dyrektora Zakładu Karnego w S. wraz z pouczeniem o konieczności przekazania skargi do tut. Sądu w terminie 30 dni wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę. W udzielonej w dniu 21 grudnia 2020 r. odpowiedzi na skargę Dyrektor Zakładu Karnego w S. wniósł o jej odrzucenie – z uwagi na to, że sprawa ta nie należy do właściwości sądów administracyjnych - lub ewentualnie o jej oddalenie, jako nieuzasadnionej. Organ wyjaśnił, że wyraził zgodę na wydanie odpisu opinii, jednak odpis nie został przekazany, ponieważ jego sporządzenie nie zostało opłacone przez wnioskodawcę. Wskazano, że o sposobie załatwienia sprawy, tj. zgodzie na wydanie odpisu opinii, organ powiadomił pisemnie wnioskodawcę w dniu 17 lipca 2019 r., stosownie do § 9 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U z 2013 r., poz. 647 ze zm.). W tym samym dniu osadzony był też bezpośrednio poinformowany przez swojego wychowawcę, że w związku z uzyskaniem zgody na wydanie odpisu jest zobowiązany złożyć stosowne oświadczenie, z którego będzie wynikać, że wyraża zgodę na potrącenie środków z jego konta do dyspozycji w celu pokrycia kosztów wykonania kserokopii. Zgodnie bowiem z § 3 zarządzenia nr 9/2018 r. Dyrektora Zakładu Karnego w S. z dnia 11 czerwca 2018 r. w sprawie udostępniania dokumentów za odpłatnością – udostepnienia akt postępowania wykonawczego dokonuje się w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 września 2015 r. w sprawie wysokości opłaty za wydanie kopii dokumentów oraz uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1566 ze zm.). Organ zaznaczył, ze wymagane oświadczenie nie zostało złożone przez wnioskodawcę, wobec czego brak było podstawy do potrącenia środków finansowych z konta wnioskodawcy, a żądany odpis opinii (kserokopia) nie mógł zostać przekazany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny rozpoznając wniesioną skargę winien w pierwszej kolejności zbadać, czy sprawa objęta skargą należy do jego właściwości rzeczowej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyżej wskazanych przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą tzw. klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Z analizy powyższych regulacji (vide: art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a.) wynika, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na akty wskazane w punktach 1-3 art. 3 § 2 p.p.s.a. oraz w sprawach dotyczących innych niż określone w punktach 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego (stosownie do treści punktów 4 i 9 art. 3 § 2 p.p.s.a.). Regulacje powyższe determinują uznanie, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne nie obejmuje orzekania w sprawach skarg na bezczynność organu służby więziennej w sprawie udostępnienia odpisów dokumentów sporządzonych w toku postępowania karnego, w tym postępowania karnego wykonawczego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 848 ze zm.) Służba Więzienna jest umundurowaną i uzbrojoną formacją apolityczną podległą Ministrowi Sprawiedliwości, posiadającą własną strukturę organizacyjną, zgodnie zaś z art. 7 pkt 3 tej ustawy dyrektor zakładu karnego jest organem Służby Więziennej. Stosownie do art. 2 ust. 1 powołanej ustawy Służba Więzienna realizuje zadania w zakresie wykonywania tymczasowego aresztowania oraz kar pozbawienia wolności i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j.: Dz. U. z 2020 r. poz. 523 i 568). Podstawę do rozpoznania wniosku skarżącego o wydanie mu odpisu opinii psychiatrycznej sporządzonej w toku postępowania karnego wykonawczego stanowiły przepisy Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz.U z 2013 r., poz. 647 ze zm.), wydane na podstawie upoważniania ustawowego z art. 249 § 3 pkt 3 Kodeksu karnego wykonawczego. Powołane przepisy, tj. Kodeks karny wykonawczy i wydawane na jego postawie akty podustawowe z samej swej istoty normują zatem czynności podejmowane w ramach postępowania karnego wykonawczego, a nie postępowania administracyjnego. Wydanie odpisu opinii psychiatrycznej sporządzonej w toku postępowania karnego wykonawczego lub odmowa wydania takiego odpisu nie następuje zatem poprzez żadną z czynności prawnych wskazanych w punktach 1, 2, 3 art. 3 § 2 p.p.s.a. (tj. poprzez wydanie decyzji administracyjnej czy postanowienia w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym,) ani też nie stanowi żadnej innej czynności, która byłaby podejmowana w ramach postępowania administracyjnego, do których odnoszą się punkty 4 i 9 art. 3 § 2 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie skarżący przedmiotem skargi uczynił bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w S. w przedmiocie wydania odpisu opinii psychiatryczno-seksuologicznej sporządzonej w trakcie pobytu skarżącego w izolacji więziennej. Działalność organu służby więziennej w opisanej sferze – co zostało wskazane powyżej - nie mieści się w zakresie kontroli administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, a w konsekwencji nie jest objęte właściwością sądów administracyjnych. Wystąpienie powyższej okoliczności skutkować musi odrzuceniem wniesionej skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W tym stanie sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji postanowienia.